İntihar barədə xəbərlər bu hadisələri artırır? - AÇIQLAMA

Son günlər intihar hallarının artması, gün ərzində 4-5 intihar məlumatlarının yayılması cəmiyyətdə bu hallara nəyin yol açdığı ilə bağlı ciddi həyəcan təbilinin çalınmalı olduğunu göstərir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) məlumatlarına görə, ölüm səbəbləri arasında yol qəzalarından sonra intihar ikinci yerdədir.

Sosial şəbəkələrdə, mediada yayılan intihar xəbərlərinin bu hadisələrə təsiri barədə danışan əməkdar jurnalist, teletənqidçi Qulu Məhərrəmli Sonxeber.az-a bildirib ki, bu cür məlumatlar intiharlar üçün əsas olmasa da, stimullaşdırıcı faktor rolunu oynaya bilər.

"İnsanlar intihar düşüncəsinə baş vuranda, adətən ətrafdan dəstək və ya ona qarşı olan bir addım gözləyirlər. Amma görəndə ki, sosial şəbəklərdə təqdir olunur, onda ciddi sosial-psixoloji problem başlayır.

Təəssüf ki, cəmiyyətdə intiharların sayı artır. Bunların çox ciddi sosial, fərdi-psixoloji, ailə problemləri kimi səbəbləri var. Medianın intihar hadisələrini geniş, "cazibədar" şəkildə işıqlandırması, xəbər tapmayanda bu cür məlumatları "sıraya düzməyi" çox pis nümunədir".

Sosioloq Lalə Mehralı da məsələyə münasibətini bildirib. Onun sözlərinə görə, intiharların hər birinin ayrıca baş vermə səbəbi və baş vermə mühiti var, azyaşlıların intiharı isə artıq cəmiyyətin süqutu deməkdir:

"Azyaşlının intiharına heç bir halda heç bir cəmiyyət açıqlama gətirə bilmir. Çünki azyaşlının intihar etməsi, cəmiyyətdə nələrinsə vaxtında düzgün həyata keçirilməməsi, nələrinsə bu hadisənin təməlini qoyması deməkdir.

Bəzən intiharları sosial, maddi problemlərlə əlaqələndirirlər. Bu cür səbəblər yetkin yaşda olanlara şamil oluna bilər. Bəzən səbəb kimi valideynlərin nəzarətsizliyini, sosial şəbəkələri qeyd edirlər, amma bu, aysberqin hələ görünən tərəfləridir. Azyaşlını intihara sürükləyən bimədiyimiz çox səbəblər ola bilər. Bunlar hansısa oyunun fəsadı, şantaj, uşağın ailədə şahid olduğu hər hansı bir davranış ola bilər.

Təəssüf ki, bir çox hallarda intiharların üstü qapalı qalır. Amma növbəti bu cür halların baş verməməsi üçün ətraflı araşdırmalar aparılmalıdır. Bu sahəyə cavabdeh olan komitə, hüquq-müfizə orqanları bunu üzərinə düşməlidirlər.

Təhsil Nazirliyi, Daxili İşlər Nazirliyi, Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi birlikdə, əl-ələ verib işləməlidirlər. Heç bir uşaq bir tək ana-ata münasibətlərinə görə intihar etmir. Təməl ailədə qoyulsa da, məktəbdə və cəmiyyətdə də üzərinə yığılır. Bir yerdən işıq ucu görməyəndə bu cür yollara əl atır.

Ona görə də valideyn-məktəb əməkdaşlığı mütləq lazımdır. Hazırda demək olar ki, çox vaxt valideynlər məktəblərdən təcrid olunur. Bir məktəbin daxilində nələr baş verir, heç birimizin xəbəri yoxdur. Valideynləri də məktəbə cəlb etmək lazımdır, onlar da uşaqların təlim-tərbiyəsində iştirak etməlidirlər. "Övladınız dəcəllik edir", "övladınız oxumur" kimi ifadələrlə müəllimin işi yekunlaşmamalıdır. Müəllim məktəb psixoloqu ilə əlaqə saxlamalıdır. Hazırda hansı məktəbin psixoloqunun işıqlı fəaliyyətindən söz açmaq olar? Psixoloqluq məktəbdə varlığı ilə yoxluğu bilinməyən bir ştatdır. Məktəb psixoloqları da valideynlərlə vəhdətdə işləməlidirlər.

Maddi vəziyyətin normal olması üçün bir çox ailələrdə hər iki valideyn işləmək məcburiyyətində qalır. Bu isə uşaqların evdə tək qalması, bir çox uşaqların telefonlarla başlarının qatması deməkdir. Oyunların uşaqlara necə təsir etməsi, okeanın o biri tərəfində olan birinin uşağın psixologiyası ilə necə oynaması, onu nələrə məcbur etməsi barədə, təəssüflər olsun ki, acı təcrübədən keçirmiş olduq. Buna görə də uşağın yanında kiminsə olması mütləqdir. Valideynlərin üzərinə düşən ən başlıca vəzifə isə övladı ilə dost olmasıdır.

Yetkin insanlar arasında isə daha çox zərərli vərdişlərə yiyələnmiş, məhkum olmuş, ətrafdan təcrid olunan insanlar intihara əl atırlar. Bu cür halda cəmiyyət onlara dəstək olmalıdır.

Bəzən "sağlam" insanların intiharı bizi təcəccübləndirir. Amma kənardan sağlam kimi görünən insanların içində hansı fırtınaların qopduğunu bilmirik. Bir çox hallarda uşaqlıqda yaşanan problemləri ətraf qınağına görə içimizdə yaşayırıq. Uşağa qarşı hər hansı bir zorakılıq hadisəsi olanda ana-ata da bəzən düzgün reaksiya vermir və günahı övladında bilir. Beləcə, həmin uşaq böyüyəndə də elə düşünür ki, ona qarşı zərərli hərəkət baş verdikdə günah elə onun özündədir.

Azyaşlılarda intiharın qarşısını almaq üçün valideynlər ilk növbədə övladı ilə dost, dost və yenə də dost olmalıdırlar. Yetkinlər, məhbus həyatı yaşamış, zərərli vərdişləri olmuş insanları cəmiyyətə qaytarmaq, onlar üçün iş şəraiti yaratmaq lazımdır, kimsəni qınamadan, özünü də onun yerinə qoymaq lazımdır. Cəmiyyətin xilası üçün hamı birlikdə çalışmalıdır".

Aygün Osmanlı

Telegramda izləyin