"Moskva 24" efirində Azərbaycana qarşı qərəzli fikirlər: suverenliyə hörmət və media məsuliyyəti

Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlətlər arasında qarşılıqlı etimadın və əməkdaşlığın qorunmasında siyasi dialoqla yanaşı, informasiya məkanının da mühüm rolu var. Televiziya kanalları, xəbər portalları və sosial media platformaları cəmiyyətlərin hadisələrə münasibətinin formalaşmasına ciddi təsir göstərir. Bu baxımdan bir ölkənin digər dövlət haqqında yaydığı məlumatların obyektivliyi, dəqiqliyi və məsuliyyətli təqdimatı xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Son günlər "Moskva 24" telekanalının efirində Azərbaycanla bağlı səsləndirilən, Azərbaycan ictimaiyyətində qərəzli və birtərəfli yanaşma kimi qiymətləndirilən fikirlər də məhz bu kontekstdə diqqət çəkir. Xüsusilə Rusiya rəsmilərinin və telekanal müxbirinin Azərbaycanla bağlı mövqeləri informasiya müstəvisindən kənara çıxaraq siyasi məzmun daşıyan müzakirələrə səbəb olub.

Məsələyə münasibətdə əsas prinsip emosional yanaşma deyil, faktlara, beynəlxalq hüququn fundamental normalarına və dövlətlərarası münasibətlərdə qəbul olunmuş qaydalara əsaslanmaqdır.

Azərbaycan Respublikası müstəqil və suveren dövlətdir. Ölkənin daxili və xarici siyasətinin əsas istiqamətləri Azərbaycan xalqının iradəsi, Konstitusiya və qanunlar əsasında müəyyən edilir.Heç bir xarici dövlətin media qurumu və ya ayrı-ayrı nümayəndələri Azərbaycanın siyasi və konstitusion quruluşu ilə bağlı qərarların qəbul edilməsində həlledici tərəf ola bilməz. Dövlətlərarası münasibətlərin əsas prinsiplərindən biri də məhz suverenliyə və dövlətlərin daxili işlərinə hörmət edilməsidir.

Azərbaycanın mövqeyi dəfələrlə ondan ibarət olub ki, qarşılıqlı münasibətlər bərabərhüquqluluq, qarşılıqlı hörmət və daxili işlərə qarışmamaq prinsipləri əsasında qurulmalıdır.Bu yanaşma yalnız Azərbaycan üçün deyil, bütün dövlətlər üçün universal prinsip kimi qəbul edilməlidir.

Media cəmiyyətin informasiya təminatında mühüm rol oynayır. Jurnalistlər və ekspertlər müxtəlif məsələlər barədə fikir bildirmək hüququna malikdirlər. Lakin söz azadlığı ilə peşəkar məsuliyyət bir-birindən ayrı təsəvvür edilə bilməz.
Jurnalistikanın əsas prinsiplərindən biri məlumatın yoxlanılması və müxtəlif mövqelərin balanslı şəkildə təqdim edilməsidir. Xüsusilə beynəlxalq münasibətlərə toxunan materiallarda bir ölkənin digər ölkə haqqında birtərəfli məlumat yayması cəmiyyətlər arasında yanlış təsəvvürlərin formalaşmasına səbəb ola bilər.
Azərbaycanla bağlı efir materiallarında da eyni standartın qorunması vacibdir. Əgər Azərbaycan haqqında ciddi siyasi iddialar səsləndirilirsə, həmin iddiaların faktlarla əsaslandırılması və Azərbaycan tərəfinin mövqeyinin də auditoriyaya çatdırılması obyektiv jurnalistikanın tələbi olmalıdır.

Məsələnin digər mühüm tərəfi ondan ibarətdir ki, dövlət vəzifəsi daşıyan şəxslərin açıqlamaları sıradan media şərhindən fərqlənir.Adi bir ekspertin və ya jurnalistin şəxsi fikri onun öz mövqeyi kimi qəbul edilə bilər. Lakin dövlət strukturunda təmsil olunan şəxsin başqa dövlət haqqında söylədiyi fikirlər cəmiyyət və beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən müəyyən hallarda həmin dövlətin mövqeyi kimi qəbul oluna bilər.
Ona görə də belə bəyanatlar daha yüksək siyasi məsuliyyət tələb edir. Xüsusilə Azərbaycan və Rusiya kimi münasibətləri çoxşaxəli olan iki dövlət arasında informasiya məkanında səsləndirilən hər bir açıqlamanın mümkün nəticələri nəzərə alınmalıdır.

Azərbaycan və Rusiya arasında münasibətlər uzun illər ərzində müxtəlif istiqamətlər üzrə inkişaf edib. Siyasi dialoq, iqtisadi-ticarət əlaqələri, humanitar münasibətlər, nəqliyyat və digər sahələrdə əməkdaşlıq iki ölkə arasındakı münasibətlərin çoxşaxəli xarakter daşıdığını göstərir.

Belə münasibətlərdə müəyyən fikir ayrılıqlarının olması mümkündür. Dövlətlər arasında münasibətlər heç də həmişə bütün məsələlər üzrə eyni mövqedə olmaq demək deyil. Əsas məsələ fikir ayrılıqlarının hansı üsulla həll edilməsidir.
Problemlərin qarşılıqlı ittihamlar, media üzərindən təzyiq və birtərəfli bəyanatlarla deyil, diplomatik dialoq və hüquqi mexanizmlərlə həlli daha konstruktiv yoldur.

Bu gün informasiya resurslarının təsir gücü əvvəlki dövrlərlə müqayisədə dəfələrlə artıb. Bir televiziya efirində səsləndirilən fikir qısa müddətdə müxtəlif sosial şəbəkələrdə, xəbər saytlarında və digər media platformalarında yayıla bilir.

Nəticədə ilkin açıqlama daha geniş auditoriyaya çatır və bəzən kontekstdən çıxarılaraq yeni formada təqdim olunur. Bu isə cəmiyyətlər arasında anlaşılmazlığın yaranmasına şərait yarada bilər. Ona görə də media qurumlarının üzərinə düşən məsuliyyət yalnız xəbər hazırlamaqla məhdudlaşmır. Media həm də ictimai münasibətlərin formalaşmasına təsir edən mühüm institutdur.

Azərbaycan haqqında məlumat hazırlayan xarici media qurumları faktların düzgün təqdim edilməsinə, ifadələrin kontekstdən çıxarılmamasına və qarşı tərəfin mövqeyinin nəzərə alınmasına xüsusi diqqət yetirməlidir.

Hər hansı ölkə haqqında birtərəfli və emosional yanaşmanın davamlı şəkildə təkrarlanması həmin ölkənin vətəndaşları haqqında mənfi təsəvvürlərin formalaşmasına gətirib çıxara bilər. Bu isə yalnız siyasi dairələrə deyil, xalqlar arasında münasibətlərə də mənfi təsir göstərə bilər.

Azərbaycan və Rusiya xalqları arasında tarixi və humanitar əlaqələrin mövcud olduğu nəzərə alınarsa, informasiya məkanında gərginliyi artıran ifadələrə daha ehtiyatla yanaşmaq lazımdır.
Media siyasi fikir ayrılıqlarını dərinləşdirmək əvəzinə, cəmiyyətlərin bir-birini daha yaxşı anlamasına xidmət etməlidir.

Belə hallarda Azərbaycanın informasiya siyasəti baxımından da mühüm vəzifələr meydana çıxır. Xarici media məkanında Azərbaycan haqqında yanlış və ya birtərəfli məlumat yayıldıqda buna cavab yalnız emosional bəyanatlarla məhdudlaşmamalıdır.

Azərbaycanın dövlət qurumları, media nümayəndələri, ekspertləri və vətəndaş cəmiyyəti institutları ölkənin mövqeyini beynəlxalq auditoriyaya daha geniş çatdırmalı, yanlış məlumatları faktlarla təkzib etməli və Azərbaycanın mövqeyini beynəlxalq hüququn prinsipləri çərçivəsində izah etməlidirlər.Bu yanaşma həm ölkənin informasiya təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsinə, həm də beynəlxalq ictimaiyyətin Azərbaycanla bağlı obyektiv məlumat əldə etməsinə imkan yaradır.

Siyasi fikir ayrılıqları dialoq yolu ilə həll edilməlidir. Azərbaycanın xarici siyasətində dialoq və qarşılıqlı əməkdaşlıq mühüm yer tutur. Ölkə müxtəlif dövlətlərlə münasibətlərdə milli maraqlarını qorumaqla yanaşı, qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın inkişafına çalışır.

Azərbaycan-Rusiya münasibətlərində də qarşılıqlı hörmət prinsipi qorunmalıdır. Hər hansı problem yarandıqda onun həlli üçün diplomatik kanallar mövcuddur. Media platformalarında səsləndirilən sərt və qərəzli fikirlər isə bu dialoqa kömək etmək əvəzinə, əlavə gərginlik yarada bilər.Bu baxımdan "Moskva 24" efirində Azərbaycanla bağlı səsləndirilən fikirlər ətrafında yaranmış müzakirələr həm də media məsuliyyəti məsələsini gündəmə gətirir.

Azərbaycan son illərdə beynəlxalq münasibətlər sistemində öz milli maraqlarını daha fəal şəkildə müdafiə edən dövlət kimi çıxış edir. Ölkənin xarici siyasətində suverenlik, ərazi bütövlüyü, milli maraqlar və beynəlxalq hüquq prinsipləri xüsusi yer tutur.Azərbaycanın dövlətçilik mövqeyi ondan ibarətdir ki, heç bir ölkənin daxili siyasi prosesləri xaricdən müəyyənləşdirilməməlidir. Eyni prinsip Azərbaycanın digər dövlətlərlə münasibətlərinə də aiddir.
Bu baxımdan Azərbaycan öz suverenliyinə yönələn istənilən yanaşmaya siyasi və hüquqi müstəvidə münasibət bildirmək hüququna malikdir.

Unutmaq lazım deyil ki, münasibətlərin gələcəyi qarşılıqlı hörmətdən keçir"Moskva 24" telekanalının efirində Azərbaycanla bağlı səsləndirilən mübahisəli fikirlər bir daha göstərir ki, müasir dövrdə media və informasiya siyasəti dövlətlərarası münasibətlərin mühüm komponentinə çevrilib.

Televiziya kanalları və media resursları xalqlar arasında anlaşmanı gücləndirə də bilər, qarşıdurmanı dərinləşdirə də. Buna görə də beynəlxalq münasibətlərə toxunan materiallarda peşəkarlıq, obyektivlik və məsuliyyət prinsipləri qorunmalıdır.Azərbaycan-Rusiya münasibətlərinin sağlam və davamlı inkişafı üçün qarşılıqlı hörmət, suverenliyə ehtiram, bərabərhüquqlu dialoq və daxili işlərə qarışmamaq prinsipləri əsas götürülməlidir.
Azərbaycan öz milli maraqlarını və dövlətçilik prinsiplərini müdafiə etməkdə qətiyyətlidir. Bununla yanaşı, ölkə qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın, sülhün və sabitliyin tərəfdarı olaraq qalır.
Bu gün əsas ehtiyac qarşıdurmanı artıran informasiya ritorikası deyil, həqiqətə, faktlara və qarşılıqlı hörmətə əsaslanan dialoqdur. Çünki dövlətlər arasında etimadın qurulması yalnız diplomatik masalarda deyil, informasiya məkanında da məsuliyyətli davranışdan keçir.

Emil Əkbərov
"BİG Media"MMC-nin direktoru

Telegramda izləyin