Apennin dağları necə yaranıb? - Alimlərdən təəccübləndirən kəşf

Apennin dağları necə yaranıb? - Alimlərdən təəccübləndirən kəşfİtaliyadakı Apennin dağları paltardakı fermuarın açılmasına bənzər prosesin təsiri altında formalaşa bilər. Bu qənaətə Florensiya Universitetinin alimləri zəlzələlər, Yer səthinin hərəkətləri və yer qabığının quruluşu ilə bağlı məlumatları araşdırdıqdan sonra gəliblər.

Qaynarinfo xəbər verir ki, yeni araşdırma barədə "Popular Mechanics" yazır.

Apennin dağları İtaliyanın özünəməxsus geoloji "onurğasıdır". Onların formalaşması Avrasiya və Adriatik tektonik plitələrinin milyonlarla il davam edən toqquşması ilə əlaqəlidir. Bu səbəbdən İtaliya daim geoloji gərginlik zonasında yerləşir və əhəmiyyətli seysmik risk daşıyır.

Bununla yanaşı, Apennin dağları dağ silsiləsi üçün qeyri-adi quruluşa malikdir. Silsilənin bəzi hissələrində yer qabığı sıxılır, digər hissələrində isə gərilir. Buna görə bəzi geoloqlar Apenninlərin strukturunu "akkordeon"a bənzədirlər. Məhz bu xüsusiyyət uzun müddət silsilənin formalaşma mexanizmlərinin izahını çətinləşdirib.

Əsas izahlardan biri subduksiya plitəsinin geri çəkilməsi prosesi hesab olunurdu. Bu modelə görə, qədim okean plitəsi mantiyaya batır və geri çəkilərək səthin qalxmasına və yer qabığının gərilməsinə səbəb olur. Bu proses, xüsusilə, İtaliyanın qərbində yerləşən Tirren dənizinin formalaşmasında rol oynayıb.

Lakin təxminən iki milyon il əvvəl vəziyyət dəyişib: dənizin formalaşmasına səbəb olan gərilmə prosesi yavaşlayıb, Apenninlərin qarşısındakı sıxılma isə azalıb. Buna baxmayaraq, yer qabığının deformasiyası davam edib. Yeni araşdırmanın müəlliflərinə görə, bu, yalnız plitənin geri çəkilməsi ilə regionun müasir geologiyasını izah etməyin mümkün olmadığını göstərir.

Bunun əvəzinə tədqiqatçılar delaminasiya prosesinə diqqət çəkirlər. Bu proses zamanı yer qabığının aşağı hissəsi və litosfer üst qabıqdan ayrılır. "Müəlliflər hesab edirlər ki, Apenninlər delaminasiya kimi tanınan "açılma" prosesindən keçir", - araşdırmada bildirilir.

Tədqiqatçıların məlumatına görə, bu proses dağların bütün uzunluğu boyunca deyil, özünəməxsus "ilgək" və ya şarnir ətrafında cəmləşib. Bu hissə strukturun ön tərəfinin Adriatik ön çökəkliyi istiqamətində İtaliyanın altına batdığı ərazidə yerləşir.

Uzun illər ərzində toplanmış seysmik və GPS məlumatlarının, eləcə də Moxoroviçiç sərhədinin təhlili göstərib ki, Tirren və Adriatik dənizləri tərəfdən olan təxminən 500 kilometrlik yer qabığı sahəsi bir-birinin üzərinə düşür. Alimlərin fikrincə, məhz bu sahə "açılma" cəbhəsini formalaşdırır.

Bu cəbhənin hərəkəti onun hər iki tərəfində müxtəlif proseslərlə müşayiət olunur. Cəbhənin arxasında yer qabığı ildə təxminən 4 millimetr sürətlə gərilir, önündə isə təxminən 2 millimetr sürətlə sıxılır.

Tədqiqatçılar vurğulayırlar ki, delaminasiya, ehtimal ki, iki milyon il əvvəl başlamayıb. Geoloji məlumatlar göstərir ki, bu proses ən azı təxminən 10 milyon il əvvəl, son Miosen dövründən etibarən davam edə bilərdi.

Plitənin geri çəkilməsinin başa çatması və ya zəifləməsi özünəməxsus geodinamik keçid yaradıb. Bundan sonra yer qabığının aşağı hissəsinin ayrılmasının rolu artıb.


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Dünyada   Baxılıb: 348   Tarix: 22 sentyabr 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Dünyanın ən nüfuzlu insanları açıqlandı

ABŞ-ın "Time" jurnalı 2021-ci ildə dünyanın ən nüfuzlu insanlarının siyahısını açıqlayıb. 100 nəfərdən ibarət siyahı "Liderlər", "İxtiraçılar", "İncəsənət xadimləri", "Yenilikçilər" kimi bir neçə bölməyə ayrılıb. Siyasətçilər arasında reytinqə ABŞ-ı

16 sentyabr 2021
.

Ramzan Kadırov seçkilərə anası ilə gəldi - VİDEO

Çeçenistanın başçısı Ramzan Kadırov ailəsi ilə birlikdə seçkilərdə iştirak edib. O, respublikada seçkilərdə stabil yüksək fəallıq olduğunu bildirib və çoxlarının bundan təəccübləndiyini deyib. "Bizdə çox sayda ailə, dini və ictimai institutlarımız var, onlar gələcəyimizi özümüz seçməli olduğumuz

17 sentyabr 2021
.

Rusiyalı uşaq Türkiyədə VALİDEYNLƏRİNİN GÖZÜ QARŞISINDA qəfildən öldü

Valideynləri ilə Türkiyəyə tətilə gedən 4 yaşlı Rusiya vətəndaşı anidən dünyasını dəyişib. APA-ya istinadən xəbər verir ki, azyaşlı valideynlərinin yanında qəflətən özünü pis hiss edib. Həkimə müraciət etsələr də, uşağın həyatını xilas etmək mümkün olmayıb. Onun hansı səbəbdən öldüyü hələlik dəqiqləşdirilməyib

16 sentyabr 2021
.

Məzarlıqda gördüyü mənzərə dəhşət saçdı - VİDEO

ABŞ-ın Kaliforniya ştatında yaşayan Joel Morrison "Saint Joseph Katolik"qəbiristanlığı ziyarət edərkən təəccüblü bir hadisə ilə üzləşib. xəbər verir ki, qadın məzarların arasında gəzərkən, qəbirlərdən biri onun diqqətini çəkib. Joel məzara yaxınlaşdıqda daşların arasında bir qadına məxsus saçı

17 sentyabr 2021
.

Daha bir ölkə sərhədlərini açdı

Çili ölkə səlahiyyətliləri tərəfindən təsdiq edilmiş koronavirus peyvəndi sertifikatı olan əcnəbilərin ölkəyə girişinə qoyulan qadağanı ləğv edib. -ın -a istinadən xəbər verir ki, bu barədə respublikanın Səhiyyə Nazirliyi məlumat yayıb. "Hökumət oktyabrın 1-dən peyvənd edilmiş əcnəbilərin ölkəy

17 sentyabr 2021
.

Şahzadə Harri ilə Meqan Marklın bu fotosu gülüş obyektinə çevrildi

Xəbər verdiyimiz kimi, ABŞ-ın "Time" jurnalı 2021-ci ilin ən nüfuzlu 100 şəxsinin siyahısını açıqlayıb. Həmin siyahıya daxil olan şahzadə Harri və Meqan Markl jurnalın bu mövzuya aid yeddi üz qabığından birində yer alıblar. "Qafqazinfo"ya istinadən xəbər verir ki, cütlüyün sözügedə

17 sentyabr 2021
.

Merkel rəsmi mərasimdə ayaq üstə dura bilmədi – VİDEO

Ötən illərdə ara-sıra titrəmələrilə diqqət çəkən Almaniya Kansleri Angela Merkel Albaniyada rəsmi qarşılanma mərasimi zamanı stulda əyləşib. Hökumət başçısının rəsmi protokola uyğun olaraq ayaq üstə dura bilməməsi onun səhhətilə bağlı gəzən şayiələri yenidən gündəmə gətirib. Qeyd edək ki, Merkel il

15 sentyabr 2021
.

Cərrahın eynəyi oğurlandı - Xəstələr əməliyyatsız qaldı

İngiltərənin Birminqem şəhərində ürək cərrahı Stiven Runi ürək əməliyyatı zamanı taxdığı fərdi durbin eynəkləri oğurlandığından onlarla xəstə əməliyyat oluna bilməyib. xəbər verir ki, bu barədə The Birmingham Mail məlumat yayıb. Oğurluq 11 sentyabr günü həkimin xəstəxananın kənarında dayanmış avtomobilində

15 sentyabr 2021
.

Yəməndə fövqəladə vəziyyət elan edildi

Yəmənin cənubunda husilərin mümkün hücumu və ağır iqtisadi vəziyyətə qarşı kütləvi etirazlar fonunda fövqəladə vəziyyət elan edilib. -a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Rusiya mediası məlumat yayıb. Ölkənin cənub administrasiyasının rəhbəri Aydarus əl-Zübeydi bildirib ki, bütün əyalətlərdə silahl

16 sentyabr 2021