Azərbaycan və Kamboca: siyasi dialoqdan çoxşaxəli tərəfdaşlığa doğru

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 2026-cı il oktyabrın 12-də Kamboca Krallığının Baş naziri Hun Manet ilə görüşdən sonra mətbuata verdiyi bəyanat iki ölkə arasında münasibətlərin mövcud vəziyyətini və gələcək inkişaf istiqamətlərini əks etdirən mühüm siyasi hadisədir. Səfər çərçivəsində aparılan danışıqlar və imzalanan sənədlər Azərbaycan-Kamboca əlaqələrinin yeni məzmunla zənginləşdirilməsi üçün imkanlar yaradır.

Prezident İlham Əliyev bəyanatında Azərbaycanla Kamboca arasında yaxşı siyasi münasibətlərin mövcud olduğunu, tərəflərin beynəlxalq təşkilatlarda fəal əməkdaşlıq etdiklərini və bir-birini dəstəklədiklərini vurğuladı. Birləşmiş Millətlər Təşkilatı, Qoşulmama Hərəkatı və Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirə (AQEM) çərçivəsində əməkdaşlıq iki dövlətin beynəlxalq platformalarda təmaslarının mühüm istiqamətlərindəndir.

Azərbaycan və Kamboca arasında münasibətlərin tarixi otuz ildən artıq dövrü əhatə edir. Prezident İlham Əliyevin on iki il əvvəl Kambocanın sabiq Baş naziri Hun Sen ilə Azərbaycanda keçirdiyi görüşü xatırlatması da əlaqələrin davamlı inkişafına verilən əhəmiyyəti göstərir. Baş nazir Hun Manetin səfəri mövcud siyasi dialoqun davam etdirilməsi və əməkdaşlığın yeni istiqamətlər üzrə genişləndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir.

Bu münasibətlərin inkişafında iqtisadi əməkdaşlıq xüsusi yer tutur. Prezident İlham Əliyev iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsinin hazırda aşağı səviyyədə olduğunu qeyd etsə də, rəsmi səfərdən sonra bu sahədə böyük canlanmanın olacağına əminliyini bildirdi. Ticarət və investisiya sahələrində əməkdaşlığın praktiki məsələlərini araşdırmaq üçün birgə işçi qrupunun yaradılması barədə razılıq da bu məqsədə xidmət edir. Oktyabrın 12-də Azərbaycan Respublikası ilə Kamboca Krallığı arasında üç mühüm sənədin mübadiləsi həyata keçirildi.

Birinci sənəd ADA Universiteti ilə Kambocanın Diplomatiya və Beynəlxalq Əlaqələr Milli İnstitutu arasında əməkdaşlıq haqqında Anlaşma Memorandumudur. Bu sənəd təhsil və diplomatiya sahələrində təcrübə mübadiləsi, institusional əlaqələrin qurulması və qarşılıqlı əməkdaşlıq imkanlarının genişləndirilməsi üçün zəmin yaradır.
İkinci sənəd gəlirlərə görə ikiqat vergitutmanın aradan qaldırılması, vergidən yayınmanın və vergi üstünlüklərindən sui-istifadənin qarşısının alınması haqqında sazişdir. Bu razılaşma iqtisadi münasibətlərin hüquqi əsaslarının möhkəmləndirilməsi və sahibkarlıq fəaliyyətində vergi məsələlərinin tənzimlənməsi baxımından əhəmiyyətlidir.
Üçüncü sənəd isə Azərbaycan və Kamboca hökumətləri arasında Ticarət və iqtisadi əməkdaşlıq haqqında Çərçivə Sazişidir. Sənəd ticarət əlaqələrinin inkişaf etdirilməsi, iqtisadi əməkdaşlığın istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi və qarşılıqlı fəaliyyətin genişləndirilməsi üçün əsas yaradır.

Görüş zamanı hər iki ölkə üçün ümumi problem olan mina məsələsi də müzakirə edilib. Mina təhlükəsi yalnız münaqişədən zərər çəkmiş ərazilərin təhlükəsizliyinə deyil, insanların həyatına, sosial-iqtisadi inkişafa və ərazilərin bərpasına da təsir göstərən ciddi problemdir. Azərbaycan üçün işğaldan azad edilmiş ərazilərdə mina təhlükəsinin aradan qaldırılması insanların təhlükəsiz qayıdışı və quruculuq işlərinin davam etdirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu sahədə təcrübə və məlumat mübadiləsi, mövcud imkanların öyrənilməsi qarşılıqlı əməkdaşlıq üçün faydalı ola bilər.

Prezident İlham Əliyevin bəyanatında nəqliyyat, rəqəmsal transformasiya, turizm və təhsil sahələri də perspektivli istiqamətlər kimi qeyd olundu. Azərbaycanın Avropa ilə Asiya arasında yerləşməsi onun beynəlxalq nəqliyyat bağlantılarında rolunu artırır. Kamboca ilə bu sahələrdə əməkdaşlığın genişləndirilməsi isə qarşılıqlı iqtisadi əlaqələrə əlavə imkanlar qazandıra bilər. Dövlət başçısı, həmçinin Azərbaycanın "ASAN xidmət" modelinin Kambocada maraq doğurmasına diqqət çəkərək, bu təcrübənin ikitərəfli münasibətlərə töhfə verə biləcəyini bildirdi.

Parlamentlərarası əlaqələr də əməkdaşlığın mühüm istiqamətidir. Hər iki ölkədə parlamentlərarası dostluq qruplarının fəaliyyət göstərməsi siyasi dialoqun davamlılığını dəstəkləyir. Kambocanın dəstəyi ilə Azərbaycanın ASEAN Parlamentlərarası Assambleyasında müşahidəçi statusu əldə etməsi də Cənub-Şərqi Asiya regionu ilə əlaqələrin inkişafı baxımından əhəmiyyətlidir.

Beləliklə, Baş nazir Hun Manetin Azərbaycana rəsmi səfəri iki ölkə arasında siyasi dialoqun iqtisadi, təhsil, nəqliyyat və digər sahələr üzrə əməkdaşlıqla tamamlanması üçün yeni imkanlar yaradıb. Prezident İlham Əliyevin bəyanatı və imzalanmış sənədlər tərəflərin münasibətləri konkret layihələr və qarşılıqlı faydalı təşəbbüslər əsasında inkişaf etdirmək niyyətini əks etdirir. Qarşıdakı mərhələdə əsas məsələ əldə olunmuş razılaşmaların praktik nəticələrə çevrilməsi və Azərbaycan-Kamboca tərəfdaşlığının daha da genişləndirilməsidir.

Metin Hüseynov - siyasi sərhçi, politoloq

Telegramda izləyin