12-13 yaşlı uşaqların erkən münasibətlərə marağı NƏDƏN QAYNAQLANIR?

Son dövrlər yeniyetmələrin, xüsusilə 12-13 yaşlı uşaqların evdən qaçması və erkən yaşda sevgi münasibətlərinə maraq göstərməsi valideynlər və cəmiyyət arasında narahatlıq yaradır. Bu davranışların arxasında ailədaxili münaqişələr, valideynlərlə ünsiyyətin zəif olması, diqqət və sevgi ehtiyacının qarşılanmaması, eləcə də sosial şəbəkələrin və ətraf mühitin təsiri dayana bilər. Yeniyetməlik dövründə uşaqların emosional və psixoloji ehtiyaclarının düzgün anlaşılması, onlarla etibarlı münasibət qurulması xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Bəs, 12-13 yaşlı uşaqların evdən qaçmasına və erkən münasibətlərə yönəlməsinə səbəb olan əsas amillər hansılardır? Valideynlər bu halların qarşısını almaq üçün yeniyetmələrlə necə ünsiyyət qurmalı, ailə, məktəb və cəmiyyət hansı birgə addımları atmalıdır?
Mövzu ilə bağlı Sonxeber.az-a açıqlama verən sosioloq Hüseyn İbrahimov bildirib ki, yeniyetmələrin evdən xəbərsiz çıxması və özbaşına hərəkətlər etməsi halları, demək olar ki, hər dövrdə müşahidə olunub.

"Bu proseslər bir çox hallarda onların qoşulduqları müxtəlif sosial və kvazi qruplarla əlaqəli olur. Eyni musiqi zövqünü, həyat tərzini və müəyyən stereotipləri mənimsəyən gənclər spontan şəkildə belə qruplarda birləşirlər. Bəzən kafelərdə, musiqi məkanlarında və digər yerlərdə toplaşaraq öz həyat tərzləri ətrafında bir çevrə formalaşdırırlar. Hətta elə hallar olur ki, valideynlər övladlarını bu qruplardan uzaqlaşdırmaqda və gecə evə gətirməkdə çətinlik çəkirlər.

Bu, Qərb həyat tərzində son 30-40 ildə yayılmış tendensiyalardan biridir. Təəssüf ki, sosial şəbəkələrin geniş yayıldığı indiki dövrdə həmin stereotiplər bəzi gənclərin həyatına da təsir göstərir. Bununla belə, mən deməzdim ki, bu halların arxasında mütləq hansısa sosial və ya ailədaxili problemlər dayanır. Ancaq valideyn nəzarətinin əvvəldən zəif olması bu proseslərin artmasına müəyyən təsir göstərir.

Xüsusilə belə uşaqların bir qismi məktəbə də az gedir, çoxlu dərs buraxırlar. Bu baxımdan məktəblərin də nəzarəti gücləndirilməlidir. Yeniyetmələrin həyat tərzindəki dəyişikliklər, məsələn, oğlanlarda uzun saç saxlamaq, qızlarda isə bədəndə müxtəlif işarələr və rəsmlər etdirmək kimi hallar valideynlərin diqqətindən kənarda qalmamalıdır. Valideynlər bu məsələlərə vaxtında müdaxilə etməlidirlər. Çünki proses başladıqdan sonra onun qarşısını almaq daha çətin olur.

Həmin yaş dövründə oğlan və qızların mənimsədikləri həyat tərzi zamanla onlar üçün bir növ prinsipə, hətta kulta çevrilə bilər. Bu həyat tərzindən uzaqlaşdırılmağa çalışıldıqda valideynlə övlad arasında ciddi qarşıdurma yarana bilər. Buna görə də qabaqlayıcı addımların məhz belə hallar başlamazdan əvvəl atılması vacibdir.

Eyni zamanda, sosial institutların bu istiqamətdə maarifləndirmə işləri gücləndirilməlidir. Yetkinlik yaşına çatmayanların gecə saatlarında klublarda, musiqi məkanlarında və digər yerlərdə toplaşmasının qarşısını almaq üçün inzibati mexanizmlər də tətbiq olunmalıdır. Necə ki, azyaşlıların spirtli içkilərdən və siqaretdən istifadəsinə məhdudiyyətlər var, onların gecə saatlarında belə məkanlarda nəzarətsiz qalmasının qarşısını almaq üçün də müvafiq mexanizmlər düşünülməlidir.

Yeniyetmələrin gecə saat iki-üçədək küçələrdə və ya klublarda vaxt keçirməsi normal hal deyil. Çünki onlar səhər məktəbdə olmalıdırlar. Bu məsələnin tənzimlənməsi yalnız ailənin və məktəbin deyil, digər aidiyyəti qurumların da nəzarət mexanizmləri çərçivəsində həyata keçirilməlidir. Klubların sahibləri də bu məsələdə məsuliyyət daşımalı, yetkinlik yaşına çatmayanların gecə saatlarında həmin məkanlarda olmasının qarşısını almaq üçün müvafiq qaydalar tətbiq etməlidirlər.

Belə kvazi qrupların formalaşması bəzən mənfi deviant davranışlarla müşayiət olunur. Bu hallar Bakı kimi iri şəhərlərdə müşahidə edilir və qlobal tendensiyanın bir hissəsidir. Onların qarşısının alınması üçün ailə, məktəb və digər sosial institutlarla yanaşı, zəruri inzibati tədbirlərdən də istifadə olunmalıdır".

Röyalə Xəyal

Telegramda izləyin