"Elm və Təhsil Nazirliyinin inklüziv təhsili strateji prioritetə çevirməsi tərifəlayiqdir" - AÇIQLAMA

"İlk növbədə qeyd edim ki, inklüziv təhsilin inkişafı Azərbaycanda təhsil sisteminin humanist və demokratik dəyərlərə əsaslanmasının bariz nümunəsidir. Son illərdə bu sahədə atılan addımlar dövlətin sosial ədaləti təmin etmək, hər bir uşağa bərabər imkanlar yaratmaq niyyətini əks etdirir. Rəsmi statistikaya görə, hazırda ölkə üzrə 5000-dən çox xüsusi qayğıya ehtiyacı olan uşaq ümumtəhsil məktəblərində təhsil alır. Bu rəqəm əvvəlki illərlə müqayisədə artım göstərsə də, hələ də ümumi şagirdlərin 1 faizindən azını təşkil edir. Müqayisə üçün qeyd etmək olar ki, Avropa İttifaqı ölkələrində bu göstərici orta hesabla 4-5 faiz təşkil edir. Bu, Azərbaycanın yolun başlanğıcında olduğunu göstərir, lakin istiqamətin düzgün seçildiyi də aydın görünür".

Bu sözləri Sonxeber.az-a təhsil eksperti Kamran Əsədov danışıb.

O, açıqlamasında qeyd edib ki, müsbət tərəflərdən biri budur ki, artıq inklüziv təhsilin hüquqi bazası yaradılıb:

""Təhsil haqqında Qanun"un 14-cü maddəsində xüsusi vurğulanır ki, hər bir vətəndaş sağlamlıq imkanlarından asılı olmayaraq təhsil almaq hüququna malikdir. Həmçinin 2018-ci ildə qəbul olunmuş "2018–2025-ci illər üçün inklüziv təhsil üzrə Dövlət Proqramı" bu istiqamətdə sistemli tədbirlərin görülməsini təmin edir. Proqram çərçivəsində artıq yüzlərlə məktəbdə inklüziv siniflər təşkil olunub, müəllimlər üçün təlimlər keçirilib, məktəblərə psixoloq və loqoped ştatları əlavə edilib. Bu, Elm və Təhsil Nazirliyinin ardıcıl və planlı siyasət yürütməsinin göstəricisidir və tərif olunmalıdır. Lakin problemlər də mövcuddur və bu sahədə ən əsas çətinliklər fiziki mühitin uyğunlaşdırılmaması ilə bağlıdır. Əksər məktəblərdə pandusların, liftlərin, xüsusi sanitar qovşaqların olmaması uşaqların hər gün çətinliklərlə üzləşməsinə səbəb olur. Digər bir mühüm məsələ pedaqoji yanaşmadır. Ölkədə fəaliyyət göstərən 150 mindən çox müəllim arasında inklüziv pedaqogika üzrə hazırlıq keçmişlərin sayı cəmi 4 faiz civarındadır. Bu isə o deməkdir ki, xüsusi qayğıya ehtiyacı olan uşaqların təlim prosesi çox vaxt peşəkar dəstək olmadan həyata keçirilir. Dünya təcrübəsi göstərir ki, inklüziv təhsil yalnız fiziki əlçatanlıqla bitmir. Məsələn, Finlandiyada hər bir xüsusi qayğıya ehtiyacı olan şagird üçün fərdi təhsil planı hazırlanır və dərs prosesinə əlavə müəllim-assistent cəlb olunur. ABŞ-da "Individuals with Disabilities Education Act" adlı qanun çərçivəsində xüsusi ehtiyacı olan uşaqlar üçün fərdi yanaşma dövlətin birbaşa öhdəliyi kimi qəbul edilir. Avstraliya və Koreyada isə məktəblərdə "resurs otaqları" fəaliyyət göstərir və uşaqlar fərdi dəstəyi bu otaqlarda alırlar. Azərbaycanda isə belə mexanizmlərin yalnız ilkin mərhələdə tətbiqi müşahidə olunur".

Ekspert onu da vurğuladı ki, Azərbaycanda inklüziv təhsilin inkişafı müsbət istiqamətdə getsə də, dəyişməli olan əsas məqamlar qalır:

"Birincisi, bütün məktəblərdə fiziki mühit əlçatan olmalıdır. İkincisi, müəllimlərin inklüziv pedaqogika üzrə ixtisasartırma kursları kütləviləşdirilməlidir. Üçüncüsü, fərdi təhsil planı anlayışı geniş tətbiq edilməlidir. Əgər bu tədbirlər paralel şəkildə icra olunarsa, həm sosial ədalət güclənəcək, həm də cəmiyyətin bütün üzvlərinin potensialından bəhrələnmək mümkün olacaq. Elm və Təhsil Nazirliyinin inklüziv təhsili strateji prioritetə çevirməsi tərifəlayiqdir. Nazirlik yalnız qanunvericilik bazasının formalaşması ilə kifayətlənməyib, həm də beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlıq quraraq qlobal təcrübəni ölkəyə gətirməyə çalışır. Bu, inklüziv təhsilin gələcəkdə daha geniş vüsət alacağına ümid yaradır. Əgər dövlət proqramı ardıcıl şəkildə icra olunarsa, yaxın illərdə Azərbaycan da Avropa təcrübəsinə yaxın səviyyədə inklüziv təhsil sisteminə sahib ola biləcək. Bu isə həm uşaqların həyat keyfiyyətinə, həm də ümumilikdə cəmiyyətin bərabərlik və ədalət dəyərlərinə mühüm töhfə verəcək".

Vüsalə İbrahimli

Telegramda izləyin