Saç niyə düz və ya buruq olur? - Cavab genlərdə gizlənir

Alimlər anadangəlmə saçların niyə düz, dalğalı və ya buruq olmasının səbəbini müəyyən ediblər. Son 20 ildə aparılan tədqiqatlar göstərib ki, saçın formasını əsasən saç follikullarının quruluşu müəyyən edir. Məhz bu bioloji xüsusiyyətlər insanların saç teksturasının fərqli olmasına səbəb olur.

Lent.az xəbər verir ki, araşdırmalar zamanı insan baş dərisindəki saç follikulları öyrənilib və məlum olub ki, buruq saçlar hələ dəri səthinə çıxmamışdan əvvəl öz formasını qazanır. Yəni saçın düz və ya buruq olması saç kökündə formalaşır. Mütəxəssislərin sözlərinə görə, düz və şaquli yerləşən follikullardan çıxan saçlar adətən düz olur. Əyri quruluşa malik follikullarda isə saç təbii şəkildə əyilərək buruq formaya düşür. Alimlər bunu saçın gələcək formasını müəyyən edən bir "qəlib"ə bənzətsələr də, bildirirlər ki, proses əslində daha mürəkkəbdir. Sonrakı tədqiqatlar göstərib ki, formalaşan saçın hər iki tərəfində hüceyrələr eyni sürətlə inkişaf etmir. Bu səbəbdən keratin saçın daxilində qeyri-bərabər paylanır. Nəticədə saç asimmetrik quruluş alır və təbii şəkildə buruqlaşır. Düz saçlar isə daha simmetrik quruluşa malik follikullarda yaranır. Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, saçın kimyəvi tərkibi onun qalınlığı və digər xüsusiyyətlərinə təsir göstərsə də, saçın düz və ya buruq olmasını əsasən follikulun forması müəyyən edir. Saç dəri səthinə çıxdıqdan sonra onun forması demək olar ki, dəyişmir. Çünki bu mərhələdə saç artıq canlı toxuma deyil, əsasən keratin liflərindən ibarətdir. Saçın bütün böyümə və formalaşma prosesi follikulun daxilində baş verir. Saç follikulları kök hüceyrələri, qan damarları və piy vəziləri kimi mürəkkəb bioloji strukturlardan ibarətdir. Onların quruluşu böyük ölçüdə genetik faktorlarla müəyyən olunduğu üçün saçın düz və ya buruq olması da çox vaxt irsi yolla nəsildən-nəslə ötürülür. Saçın teksturası bəzən insanların irqi mənsubiyyəti ilə əlaqələndirilsə də, elmi araşdırmalar bunu təsdiqləmir. Tədqiqatlar göstərir ki, düz, dalğalı və buruq saçlara bütün insan populyasiyalarında rast gəlinir. Sadəcə bəzi saç tipləri müəyyən genetik qruplarda daha geniş yayılıb. Alimlər hesab edirlər ki, saç follikullarının müxtəlif formaları təkamül prosesində yaranıb. 2023-cü ildə aparılan bir araşdırma göstərib ki, bütün saç tipləri baş dərisini günəş şüalarının təsirindən qoruyur. Lakin sıx buruq saçlar bu baxımdan daha effektiv müdafiə təmin edir və isti iqlim şəraitində insanlara təkamül üstünlüyü qazandırmış ola bilər. Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, saçın düz və ya buruq olması gündəlik qulluq vasitələrindən deyil, əsasən dəri altında, saç follikulunda baş verən təbii bioloji proseslərdən asılıdır.

Telegramda izləyin