"Hər bir xalqın milli varlığını yaşadan əsas amillərdən biri onun ana dilidir" - DEPUTAT

"Hər bir xalqın milli varlığını yaşadan əsas amillərdən biri onun ana dilidir" - DEPUTAT"Hər bir xalqın milli varlığını yaşadan əsas amillərdən biri onun ana dilidir. Dil xalqın tarixini, mədəniyyətini, ədəbiyyatını, adət-ənənələrini və milli düşüncə tərzini özündə yaşadan mənəvi sərvətdir. Tarix sübut edir ki, müstəqilliyini itirmiş xalqların milli kimliyini qoruyan ən mühüm vasitələrdən biri məhz onların ana dili olmuşdur. Azərbaycan xalqı da əsrlər boyu müxtəlif siyasi sistemlər daxilində yaşasa da, zəngin və qədim Azərbaycan dilini qorumağı bacarmışdır", - bunu Sonxeber.az -a açıqlama verən Milli Məclisin deputatı Şahin Seyidzadə deyib:

"Azərbaycan dilinin bu gün dövlət dili kimi yüksək nüfuz qazanması, dövlət idarəçiliyinin, elm, təhsil, mədəniyyət və informasiya məkanının əsas dili səviyyəsinə yüksəlməsi heç də təsadüfi deyildir. Bu inkişafın təməlində Ümummilli Lider Heydər Əliyevin uzaqgörən siyasəti, milli maraqlara söykənən prinsipial mövqeyi və böyük dövlətçilik iradəsi dayanır.
XX əsrin ikinci yarısında Sovet İttifaqında milli dillərin tətbiq dairəsinin məhdudlaşdırılması istiqamətində ardıcıl siyasət həyata keçirilirdi. Xüsusilə 1970-ci illərdə rus dilinin ittifaq miqyasında vahid ünsiyyət vasitəsinə çevrilməsi məqsədilə milli dillərin rolunun zəiflədilməsi cəhdləri daha da güclənmişdi. Belə mürəkkəb bir dövrdə milli respublikalarda ana dili məsələsini qaldırmaq böyük siyasi risk hesab olunurdu. Çünki həmin dövrdə milli maraqların müdafiəsi bəzən "millətçilik" kimi qiymətləndirilir, bu mövqeyi ifadə edən ziyalılar və dövlət xadimləri müxtəlif təzyiqlərlə üzləşirdilər. Məhz belə bir tarixi şəraitdə Azərbaycan xalqının taleyində mühüm rol oynayan Ümummilli Lider Heydər Əliyev milli maraqları hər şeydən üstün tutaraq Azərbaycan dilinin hüquqlarının qorunmasını dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən birinə çevirdi. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin Azərbaycan dili qarşısındakı ən böyük xidmətlərindən biri 1978-ci ildə qəbul edilən Azərbaycan SSR Konstitusiyasında Azərbaycan dilinə dövlət dili statusunun verilməsi oldu. SSRİ rəhbərliyi milli dillərin hüquqlarının genişləndirilməsinə isti yanaşmırdı. Buna baxmayaraq, Ümummilli Lider Heydər Əliyevin qətiyyətli və prinsipial mövqeyi nəticəsində Konstitusiyanın 73-cü maddəsinə belə bir müddəa daxil edildi:
"Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikasının dövlət dili Azərbaycan dilidir." Bu müddəa sadəcə hüquqi norma deyildi. O, Azərbaycan xalqının milli özünüdərkinin qorunmasına xidmət edən mühüm siyasi hadisə idi. Tarixçilərin fikrincə, həmin dövrdə bu qərarın qəbul olunması böyük cəsarət və uzaqgörənlik tələb edirdi. Çünki milli dillərin dövlət dili kimi təsbit olunması SSRİ rəhbərliyinin həyata keçirdiyi mərkəzləşdirmə siyasəti ilə tam uyğun gəlmirdi. Ümummilli Lider Heydər Əliyev isə milli maraqları üstün tutaraq gələcək müstəqillik dövrünün hüquqi əsaslarından birini məhz həmin illərdə formalaşdırmış oldu.
Ümummilli Lider Heydər Əliyev yaxşı anlayırdı ki, dil yalnız hüquqi sənədlərdə yazılmaqla inkişaf etmir. Onun yaşaması üçün təhsil, elm, mədəniyyət və informasiya mühiti mühüm rol oynayır. Məhz buna görə də onun rəhbərliyi dövründə Azərbaycan dilində məktəblərin fəaliyyəti genişləndirildi, ali təhsil müəssisələrində ana dilində tədris imkanları artırıldı, Azərbaycan dilində dərsliklərin hazırlanmasına xüsusi diqqət yetirildi. Azərbaycan ədəbiyyatının klassik nümunələrinin nəşri, teatrın, kinonun və mədəniyyət müəssisələrinin inkişafı da milli dil siyasətinin ayrılmaz hissəsinə çevrildi. Bu siyasət nəticəsində Azərbaycan dili yalnız məişət dili kimi deyil, elm, mədəniyyət və dövlət idarəçiliyinin də əsas dili kimi formalaşmağa başladı.
1993-cü ildə xalqın təkidli tələbi ilə siyasi hakimiyyətə qayıdan Ümummilli Lider Heydər Əliyev dövlət quruculuğunun bütün sahələrində olduğu kimi, dil siyasətinə də xüsusi önəm verdi. 1995-ci ildə qəbul edilən Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 21-ci maddəsində dövlət dilinin Azərbaycan dili olması təsbit edildi. Bu müddəa Azərbaycan Respublikasının müstəqil dövlət kimi əsas atributlarından birinə çevrildi. Beləliklə, sovet dövründə başlanan milli dil siyasəti müstəqillik dövründə hüquqi baxımdan daha da möhkəmləndirildi.
2001-ci il iyunun 18-də imzalanan "Dövlət dilinin tətbiqi işinin təkmilləşdirilməsi haqqında" Fərman Azərbaycan dilinin inkişaf tarixində yeni mərhələ açdı.
Bu sənədlə dövlət idarəçiliyində Azərbaycan dilinin tətbiqi genişləndirildi, Prezident yanında Dövlət Dil Komissiyası yaradıldı, dil normalarının qorunması dövlət siyasətinin mühüm istiqamətinə çevrildi və dövlət qurumlarında ana dilindən istifadəyə nəzarət gücləndirildi. Beləliklə, bu fərman Azərbaycan dilinin hüquqi bazasının möhkəmləndirilməsində mühüm rol oynadı.
2001-ci il avqustun 9-da imzalanmış Fərmanla hər il 1 avqust ölkəmizdə Azərbaycan əlifbası və Azərbaycan dili günü kimi təsis edildi. Bu qərar ana dilinə dövlət səviyyəsində verilən yüksək qiymətin bariz nümunəsidir. Hər il bu gün münasibətilə keçirilən tədbirlər cəmiyyətin diqqətini Azərbaycan dilinin qorunması, zənginləşdirilməsi və gələcək nəsillərə ötürülməsi məsələlərinə yönəldir.
Ümummilli Lider Heydər Əliyev Azərbaycan dili haqqında söylədiyi dərin məzmunlu fikirlərlə milli dil siyasətinin fəlsəfəsini müəyyən etmişdir. Onun "Xalqı xalq edən, milləti millət edən onun ana dilidir" fikri Azərbaycan dövlətçiliyinin ideoloji əsaslarından biri hesab olunur. Digər məşhur çağırışı isə bu gün də öz aktuallığını qoruyur:
"Dil, dil, bir də dil... Xarici dilləri öyrənin. Amma onların hamısından yaxşı Azərbaycan dilini bilin." Bu fikir müasir dövrdə qloballaşma şəraitində ana dilinin qorunmasının vacibliyini xüsusi olaraq vurğulayır.
Bu gün Ümummilli Lider Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi dil siyasəti Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir. Son illərdə qəbul edilmiş dövlət proqramları, latın qrafikalı nəşrlərin genişləndirilməsi, Azərbaycan Milli Ensiklopediyasının hazırlanması, elektron məkanda Azərbaycan dilinin inkişafı, dil normalarının qorunması, dövlət dilinə nəzarətin gücləndirilməsi bu siyasətin ardıcıl davamıdır. Rəqəmsal texnologiyaların inkişaf etdiyi müasir dövrdə Azərbaycan dilinin süni intellekt platformalarında, elektron xidmətlərdə və beynəlxalq informasiya məkanında daha geniş tətbiqi istiqamətində mühüm addımlar atılır.
Ana dilinin qorunması yalnız dövlət qurumlarının deyil, bütün cəmiyyətin məsuliyyətidir. Müəllimlər, alimlər, jurnalistlər, yazıçılar, media nümayəndələri və valideynlər Azərbaycan dilinin saflığının qorunmasında xüsusi rol oynayırlar. Xüsusilə gənclərin düzgün nitq mədəniyyətinə yiyələnməsi, klassik Azərbaycan ədəbiyyatını oxuması və ana dilinin incəliklərini dərindən mənimsəməsi gələcəyimiz üçün böyük əhəmiyyət daşıyır.
Azərbaycan dilinin dövlət dili kimi qorunması və inkişaf etdirilməsi tarixində Ümummilli Lider Heydər Əliyevin xidmətləri müstəsna əhəmiyyətə malikdir. Onun uzaqgörən siyasəti nəticəsində sovet dövrünün mürəkkəb siyasi şəraitində Azərbaycan dili dövlət dili statusu qazandı, müstəqillik illərində isə bu siyasət hüquqi və institusional əsaslarla daha da möhkəmləndirildi. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi dil siyasəti bu gün Prezident İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir və Azərbaycan dili müasir dövlətçiliyin, milli birliyin və milli-mənəvi dəyərlərin əsas sütunlarından biri kimi inkişaf edir. Dilini qoruyan xalq öz tarixini, mədəniyyətini və gələcəyini qoruyur. Azərbaycan xalqı da bu müqəddəs mirası yaşatmaqla Ümummilli Liderin ən böyük ideallarından birini həyata keçirməkdə davam edir. Azərbaycan dilinin zənginliyi, saflığı və nüfuzu gələcək nəsillər üçün qorunmalı olan ən qiymətli milli sərvətlərimizdən biridir".


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Sosial   Baxılıb: 561   Tarix: 29 iyul 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Qədəşovun kürəkəninə 11 il həbs - "Atland" müsadirə edildi

"Təbriz" MTK-nın xüsusilə külli miqdarda dələduzluqda və başqa cinayətlərdə ittiham olunan rəhbəri Nofəl Hacıyev və şirkətin icraçı direktoru Talış Məhəmmədovun cinayət işi üzrə məhkəmə araşdırması başa çatıb. "Qafqazinfo"nun əldə etdiyi məlumata görə, Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsind

16 noyabr
.

Milli kimliyin qorunması, Azərbaycan həqiqətlərinin təbliği və informasiya təhlükəsizliyinin strateji əhəmiyyəti

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin milli radio və televiziya yayımının yubileyi münasibətilə televiziya və radio işçilərinə ünvanladığı müraciət ölkəmizin informasiya siyasətinin prioritetlərini, milli-mənəvi dəyərlərin qorunmasının əhəmiyyətini və teleradionun dövlətçilik tariximizdək

16 noyabr
.

Bab əl-Məndəb və Hörmüz eyni vaxtda risk altında: Azərbaycan tranzit marşrutları üçün bunun mənası nədir?

Körfəzdə gərginlik yenidən artıb. Noyabrın 13-də İran İnqilab Keşikçiləri Korpusu Bəhreyndəki ABŞ radarına hücum etdiyini açıqladı. ABŞ Mərkəzi Komandanlığı (CENTCOM) iki dronun vurulduğunu bildirdi, itki və zərər olmadığını dedi və radar iddiasını təkzib etdi (Al Jazeera, Reuters). Hər iki tərəfin iddias

16 noyabr
.

Güclü küləklə bağlı xəbərdarlıq

Noyabrın 17-də Bakıda və Abşeron yarımadasında, eyni zamanda bəzi bölgələrdə gözlənilən küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq edilib. Bu barədə -a Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən məlumat verilib. Bildirilib ki, Bakıda və Abşeron yarımadasında, Şamaxı, Qobustan, Xızı, Xaçmaz, Siyəzən, Şabran

16 noyabr
.

"20 Yanvar"da qəza - Motosikletçi öldü

Bakıda ölümlə nəticələnən yol qəzası baş verib. APA-ya istinadən xəbər verir ki, hadisə metronun "20 Yanvar" stansiyasının yaxınlığında qeydə alınıb. Hadisə zamanı avtomobil motosikletlə toqquşub. Nəticədə motosikleti idarə edən şəxs hadisə yerində ölüb

17 noyabr
.

Azərbaycanda Milli Dirçəliş Günüdür

Bu gün - noyabrın 17-si Azərbaycanda Milli Dirçəliş Günüdür. Bayram 1988-ci ilin noyabr-dekabrında Bakıda başlayan milli-azadlıq hərəkatı ilə bağlıdır. Həmin vaxt SSRİ rəhbərliyinin Qarabağ məsələsi ətrafında apardığı anti-Azərbaycan siyasəti nəticəsində Azərbaycanda antisovet xalq hərəkatı təşəkkü

17 noyabr
.

Bakıda DƏHŞƏT: Avtobus gənc qızı vuraraq öldürdü

Bakıda səhər saatlarında ölümlə nəticələnən yol-nəqliyyat hadisəsi baş verib. -in "qaynar xətti"nə daxil olan məlumata görə, hadisə Koroğlu metrostansiyasının çıxışında qeydə alınıb. "Daewoo" markalı sərnişin avtobusu yolu keçən gənc qızı vurub. Zərbənin təsirindən ağır xəsarət ala

16 noyabr
.

Direktorların işə qəbul nəticələri - Açıqlandı

2026-cı ildə keçirilmiş direktorların işə qəbulu müsabiqəsinin nəticələri elan edilib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bu barədə MÜTDA məlumat yayıb. Bildirilib ki, müsabiqədə müəyyən edilmiş tələblərə cavab verən 463 nəfər uğur qazanıb. Namizədlərin müsabiqə nəticələri barədə məlumatlar onları

16 noyabr
.

Məktəblərdə payız tətili başladı

Bu gündən 2026-2027-ci tədris ili üzrə ümumi təhsil müəssisələrində beşgünlük payız tətili başlayıb. xəbər verir ki, payız tətili 16-20 noyabr tarixlərini əhatə edir. Belə ki, şənbə-bazar günləri nəzərə alınmaqla payız tətilindən sonra ilk dərs günü 6 günlük iş həftəsi ilə işləyən ümumi təhsil müəssisələrind

16 noyabr