Palma yağının istifadəsi bu riskləri yarada bilər - AÇIQLAMA

Azərbaycanda kərə yağı idxalı və istehsalının azalması fonunda palma yağı idxalının kəskin artması qida bazarında istehlak və istehsal strukturunda dəyişikliklərin baş verdiyini göstərir. 2026-cı ilin ilk yarısında palma yağı və onun bərk fraksiyalarının idxalı 14,6 min tona çataraq illik müqayisədə 19,5 dəfə artıb.

Bəs, palma yağına tələbatın artmasının səbəbləri nələrdir, onun süd məhsulları və şirniyyatlarda istifadəsi istehlakçı üçün hansı riskləri yarada bilər və alıcı məhsulun tərkibində palma yağının olduğunu necə müəyyən edə bilər?
Məsələ ilə bağlı Sonxeber.az-a açıqlama verən qida eksperti İlkin Şirinov bildirib ki, Azərbaycanda kərə yağı istehsalı və idxalı azaldığı bir vaxtda palma yağı idxalının artması qida bazarında müəyyən dəyişikliklərin getdiyini göstərir.

"Məsələyə birmənalı yanaşmaq olmaz ki, palma yağı zərərlidir, kərə yağı isə faydalıdır. Bu cür yanaşma düzgün deyil. Əsas məsələ istehlakçının aldığı məhsulun tərkibini bilməsi və eyni zamanda yerli kərə yağı istehsalının artırılmasıdır. Palma yağının qida sənayesində geniş istifadə olunmasının əsas səbəblərindən biri onun nisbətən ucuz olması, texnoloji baxımdan əlverişli xüsusiyyətlərə malik olması və məhsulda sabit konsistensiya yaratmasıdır. Xüsusilə şirniyyat, krem, vafli və süd məhsullarında istifadə olunur. Palma yağından istifadə məhsulun xarici görünüşünün, formasının və teksturasının qorunmasına xidmət edir".

Ekspert bildirib ki, məhsulun tərkibində bitki yağı istifadə olunursa, bu, istehlakçıya birmənalı şəkildə bildirilməlidir:

"Məhsulun üzərində sadəcə "bitki yağı", "bitki yağları" və ya "bitki tərkibli yağ" yazmaq istehlakçının hüquqlarının pozulmasına səbəb ola bilər. İstehlakçı hansı yağdan istifadə edildiyini dəqiq bilməlidir. Palma yağının tamamilə qadağan edilməsi də düzgün yanaşma deyil. Çünki elə şirniyyat məhsulları var ki, onların istehsalında kərə yağından istifadə texnoloji baxımdan mümkün olmur. Amma palma yağından və ümumilikdə doymuş yağlarla zəngin, yüksək şəkər və kalorili məhsullardan mütəmadi və həddindən artıq istifadə, təbii ki, arzuolunan deyil. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı da doymuş yağların qəbulunun məhdudlaşdırılmasını tövsiyə edir. Ərimə temperaturunda da fərqlər var. Təbii süddən alınmış kərə yağı təxminən 22-23 dərəcə temperaturda əriyə bilir. Palma yağının isə ərimə temperaturu daha yüksəkdir və bədən temperaturunda kərə yağı kimi ərimir".

Onun sözlərinə görə istehlakçılar ilk növbədə etiketlənmə məsələsinə diqqət yetirməlidirlər:

"Məhsulun tərkib hissələrində "palma yağı", "palma çəyirdəyi yağı", "bitki yağı", "bitki yağları" və digər oxşar ifadələrə diqqət etmək lazımdır. Əgər məhsul kərə yağı adı ilə satılırsa, onun tərkibi də buna uyğun olmalıdır. Məsələn, məhsulun üzərində onun 82 faiz kərə yağı olduğu göstərilirsə, bu, tərkibinə uyğun olmalıdır. Əgər məhsulun üzərində "kərə tərkibli yağ", "kərə ətirli yağ", "kərəyə yaxın yağ" kimi ifadələr yazılırsa, burada istehlakçı xüsusilə diqqətli olmalıdır. Məhsul kərə yağı deyilsə və tərkibində kərə yağı yoxdursa, onun kərə yağı təsiri yaradan ifadələrlə təqdim edilməsi düzgün deyil. Burada maarifləndirmə məsələsinə də daha ciddi yanaşmaq lazımdır. Məqsəd palma yağının istehsalını tamamilə dayandırmaq deyil. Əsas məqsəd istehlakçının məhsulun tərkibi barədə düzgün və tam məlumatlandırılmasıdır".

Ekspert qeyd edib ki, eyni zamanda Azərbaycanda südçülüyün inkişaf etdirilməsi və kərə yağı istehsalı ilə məşğul olan fermerlər üçün daha əlverişli şərait yaradılması vacibdir:

"Bu istiqamətdə AQTA tərəfindən müəyyən tədbirlər həyata keçirilə bilər. Mən dəfələrlə qeyd etmişəm ki, AQTA özünü yalnız cərimə yazan və yoxlayıcı qurum kimi deyil, həm də insanların, fermerlərin və kənd təsərrüfatı ilə məşğul olan şəxslərin dəstəkçisi kimi göstərməlidir. Əlbəttə, marketlərdə və digər obyektlərdə yoxlamalar aparılmalıdır. Amma bununla yanaşı, təbii qida istehsalı ilə məşğul olan insanların yanında olmaq və onlara müəyyən dəstək göstərmək də məqsədəuyğundur. Çünki qida məsələsi insan həyatı və sağlamlığı baxımından ən vacib amillərdən biridir".

Röyalə Xəyal

Telegramda izləyin