Bakı-Daşkənd: Qardaş xalqları birləşdirən möhkəm dostluq körpüsü

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin avqustun 23-də Özbəkistan Respublikasına dövlət səfəri iki qardaş ölkə arasında son illərdə sürətlə inkişaf edən münasibətlərin növbəti mühüm mərhələsi kimi diqqət çəkir. Dövlət səfərinin əsasını Azərbaycan və Özbəkistan arasında mövcud olan möhkəm siyasi etimad, qarşılıqlı dəstək və strateji maraqlar təşkil edir.

Avqustun 23-də Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Daşkəndə gəliblər. "Daşkənd-Xumo" Beynəlxalq Hava Limanında dövlətimizin başçısını Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyoyev və xanımı Ziroatxon Mirziyoyeva qarşılayıblar.

Münasibətlərin təməlində qardaşlıq dayanır

Azərbaycan və Özbəkistan münasibətləri yalnız dövlətlərarası əməkdaşlıqla məhdudlaşmır. Bu əlaqələrin təməlində ortaq tarix, mədəniyyət, dil, mənəvi dəyərlər və xalqlar arasında əsrlər boyu formalaşmış dostluq və qardaşlıq dayanır.
Prezident İlham Əliyev avqustun 21-də Özbəkistanın Milli İnformasiya Agentliyinə verdiyi müsahibəsində iki ölkə arasındakı münasibətlərin son illərdə misli görünməmiş inkişaf mərhələsinə qədəm qoyaraq ən yüksək - müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəldiyini vurğulayıb. Dövlət başçısı Azərbaycan Prezidenti ilə Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyoyev arasında mövcud olan səmimi dostluq, qarşılıqlı hörmət və etimadın da ikitərəfli əlaqələrin inkişafında xüsusi rol oynadığını qeyd edib.

Bu yanaşma Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin strateji xarakterini aydın şəkildə göstərir. Artıq söhbət ayrı-ayrı sahələr üzrə əməkdaşlıqdan deyil, siyasi, iqtisadi, nəqliyyat, enerji, humanitar, mədəni və digər istiqamətləri əhatə edən genişmiqyaslı tərəfdaşlıqdan gedir.

Dövlət səfərinin xüsusi siyasi əhəmiyyəti

Prezident İlham Əliyevin Özbəkistana dövlət səfəri regionda Azərbaycanın fəal xarici siyasətinin mühüm istiqamətlərindən birini təşkil edir. Mərkəzi Asiya ölkələri ilə əlaqələrin dərinləşdirilməsi Azərbaycanın xarici siyasət strategiyasında xüsusi yer tutur.

Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə əməkdaşlığının mühüm üstünlüklərindən biri Xəzər dənizi üzərindən Avropa və Asiyanı birləşdirən nəqliyyat və logistika imkanlarının genişlənməsidir. Prezident İlham Əliyev də daha əvvəl Orta Dəhlizin artan əhəmiyyətinin Azərbaycan ilə Mərkəzi Asiya ölkələri arasında əməkdaşlığın genişləndirilməsi üçün mühüm imkanlar yaratdığını bildirib.

Bu baxımdan Azərbaycan-Özbəkistan əməkdaşlığı yalnız ikitərəfli münasibətlər çərçivəsində deyil, daha geniş regional və beynəlxalq geosiyasi, iqtisadi və nəqliyyat prosesləri baxımından da əhəmiyyət daşıyır.

Siyasi dialoq yüksək səviyyədədir

Son illərdə Azərbaycan və Özbəkistan prezidentləri arasında qarşılıqlı səfərlərin və görüşlərin intensivliyi münasibətlərin siyasi çəkisini nümayiş etdirir. Rəsmi məlumatlara görə, son beş ildə ən yüksək səviyyədə 15 qarşılıqlı səfər və çoxsaylı təmaslar həyata keçirilib.

2023-cü ildə yaradılmış Ali Dövlətlərarası Şura da əlaqələrin strateji inkişafında mühüm mexanizmə çevrilib. Şuranın Daşkənddə və Bakıda keçirilən iclasları iki ölkənin gələcək əməkdaşlıq istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Belə institusional mexanizmlərin formalaşması münasibətlərin şəxsi liderlərarası dostluqla yanaşı, dövlətlərarası dayanıqlı hüquqi və siyasi bazaya söykənməsinə imkan yaradır.

Qarabağın bərpasında Özbəkistanın mühüm dəstəyi

Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin səmimiyyətini göstərən mühüm nümunələrdən biri qardaş ölkənin Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərinin bərpasına verdiyi dəstəkdir.
Özbəkistan Qarabağın bərpasına yardım təşəbbüsü irəli sürən ilk ölkələrdən biri olub. Füzulidə Mirzə Uluqbəyin adını daşıyan məktəbin inşası iki xalq arasındakı tarixi və mədəni bağların müasir dövrdə davam etdirilməsinin rəmzi kimi qiymətləndirilir.

Xankəndidə Özbəkistan tərəfinin təşəbbüsü və dəstəyi ilə tikiş fabrikinin fəaliyyətə başlaması isə əməkdaşlığın artıq real iqtisadi və sosial layihələr şəklində də özünü göstərdiyini nümayiş etdirir.
Bu layihələr həm də Böyük Qayıdış prosesinə beynəlxalq dost və qardaş ölkələrin verdiyi töhfənin mühüm nümunələrindəndir.

İqtisadi əməkdaşlıq üçün böyük potensial

Azərbaycan və Özbəkistan arasında iqtisadi-ticari əlaqələr də son illərdə dinamik inkişaf edir. 2024-cü ildə iki ölkə arasında əmtəə dövriyyəsi 252 milyon ABŞ dolları təşkil edib. 2025-ci ilin yanvar-sentyabr aylarında isə ticarət dövriyyəsi əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 87,5 faiz artaraq 319 milyon dollara çatıb.
2023-cü ildə ümumi kapitalı 500 milyon ABŞ dolları olan Azərbaycan-Özbəkistan İnvestisiya Şirkətinin yaradılması da qarşılıqlı sərmayələrin artırılması baxımından mühüm addımdır.

Qarşıdakı dövrdə sənaye, kənd təsərrüfatı, nəqliyyat, logistika, enerji, rəqəmsal iqtisadiyyat və digər sahələrdə birgə layihələrin genişləndirilməsi üçün ciddi potensial mövcuddur.

Nəqliyyat və Orta Dəhliz yeni imkanlar açır

Azərbaycan və Özbəkistanın yerləşdiyi coğrafi məkan onları Avrasiyanın mühüm nəqliyyat və logistika proseslərinin fəal iştirakçılarına çevirir.Azərbaycanın Xəzər üzərindən Orta Dəhlizin inkişafındakı rolu Özbəkistan üçün Avropa bazarlarına çıxış imkanlarının genişləndirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Özbəkistanın Mərkəzi Asiyanın mühüm iqtisadi mərkəzlərindən biri kimi inkişaf etməsi isə Azərbaycanın regionla nəqliyyat və ticarət əlaqələrinin genişləndirilməsi üçün yeni perspektivlər yaradır.

Beləliklə, iki ölkənin əməkdaşlığı yalnız ikitərəfli iqtisadi maraqlara deyil, Avropa ilə Asiya arasında yeni ticarət və nəqliyyat bağlantılarının formalaşmasına da xidmət edir.

Humanitar və mədəni əlaqələr

Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin ən güclü istiqamətlərindən biri humanitar və mədəni əməkdaşlıqdır. Hər iki xalqın zəngin tarixi-mədəni irsi qarşılıqlı əlaqələrin daha da inkişafı üçün möhkəm baza yaradır.
Daşkənddə Heydər Əliyev meydanının, Bakıda isə "Özbəkistan" parkının yaradılması iki xalqın bir-birinin tarixinə və milli-mənəvi dəyərlərinə hörmətinin rəmzi kimi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Media və qeyri-hökumət təşkilatları arasında keçirilən forumlar da xalqların bir-birini daha yaxından tanımasına, informasiya və ictimai diplomatiya sahəsində əlaqələrin genişlənməsinə imkan yaradır.

Türk dünyasının birliyinə töhfə
Azərbaycan və Özbəkistan Türk Dövlətləri Təşkilatının fəal üzvləri kimi türk dünyasının siyasi, iqtisadi və mədəni inteqrasiyasına mühüm töhfələr verirlər.İki ölkə arasında mövcud müttəfiqlik münasibətləri türk dövlətləri arasında həmrəyliyin gücləndirilməsi baxımından da mühüm nümunədir. Azərbaycan və Özbəkistanın beynəlxalq təşkilatlarda qarşılıqlı dəstəyi onların xarici siyasət gündəliyində ortaq maraqların əhəmiyyətini göstərir.

Qarşıdakı dövr üçün yeni hədəflər

Prezident İlham Əliyevin avqustun 23-də başlayan dövlət səfəri Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin gələcək inkişaf istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi baxımından mühüm siyasi hadisədir.
Səfərin nəticələri iki ölkə arasında siyasi dialoqun daha da dərinləşdirilməsinə, qarşılıqlı investisiyaların artırılmasına, ticarət dövriyyəsinin genişləndirilməsinə, nəqliyyat və logistika imkanlarının daha səmərəli istifadəsinə, humanitar və mədəni əlaqələrin yeni layihələrlə zənginləşdirilməsinə əlavə impuls verə bilər.

Azərbaycan və Özbəkistan arasında münasibətlərin bugünkü səviyyəsi göstərir ki, iki ölkə arasında formalaşmış strateji müttəfiqlik uzunmüddətli və çoxşaxəli xarakter daşıyır. Prezident İlham Əliyevin səfəri də bu münasibətlərin yeni mərhələyə yüksəldilməsi, mövcud əməkdaşlıq potensialının tam reallaşdırılması və Azərbaycan-Özbəkistan qardaşlığının daha da möhkəmləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

Nəticə etibarilə, 23 avqust 2026-cı il tarixində başlayan dövlət səfəri Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin yüksək siyasi etimad, qarşılıqlı dəstək və ortaq strateji maraqlar üzərində qurulduğunu bir daha nümayiş etdirir. Bu münasibətlər təkcə iki dövlətin deyil, bütövlükdə Türk dünyasının və Mərkəzi Asiya-Cənubi Qafqaz əməkdaşlığının inkişafına mühüm töhfə verir.

Bəhruz Quliyev
Səs qəzetinin baş redaktoru, siyasi ekspert

Telegramda izləyin