Xaricdə oturub Azərbaycana qarşı qarayaxma kampaniyası aparanlar: Tənqid adı altında milli maraqlara zərbə

Bu gün informasiya müharibələri artıq dövlətlərarası qarşıdurmaların ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Müasir dünyada bir ölkəyə qarşı təzyiq yalnız siyasi, iqtisadi və diplomatik vasitələrlə deyil, informasiya platformaları, sosial şəbəkələr və beynəlxalq media üzərindən formalaşdırılan ictimai rəy vasitəsilə də həyata keçirilir. Belə bir şəraitdə xaricdə yaşayan və fəaliyyət göstərən bəzi şəxslərin Azərbaycanla bağlı ardıcıl şəkildə birtərəfli, qərəzli və yoxlanılmamış iddialar yayması ciddi suallar doğurur.Əlbəttə, hər bir vətəndaşın ölkəsindəki problemləri tənqid etmək, hökumətin siyasəti ilə razılaşmamaq və öz mövqeyini ifadə etmək hüququ var.

Sağlam tənqid cəmiyyətin inkişafına xidmət edir. Lakin tənqidlə qarayaxma arasında mühüm fərq mövcuddur. Tənqid faktlara, arqumentlərə və obyektiv yanaşmaya söykənir. Qarayaxma isə hadisələri birtərəfli təqdim edir, kontekstdən çıxarır, emosional ifadələrlə ictimai rəy formalaşdırmağa çalışır.Məsələnin ən problemli tərəfi isə budur ki, bəzi kampaniyalarda Azərbaycan haqqında mənfi təsəvvür yaratmaq məqsədilə beynəlxalq auditoriyaya sistemli şəkildə eyni tezislərin ötürüldüyü müşahidə olunur. Ölkənin bütün reallığını yalnız mənfi nümunələr üzərindən təqdim etmək, əldə edilmiş nəticələri və müsbət prosesləri tamamilə görməzdən gəlmək obyektiv informasiya siyasəti sayıla bilməz.

Xaricdən verilən mesajların hədəfi kimdir?

Xaricdə fəaliyyət göstərən müəyyən qrupların beynəlxalq təşkilatlara, xarici media qurumlarına və sosial şəbəkələrə göndərdiyi məlumatların necə hazırlanması xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Əgər hansısa hadisə barədə danışılırsa, ilk növbədə faktların yoxlanılması, qarşı tərəfin mövqeyinin öyrənilməsi və hüquqi qiymətləndirmənin nəzərə alınması vacibdir. Əks halda, yalnız bir tərəfin iddiasını həqiqət kimi təqdim etmək jurnalistikanın və ictimai müzakirənin əsas prinsiplərinə ziddir.Azərbaycan haqqında məlumat hazırlayan xarici media və təşkilatlar da təqdim olunan informasiyanın mənbəyini, məqsədini və etibarlılığını araşdırmalıdır. Çünki bir şəxsin sosial şəbəkədə səsləndirdiyi iddia avtomatik olaraq fakt statusu qazanmır.

Milli maraqlar və siyasi mübarizə

Siyasi mövqeyə malik olmaq başqa, ölkənin beynəlxalq nüfuzuna məqsədli şəkildə zərər vurmaq isə tamam başqa məsələdir.İstənilən demokratik cəmiyyətdə hakimiyyət tənqid oluna bilər. Dövlət siyasətinin ayrı-ayrı istiqamətləri ilə bağlı fikir ayrılığı da təbiidir. Lakin siyasi mübarizəni beynəlxalq platformalarda ölkənin bütövlükdə mənfi obrazının yaradılması üzərində qurmaq cəmiyyət üçün faydalı nəticə vermir.Xüsusilə Azərbaycan kimi uzun illər regional təhlükəsizlik, ərazi bütövlüyü, işğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpası və yeni regional münasibətlərin qurulması kimi mürəkkəb proseslərdən keçən ölkə haqqında informasiyanın birtərəfli təqdim olunması ciddi məsuliyyət tələb edir.

Sosial şəbəkələr - yeni informasiya cəbhəsi

Bu gün sosial şəbəkələrdə yayılan bir video, paylaşım və ya açıqlama qısa müddətdə minlərlə insana çata bilir. Bu imkan həm faydalı informasiya mübadiləsi, həm də manipulyasiya üçün istifadə edilə bilər.
Buna görə cəmiyyət informasiya istehlakında daha diqqətli olmalıdır. Hər emosional videoya, hər sensasion başlığa və hər anonim iddiaya inanmaq olmaz.

Xüsusilə xaricdə yaşayan şəxslərin Azərbaycanla bağlı paylaşdıqları məlumatlar da eyni meyarla qiymətləndirilməlidir: fakt varmı? Mənbə nədir? Qarşı tərəfin mövqeyi öyrənilibmi? Məlumat müstəqil şəkildə təsdiqlənirmi?
Bu suallar cavabsız qalırsa, həmin məlumatı həqiqət kimi qəbul etmək düzgün deyil.

Ölkəni tənqid etmək başqa, ölkəni hədəfə çevirmək başqa

Azərbaycan cəmiyyətinin problemləri haqqında açıq danışmaqdan qorxmaq lazım deyil. Əksinə, problemlər düzgün şəkildə ortaya qoyulduqda onların həlli üçün imkan yaranır.Amma milli maraqlara toxunan məsələlərdə emosional yanaşma, böhtan xarakterli iddialar və təsdiqlənməmiş məlumatların beynəlxalq auditoriyaya həqiqət kimi təqdim olunması qəbuledilməzdir.

Vətənə bağlılıq o demək deyil ki, ölkədəki bütün problemlər gizlədilməlidir. Vətənə bağlılıq həm də o deməkdir ki, problem barədə danışarkən faktı böhtandan, tənqidi qarayaxmadan, siyasi mövqeni isə milli maraqlara zərər vuran kampaniyadan ayırmaq bacarığı olmalıdır.

Cavab informasiya ilə verilməlidir

Azərbaycanın informasiya məkanında ən böyük ehtiyac emosional qarşıdurmadan daha çox faktlara əsaslanan peşəkar cavab mexanizminin gücləndirilməsidir.
Ölkə haqqında yayılan yanlış məlumatlara qarşı arqumentlərlə, sənədlərlə, statistik göstəricilərlə və beynəlxalq hüququn prinsipləri ilə cavab verilməlidir. Hər iddianı faktla təkzib etmək, ictimaiyyətə alternativ və etibarlı informasiya təqdim etmək daha effektiv yoldur.Çünki informasiya müharibəsində ən güclü silah yüksək səslə danışmaq deyil, doğru faktı vaxtında və peşəkar şəkildə təqdim etməkdir.

Nəticə etibarilə, xaricdə yaşayan və Azərbaycan haqqında mənfi məlumatlar yayan hər kəsi avtomatik olaraq "düşmən" və ya "xain" adlandırmaq da doğru yanaşma deyil. Hər konkret iddia ayrıca araşdırılmalı, faktla təsdiqlənənlə təsdiqlənməyən bir-birindən ayrılmalıdır.

Ancaq bir həqiqət də dəyişmir: ölkə haqqında beynəlxalq ictimai rəyi formalaşdıran hər bir məlumatın arxasında məsuliyyət dayanır.Azərbaycanın problemləri də, uğurları da obyektiv şəkildə təqdim edilməlidir. Çünki ölkənin beynəlxalq nüfuzu ayrı-ayrı şəxslərin şəxsi siyasi ambisiyalarından daha böyük məsələdir.

Cavanşir Paşazadə
Milli Məclisin deputatı

Telegramda izləyin