Süni intellekt 2 500 illik məzarların sirrini açdı: İnsanları transa salırmış
ABŞ və Böyük Britaniyadan olan alimlər İtaliyada e.ə. V əsrə aid iki etrusk məzarını öyrənmək üçün süni intellekt və akustik analizdən istifadə ediblər.
Oxu.Az xəbər verir ki, işin nəticələri "Journal of Archaeological Method and Theory" jurnalında dərc olunub.
Tədqiqat göstərib ki, bu dəfn tikililəri sadəcə məqbərə deyil, qədim ziyarətçilərdə transa bənzər vəziyyət yarada bilən mürəkkəb "sensor maşınlar" ola bilərdi.
Alimlər komandası içəri daxil olanların ilk növbədə nəyə diqqət yetirdiklərini təhlil etmək üçün kompüter görmə alqoritmlərindən istifadə edib. Eyni zamanda, səsin necə yayıldığını və insana necə təsir etdiyini anlamaq üçün məzarların daxilində akustik parametrləri ölçüblər. Məlum olub ki, tədqiq edilən iki məzar - "Xoruz məzarı" və "Mavi demonlar məzarı" - ziyarətçilərə köklü şəkildə fərqli təcrübələr yaşadıb.
Belə ki, kiçik "Xoruz məzarı"nda səs boğuq olub, ziyarətçinin baxışı isə rənglənmiş təsvirlərin birindən digərinə rəvan şəkildə yönəlib. Alimlərin fikrincə, bu, əcdadların xatirəsini və sosial iyerarxiyanı möhkəmləndirməli olan sakit və nizamlı ritual effekti yaradıb. "Mavi demonlar məzarı"nda isə tamamilə fərqli mənzərə ilə qarşılaşılırdı - burada hündür tağları olan nəhəng kamera yerləşirdi. Akustik ölçmələr aşağı tezliklərdə reverberasiya müddətinin 7,5 saniyəyə çatdığını göstərib ki, bu da ən böyük kilsələrin akustikası ilə müqayisə edilə bilər.
Divarlardan birində nəhəng mavi demon təsvir olunub və süni intellekt alqoritmlərinə görə, bu təsvir dərhal diqqəti özünə cəlb edir. Güclü uğultu isə qədim insanda ciddi stres və dezorientasiya yaratmağa hesablanıb. Şok keçdikdən sonra ziyarətçi arxa divarın yerləşdiyi zonaya düşürdü və burada aşağı tezlikli uğultu onu trans vəziyyətinə sala bilərdi. Bununla da ziyarətçi ölülər dünyasına keçidə simvolik olaraq hazırlanırdı.
Alimlərin fikrincə, bu kəşf etruskların qavrayış psixologiyası haqqında dərin biliklərə malik olduqlarını və bu biliklərdən öz hakimiyyətlərini möhkəmləndirmək, eləcə də mürəkkəb dini mərasimlər keçirmək üçün istifadə etdiklərini sübut edir.
Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Maraqlı Baxılıb: 464 Tarix: 08 sentyabr 2026
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda PaylaşTurşu xiyarların xarab olmaması üçün nə etməli?
Turşu bankasını açdıqdan sonra xiyarların bir neçə gün ərzində xarab olmaması üçün müəyyən qaydalara əməl etmək lazımdır. Mütəxəssislərin sözlərinə görə, düzgün saxlanma şəraiti turşuların həm dadını, həm də xırtıldayan quruluşunu uzun müddət qorumağa kömək edir. xəbər verir ki, duzlu xiyarlar bank
8 noyabrDüyü bişirərkən bu səhvi etməyin
Düyü bişirərkən onun dibinin yapışqan, üst hissəsinin isə quru qalması bir çox insanın qarşılaşdığı problemdir. Bunun səbəbi hər zaman suyun miqdarı və ya bişirmə müddəti olmaya bilər. İstifadə edilən qazanın forması da yeməyin keyfiyyətinə təsir göstərir. Ölkə.az yerli mediaya istinadən xəbər veri
12 noyabrKöhnə fleşkartı atmayın: 5 faydalı istifadə üsulu
Bir vaxtlar faylların saxlanılması və ötürülməsi üçün ən çox istifadə olunan USB fleşkartlar indi əvvəlki qədər populyar deyil. Lakin evdə qalan köhnə fleşkartları atmağa tələsməyin. fləşkartın kompüterin təhlükəsizliyini artırmaqdan tutmuş avtomobildə musiqi dinləməyə qədər yenidən istifadə etməyi
14 noyabr800 illik qala 1 avroya satılır - Fotolar
Almaniyanın Saksoniya torpağında yerləşən Bad-Düben şəhər rəhbərliyi 800 illik tarixə malik Şnaditz su qalasını satışa çıxarıb. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, şəhər mülk üçün simvolik olaraq cəmi 1 avro tələb edir, lakin bu "əlverişli" sövdələşmənin arxasında böyük maliyyə öhdəliklər
9 noyabrEvdə açarı üç yerə qoymayın: xalq inancları nə deyir?
Xalq inanclarına görə, açarların evdə saxlanıldığı yer ailənin rifahına və evdəki harmoniyaya təsir göstərə bilər. Evimizin və ya mənzilimizin açarlarını çox vaxt əlimizə rahat gələn yerlərə - mətbəx masasına, güzgünün qarşısına və ya giriş qapısının yaxınlığına qoyuruq. Lakin xalq inanclarında açarları
15 noyabrZirzəmidə iki il saxlanılan pendir dünyanın ən yaxşısı seçildi
Fransanın şərqindəki Yura dağlarında yerləşən zirzəmidə düz iki il saxlanılan "Komte" pendiri İspaniyanın Kordova şəhərində keçirilən "World Cheese Awards" müsabiqəsində dünyanın ən yaxşı pendiri adına layiq görülüb. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, nüfuzlu müsabiqənin münsiflə
13 noyabrMətbəxlərdə mərmər dövrü bitdi: Yeni sistem gəldi
İllərdir lüksün simvolu olan mərmər mətbəx dəzgahları cızılma, ləkə və qulluq problemlərinə qarşı daha davamlı olan farfor, sinterlənmiş daş və kvars kimi yeni nəsil alternativlərlə əvəz olunur. xəbər verir ki, təbii damarlı və şık görünüşə malik mərmər məsaməli quruluşu səbəbindən limon, qəhvə və ya
14 noyabrUnitaza buz kubları atmağa başladılar - səbəb
Sosial şəbəkələrdə klozete buz kubları ataraq sifonu çəkməkdən ibarət qeyri-adi təmizlik üsulu sürətlə yayılır. bu üsulun detallarını təqdim edir:. Tətbiqi necə həyata keçirilir? Bir-iki stəkan buz kubunu birbaşa klozete atıb bir neçə dəqiqə gözlədikdən sonra sifonu çəkmək kifayətdir. Su ilə hərəkə
7 noyabrQaralan kafel aralarını evdəki tək materialla təmizləyin
Kafel aralarında zamanla yaranan qaralmalar üçün bahalı təmizlik vasitələrinə ehtiyac qalmır. Evdə olan tək bir materialla təmizlik artıq daha asan olacaq. xəbər verir ki, vanna otağı və mətbəxlərdə zamanla qaralan kafel araları təmizlik edilsə də, istənilən görüntünün əldə edilməsini çətinləşdirə bilər
14 noyabr