Vahid məktəbli formasında dəyişiklik: yeni yanaşma məktəb mühitinə nə vəd edir?

Vahid məktəbli formasında dəyişiklik: yeni yanaşma məktəb mühitinə nə vəd edir?Məktəbli forması uzun illərdir təhsil mühitinin mühüm elementlərindən biri kimi qəbul olunur. Forma yalnız şagirdin geyimi deyil, eyni zamanda məktəb mədəniyyətinin, nizam-intizamın, bərabərlik prinsipinin və təhsil müəssisəsinin ümumi görünüşünün formalaşmasına təsir edən amillərdən biridir. Bu baxımdan vahid məktəbli forması ilə bağlı dəyişikliklər təkcə geyim məsələsi kimi deyil, daha geniş təhsil və sosial yanaşmanın tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilə bilər.

Vahid formanın əsas məqsədlərindən biri məktəb mühitində şagirdlər arasında sosial fərqlərin geyim üzərindən nümayiş etdirilməsinin qarşısını almaqdır. Şagirdlərin ailələrinin maddi imkanları müxtəlif ola bilər. Geyim seçimində bu fərqlərin açıq şəkildə görünməsi isə bəzi hallarda məktəb daxilində sosial müqayisələrə səbəb ola bilər. Vahid forma müəyyən çərçivə yaradaraq şagirdlərin diqqətinin xarici görünüşdən daha çox təhsil prosesinə yönəldilməsinə xidmət edə bilər.

Yeni yanaşmanın digər mühüm istiqaməti rahatlıq və funksionallıq məsələsidir. Məktəbli formasının şagirdin gündəlik fəaliyyətinə uyğun olması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Şagird günün böyük hissəsini məktəbdə keçirir. Buna görə də forma hərəkətə mane olmayan, mövsümə uyğun, rahat və təhlükəsizlik baxımından münasib materiallardan hazırlanmalıdır. Xüsusilə ibtidai sinif şagirdləri üçün geyimin rahatlığı daha ciddi nəzərə alınmalıdır.
Forma məsələsində dəyişikliklərin yalnız dizaynla məhdudlaşmaması vacibdir. Burada ölçü standartları, parçanın keyfiyyəti, mövsümi geyim variantları, qiymət əlçatanlığı və valideynlərin seçim imkanları da nəzərə alınmalıdır. Əgər vahid forma məktəb mühitində bərabərlik yaratmaq məqsədi daşıyırsa, onun əldə edilməsinin ailələr üçün əlavə və həddindən artıq maliyyə yükünə çevrilməməsi də mühüm şərtdir.

Məktəbli formasının yenilənməsi eyni zamanda müasir məktəb anlayışının tələbləri ilə əlaqələndirilə bilər. Müasir təhsil yalnız biliklərin ötürülməsi ilə məhdudlaşmır. Məktəb həm də uşağın sosial bacarıqlarının, məsuliyyət hissinin, özünə və başqalarına hörmətinin formalaşdığı mühitdir. Səliqəli, rahat və məktəbin ümumi qaydalarına uyğun geyim də bu mədəniyyətin elementlərindən birinə çevrilə bilər.

Burada əsas məsələ "forma olsun və ya olmasın" mübahisəsindən daha çox, hansı formanın məktəb mühiti üçün uyğun olmasıdır. Çünki vahid forma tətbiq edilirsə, onun əsaslandırılmış standartlara cavab verməsi vacibdir. Forma şagird üçün narahatlıq yaradırsa, keyfiyyətsiz materialdan hazırlanırsa və ya ailələr üçün əlçatmaz qiymətə satılırsa, bu zaman onun ilkin məqsədi zəifləyə bilər.

Digər tərəfdən, vahid forma şagirdlərin fərdi xüsusiyyətlərini tamamilə aradan qaldırmaq anlamına gəlməməlidir. Məktəb intizamı ilə uşağın fərdiliyi arasında balansın qorunması vacibdir. Şagirdlərin şəxsiyyət kimi inkişafı, yaradıcılığı və özünüifadəsi yalnız geyimlə ölçülmür. Buna görə də məktəb formasının əsas funksiyası məhdudlaşdırmaq deyil, məktəb mühitində ümumi qayda və səliqə yaratmaq olmalıdır.

Vahid formanın tətbiqində valideynlərin mövqeyi də əhəmiyyətli amildir. Dəyişikliklərin uğurlu olması üçün valideynlərə yeni tələblər barədə əvvəlcədən aydın məlumat verilməsi, forma nümunələrinin və standartlarının ictimaiyyətə açıqlanması, qiymət və əldəolunma imkanlarının nəzərə alınması mühüm şərtlər sırasındadır. Valideyn üçün əsas sual yalnız formanın necə görünməsi deyil, onun nə qədər rahat, davamlı və əlçatan olmasıdır.
Məktəblərin də bu prosesdə məsuliyyəti böyükdür. Forma qaydaları tətbiq edilərkən şagirdlərə qarşı münasibətdə həssaslıq qorunmalıdır. Geyim qaydalarının pozulması avtomatik olaraq şagirdin təhsil prosesindən kənarlaşdırılması və ya onun ictimaiyyət qarşısında alçaldılması üçün əsas olmamalıdır. Məktəbin məqsədi cəzalandırmaqdan əvvəl maarifləndirmək və qaydanın mahiyyətini izah etmək olmalıdır.

Xüsusilə yeniyetməlik dövründə şagirdlərin psixoloji rahatlığı diqqətdə saxlanmalıdır. Məktəb forması şagirdin özünü məktəb kollektivinin bir hissəsi kimi hiss etməsinə kömək edə bilər, lakin qaydaların tətbiqi zamanı fərdi vəziyyətlər də nəzərə alınmalıdır. Məktəb mühiti həm nizamlı, həm də uşağın özünü təhlükəsiz və hörmətli hiss etdiyi məkan olmalıdır.

Vahid forma ilə bağlı dəyişikliklərin digər mühüm tərəfi iqtisadi məsələdir. Forma istehsalında yerli istehsal imkanlarından istifadə edilməsi, keyfiyyət standartlarının müəyyənləşdirilməsi və rəqabətli qiymət mühitinin yaradılması həm valideynlər, həm də istehsalçılar baxımından əhəmiyyət daşıya bilər. Eyni zamanda formaların satışında süni qiymət artımının və məcburi əlavə alışların qarşısının alınması istehlakçı maraqlarının qorunması baxımından vacibdir.

Bu baxımdan yeni vahid forma siyasətinin əsas prinsiplərini bir neçə istiqamətdə ümumiləşdirmək mümkündür: rahatlıq, təhlükəsizlik, səliqə, bərabərlik, mövsümə uyğunluq, keyfiyyət və əlçatanlıq.
Əslində məktəbli forması təhsil siyasətinin böyük və mürəkkəb məsələləri ilə müqayisədə kiçik görünə bilər. Lakin məktəbdə gündəlik həyatın mühüm hissəsini təşkil etdiyi üçün onun düzgün təşkili həm şagird, həm valideyn, həm müəllim, həm də məktəb rəhbərliyi üçün praktiki əhəmiyyət daşıyır.

Vahid forma ilə bağlı dəyişikliklərə yalnız "yeni geyim modeli" kimi yanaşmaq düzgün olmaz. Burada söhbət məktəb mədəniyyətinin yenilənməsindən, şagirdlərin rahatlığının təmin edilməsindən və təhsil mühitində vahid yanaşmanın formalaşdırılmasından gedir. Əgər dəyişikliklər sosial bərabərlik, rahatlıq, keyfiyyət və əlçatanlıq prinsipləri əsasında həyata keçirilərsə, vahid məktəbli forması məktəbin nizam-intizam və mədəniyyət sisteminin daha funksional elementinə çevrilə bilər.

Nəticə etibarilə, məktəbli formasında əsas hədəf uşağın geyimini məhdudlaşdırmaq deyil, onun təhsil aldığı mühitdə rahat, təhlükəsiz və bərabər şərait yaratmaq olmalıdır. Formanın uğuru onun nə qədər dəbli və ya sərt qaydalı olması ilə deyil, şagird, valideyn və məktəb üçün nə dərəcədə praktik və əlçatan olması ilə ölçülə bilər. Dəyişikliklərin əsas fəlsəfəsi də məhz burada - forma ilə məktəb mədəniyyəti arasında düzgün balans yaratmaqda dayanır.

Aydın Mirzəzadə
Milli Məclisin deputatı


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Sosial   Baxılıb: 410   Tarix: 22 sentyabr 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Bölgələrdə şimşək çaxıb, leysan yağış yağıb - FAKTİKİ HAVA

Sentyabrın 17-si saat 21.00-a olan məlumata əsasən Şəki, Daşkəsən, Gədəbəy, Göy-göl, Quba, Ləzə, Qusar, Oğuz, Kişçay (Şəki), Balakən, Sarıbaş(Qax), Sahdağ, Zaqatala, Ceyrançöl, Tovuz, Ağstafa, Şəmkir, Mingəçevir, İsmayıllıda şimşək çaxıb, yağış yağıb. Bu barədə Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyini

17 sentyabr 2021
.

Nyu-Yorkda köç edən yüzlərlə quş "Dünya Ticarət Mərkəzi"nin binasına çırpılaraq öldü - VİDEO

ABŞ-ın Nyu-York şəhərindən köç etmək istəyən yüzlərlə quş "Dünya Ticarət Mərkəzi"nin binasına çırpılıb. Nyu-York Quşları Qoruma qrupu quşların cənuba doğru uçduqları zaman işıqlar və yansıtıcı şüşələr səbəbindən yolu səhv saldıqlarını açıqlayıb. Nəticədə azı 300 quş ölüb

18 sentyabr 2021
.

Üzeyir Hacıbəylinin doğum günü Şuşada qeyd olunacaq

Bu gün Azərbaycan xalqının dahi oğlu, musiqi mədəniyyətimizin korifeyi Üzeyir Hacıbəylinin doğum günüdür. xəbər verir ki, 1995-ci ildə isə ümummilli lider Heydər Əliyevin fərmanı ilə dahi bəstəkarın anadan olmasının 110 illik yubileyi ərəfəsində 18 sentyabrın Milli Musiqi Günü kimi qeyd olunması qərar

18 sentyabr 2021
.

Tovuzda sel suları məktəb və evlərə doldu - VİDEO

Axşam saatlarında qərb bölgəsinə yağan güclü yağış daşqınlara səbəb olub. Xüsusən, Tovuz rayonunun Yanıqlı və Əsrik-Cırdaxan kəndlərində sel suları kənd yollarını yuyub. Su orta məktəb binasına və bəzi evlərə dolub. Bundan əlavə, əkin sahələrinə ciddi ziyan dəyib. Hazırda Yanıqlı kəndində elektrik enerjisini

18 sentyabr 2021
.

Əri tərəfindən döyülən hamilə qadın özünü eyvandan atmaq istədi - ANBAAN GÖRÜNTÜLƏR

Əri tərəfindən döyülən hamilə qadın pəncərədən tullanmağa cəhd edib. -a istinadən xəbər verir ki, Braziliyanın Rio-De-Janeyro şəhərində həyat yoldaşına təcavüz edən adamın görüntüləri gündəm olub. Belə ki, əri tərəfindən döyülən 10 həftəlik hamilə qadının evinin pəncərəsindən tullanaraq qaçmağa cəh

17 sentyabr 2021
.

Azərbaycanda Təcili Yardımla pişik üstündə dava - VİDEO

Təcili Tibbi Yardımın operatoru ilə vətəndaşın səs yazısı sosial şəbəkələrdə müzakirəyə səbəb olub. Kimi təcili yardım operatorunu günahlandırıb, kimi isə zəng edən şəxsi qeyri-ciddilikdə qınayıb. xəbər verir ki, yayılan səs yazısına aydınlıq gətirilməsi üçün BAKU TV Təcili Tibbi Yardımla əlaqə saxlayıb

17 sentyabr 2021
.

ATS rabitə xidmətindən ŞİKAYƏT: "Belə sürünə-sürünə işlətməkdənsə..."

ın redaksiyasına ATS rabitə xidməti ilə bağlı şikayət daxil olub. Belə ki, şikayətçi Cəfər Məmmədovun sözlərinə görə, Binəqədi rayonu, Rəsulzadə qəsəbəsi, Əli Məmmədov küçəsində yerləşən 11 nömrəli binada günlərdir ki, internet bərbad vəziyyətdədir:. "Tək bizim "WiFi" olsa, modem aparatınd

18 sentyabr 2021
.

Vətən Müharibəsi Qəhrəmanlarına və şəhid ailələrinə mənzillərin sənədləri təqdim edildi

Bu gün Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi tərəfindən bir qrup Vətən Müharibəsi Qəhrəmanına və ölümündən sonra "Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı" adı verilmiş şəxslərin ailə üzvlərinə mənzillərin sənədləri təqdim edilib. Bu barədə Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi məlumat yayıb

17 sentyabr 2021
.

Maqsud Mahmudov Azərbaycana belə gətirildi - VİDEO

Xəbər verdiyimiz kimi, axtarışda olan keçmiş iş adamı Maqsud Mahmudov Ukraynada saxlanılıb. "Qafqazinfo" Maqsud Mahmudovun Azərbaycana deportasiya edilməsinin görüntülərini əldə edib. Videodan görünür ki, o, aeroportdan Daxili İşlər Nazirliyi əməkdaşları tərəfindən maşına yerləşdirilərək aidiyyət

18 sentyabr 2021