Pensiyalar 10 FAİZ ARTDI : Bəs pensiyaçılara nə qədər pul qalır?

Pensiyalar 10 FAİZ ARTDI : Bəs pensiyaçılara nə qədər pul qalır?Pensiyaların artması hər il cəmiyyətin ən çox müzakirə etdiyi sosial-iqtisadi məsələlərdən biridir. Çünki burada söhbət yalnız dövlətin sosial xərclərinin artmasından və ya orta pensiyanın nominal məbləğinin yüksəlməsindən getmir. Əsas məsələ pensiyaçının əlində qalan vəsaitin gündəlik həyatında real olaraq nə qədər əlavə imkan yaratmasıdır. Bu baxımdan 2026-cı ilin yanvar-avqust aylarının göstəriciləri maraqlı mənzərə ortaya qoyur.

Sonxeber.az globalinfo.az-a istinadən xəbər verir ki, 2026-cı ilin yanvar-avqust aylarında pensiya ödənişlərinə 5,222 milyard manat vəsait yönəldilib. Bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 488 milyon manat və ya 10 faiz çoxdur. Eyni zamanda orta aylıq pensiya 596 manata, yaşa görə orta aylıq pensiya isə 634 manata çatıb. İlk baxışdan bu göstəricilər pensiya təminatında ciddi nominal artım olduğunu göstərir. Lakin rəqəmlərin arxasındakı real mənzərəni görmək üçün inflyasiyanı və pensiyaçının xərclərinin strukturunu da nəzərə almaq lazımdır.

Burada mühüm məqam 9,3 faizlik indeksləşdirmə ilə orta pensiyanın təxminən 10 faiz artmasının eyni göstərici olmamasıdır. 2026-cı ilin əvvəlindən mövcud pensiyalar 9,3 faiz indeksləşdirilib. Orta pensiyanın illik müqayisədə 10 faiz artması isə yalnız indeksləşdirmə ilə izah olunmur. Yeni pensiya təyinatları, pensiyaçıların sayında və strukturunda dəyişikliklər də orta göstəriciyə təsir edə bilər. Lakin rəsmi açıqlamada həmin 10 faizlik artımın nə qədərinin indeksləşdirmə, nə qədərinin yeni təyinatlar və struktur dəyişiklikləri hesabına formalaşdığı ayrıca göstərilmir.

Ümumi pensiya xərclərindəki 10 faizlik artımı da eyni qaydada qiymətləndirmək lazımdır. 5,222 milyard manatlıq xərc yalnız fərdi pensiyaların artmasının nəticəsi deyil. Buraya pensiyaçıların sayı, yeni təyinatlar və ödənilən pensiyaların strukturu da təsir göstərir. Yəni dövlətin pensiyalara daha çox vəsait yönəltməsi avtomatik olaraq hər bir pensiyaçının gəlirinin eyni nisbətdə artması anlamına gəlmir.

Əsas məsələ isə pensiyanın nominal deyil, real artımıdır. 2026-cı ilin yanvar-avqust aylarında istehlak qiymətləri 5,7 faiz, ərzaq məhsulları isə 6,9 faiz bahalaşıb. Bu halda pensiyanın nominal artımını təxminən 10 faiz, ümumi inflyasiyanı 5,7 faiz götürsək, sadələşdirilmiş hesabla real artım 4 faiz ətrafında olur. Deməli, pensiyanın 10 faiz artması onun alıcılıq qabiliyyətinin də 10 faiz yüksəlməsi demək deyil.

Pensiyaçılar üçün məsələ bir qədər də həssasdır. Çünki onların xərclərində ərzaq, kommunal ödənişlər, dərman və tibbi xidmətlərin xüsusi çəkisi yüksək ola bilər. Ərzaq qiymətlərinin ümumi inflyasiyadan daha sürətlə artması isə pensiyaçının hiss etdiyi bahalaşmanın rəsmi orta inflyasiyadan fərqlənməsinə səbəb ola bilər. Buna görə pensiyanın real artımını yalnız ümumi inflyasiya ilə hesablamaq müəyyən mənada şərti yanaşmadır.

596 manatlıq orta pensiya da özü-özlüyündə pensiyaçının sosial vəziyyətini tam göstərmir. Orta göstərici müxtəlif məbləğləri bir rəqəmdə birləşdirir. Yaşa görə orta pensiyanın 634 manat olması da pensiyaçıların gəlirlərinin eyni olmadığını göstərir. Daha real qiymətləndirmə üçün median pensiya, minimum və maksimum pensiyalar, müxtəlif pensiya qruplarının gəlirləri və onların əsas istehlak xərclərinə nisbəti barədə məlumatlar da vacibdir.

Digər tərəfdən, pensiyaların elektron və proaktiv təyinatının genişlənməsi sistemdə mühüm institusional dəyişiklikdir. 2026-cı ilin ilk səkkiz ayında 26 min pensiya elektron sistem üzərindən proaktiv qaydada təyin edilib. 2019-cu ilin əvvəlindən bu yana belə təyinatların sayı 205 minə çatıb. Bu mexanizm vətəndaşın sənəd toplamaq və ayrıca müraciət etmək yükünü azaldır. Lakin elektron təyinatın genişlənməsi ilə pensiyanın alıcılıq qabiliyyətini bir-birindən ayırmaq lazımdır: birincisi pensiyanın alınması prosesini asanlaşdırır, ikincisi isə pensiyanın məbləği və qiymətlərin səviyyəsi ilə müəyyən olunur.

Beləliklə, 2026-cı ilin göstəriciləri pensiya təminatında həm nominal artımın, həm də müəyyən real artımın olduğunu göstərir. Amma 10 faizlik artımı birbaşa 10 faizlik rifah artımı kimi qəbul etmək düzgün olmaz. İnflyasiya həmin artımın bir hissəsini kompensasiya edir, ərzaq qiymətlərinin daha yüksək tempdə artması isə xüsusilə aşağı və orta pensiyalı vətəndaşların büdcəsinə əlavə təzyiq yaradır. Ona görə pensiya siyasətinin nəticəsini qiymətləndirərkən əsas göstərici dövlətin nə qədər vəsait xərcləməsi və ya orta pensiyanın neçə faiz artması deyil. Əsas göstərici pensiyaçının həmin vəsaitlə əvvəlki illə müqayisədə nə qədər ərzaq, dərman, kommunal xidmət və digər zəruri məhsul ala bilməsidir. Başqa sözlə, nominal rəqəmlər sosial siyasətin miqyasını, real alıcılıq qabiliyyəti isə onun vətəndaşın gündəlik həyatına təsirini göstərir.


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Sosial   Baxılıb: 3077   Tarix: 26 sentyabr 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Bölgələrdə şimşək çaxıb, leysan yağış yağıb - FAKTİKİ HAVA

Sentyabrın 17-si saat 21.00-a olan məlumata əsasən Şəki, Daşkəsən, Gədəbəy, Göy-göl, Quba, Ləzə, Qusar, Oğuz, Kişçay (Şəki), Balakən, Sarıbaş(Qax), Sahdağ, Zaqatala, Ceyrançöl, Tovuz, Ağstafa, Şəmkir, Mingəçevir, İsmayıllıda şimşək çaxıb, yağış yağıb. Bu barədə Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyini

17 sentyabr 2021
.

Nyu-Yorkda köç edən yüzlərlə quş "Dünya Ticarət Mərkəzi"nin binasına çırpılaraq öldü - VİDEO

ABŞ-ın Nyu-York şəhərindən köç etmək istəyən yüzlərlə quş "Dünya Ticarət Mərkəzi"nin binasına çırpılıb. Nyu-York Quşları Qoruma qrupu quşların cənuba doğru uçduqları zaman işıqlar və yansıtıcı şüşələr səbəbindən yolu səhv saldıqlarını açıqlayıb. Nəticədə azı 300 quş ölüb

18 sentyabr 2021
.

Üzeyir Hacıbəylinin doğum günü Şuşada qeyd olunacaq

Bu gün Azərbaycan xalqının dahi oğlu, musiqi mədəniyyətimizin korifeyi Üzeyir Hacıbəylinin doğum günüdür. xəbər verir ki, 1995-ci ildə isə ümummilli lider Heydər Əliyevin fərmanı ilə dahi bəstəkarın anadan olmasının 110 illik yubileyi ərəfəsində 18 sentyabrın Milli Musiqi Günü kimi qeyd olunması qərar

18 sentyabr 2021
.

Tovuzda sel suları məktəb və evlərə doldu - VİDEO

Axşam saatlarında qərb bölgəsinə yağan güclü yağış daşqınlara səbəb olub. Xüsusən, Tovuz rayonunun Yanıqlı və Əsrik-Cırdaxan kəndlərində sel suları kənd yollarını yuyub. Su orta məktəb binasına və bəzi evlərə dolub. Bundan əlavə, əkin sahələrinə ciddi ziyan dəyib. Hazırda Yanıqlı kəndində elektrik enerjisini

18 sentyabr 2021
.

Əri tərəfindən döyülən hamilə qadın özünü eyvandan atmaq istədi - ANBAAN GÖRÜNTÜLƏR

Əri tərəfindən döyülən hamilə qadın pəncərədən tullanmağa cəhd edib. -a istinadən xəbər verir ki, Braziliyanın Rio-De-Janeyro şəhərində həyat yoldaşına təcavüz edən adamın görüntüləri gündəm olub. Belə ki, əri tərəfindən döyülən 10 həftəlik hamilə qadının evinin pəncərəsindən tullanaraq qaçmağa cəh

17 sentyabr 2021
.

Azərbaycanda Təcili Yardımla pişik üstündə dava - VİDEO

Təcili Tibbi Yardımın operatoru ilə vətəndaşın səs yazısı sosial şəbəkələrdə müzakirəyə səbəb olub. Kimi təcili yardım operatorunu günahlandırıb, kimi isə zəng edən şəxsi qeyri-ciddilikdə qınayıb. xəbər verir ki, yayılan səs yazısına aydınlıq gətirilməsi üçün BAKU TV Təcili Tibbi Yardımla əlaqə saxlayıb

17 sentyabr 2021
.

ATS rabitə xidmətindən ŞİKAYƏT: "Belə sürünə-sürünə işlətməkdənsə..."

ın redaksiyasına ATS rabitə xidməti ilə bağlı şikayət daxil olub. Belə ki, şikayətçi Cəfər Məmmədovun sözlərinə görə, Binəqədi rayonu, Rəsulzadə qəsəbəsi, Əli Məmmədov küçəsində yerləşən 11 nömrəli binada günlərdir ki, internet bərbad vəziyyətdədir:. "Tək bizim "WiFi" olsa, modem aparatınd

18 sentyabr 2021
.

Vətən Müharibəsi Qəhrəmanlarına və şəhid ailələrinə mənzillərin sənədləri təqdim edildi

Bu gün Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi tərəfindən bir qrup Vətən Müharibəsi Qəhrəmanına və ölümündən sonra "Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı" adı verilmiş şəxslərin ailə üzvlərinə mənzillərin sənədləri təqdim edilib. Bu barədə Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi məlumat yayıb

17 sentyabr 2021
.

Maqsud Mahmudov Azərbaycana belə gətirildi - VİDEO

Xəbər verdiyimiz kimi, axtarışda olan keçmiş iş adamı Maqsud Mahmudov Ukraynada saxlanılıb. "Qafqazinfo" Maqsud Mahmudovun Azərbaycana deportasiya edilməsinin görüntülərini əldə edib. Videodan görünür ki, o, aeroportdan Daxili İşlər Nazirliyi əməkdaşları tərəfindən maşına yerləşdirilərək aidiyyət

18 sentyabr 2021