Kreditlərdən milyardlarla gəlir əldə edilir, bəs faizlər niyə yüksəkdir? - İQTİSADÇIDAN AÇIQLAMA

Son məlumatlara görə, Azərbaycanda bankların kreditlər üzrə faiz gəlirləri 2026-cı ilin yanvar-avqust aylarında 2 milyard 982,6 milyon manata çatıb. Bu göstərici ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 17,2 faiz artıb. Eyni zamanda, sentyabrın 1-nə bankların kredit portfeli 32,8 milyard manatı ötüb. Maraqlıdır ki, bankların kreditlərdən əldə etdiyi faiz gəlirləri əhəmiyyətli həcmdə artsa da, vətəndaşlar üçün kredit faizlərinin yüksək olması məsələsi gündəmdə qalır.

Üstəlik, Azərbaycan Mərkəzi Bankı sentyabrın 23-də uçot dərəcəsini 6,5 faiz səviyyəsində saxlayıb və faiz dəhlizinin aşağı həddini 5 faizə endirib. Bəs bankların kreditlərdən əldə etdiyi gəlirlər artdığı halda kredit faizlərinin ucuzlaşmasına hansı amillər mane olur? Kreditlərin faizləri yaxın dövrdə aşağı düşə bilərmi?
Mövzu ilə bağlı Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli Sonxeber.az-a açıqlamasında bildirdi ki, bankların kreditlərdən yüksək faiz gəliri əldə etməsi kreditlərin niyə ucuzlaşmadığını izah edən əsas amillərdən biridir, amma məsələ yalnız bankların qazancı ilə bağlı deyil. Onun sözlərinə görə, kredit faizlərinin formalaşmasında bankların cəlb etdiyi vəsaitin qiyməti, depozit faizləri, risklər, problemli kreditlərə görə mümkün itkilər, əməliyyat xərcləri və bankın kapital gəlirliliyi də rol oynayır: "Azərbaycanda istehlak kreditlərinə tələbin yüksək olması da banklara faizləri sürətlə aşağı salmaq üçün ciddi təzyiq yaratmır. Bundan başqa, Mərkəzi Bankın uçot dərəcəsini aşağı salması kredit faizlərinin avtomatik və eyni sürətlə azalması demək deyil. Banklar faiz qərarlarını daha çox öz maliyyələşmə xərcləri və kredit portfelindəki risklərə əsasən verirlər. Əgər banklar kredit riskini yüksək qiymətləndirirsə, uçot dərəcəsinin azalmasının təsiri müştəriyə tam ötürülməyə bilər.

Kreditlərin ucuzlaşması üçün banklar arasında rəqabətin güclənməsi, uzunmüddətli və daha ucuz maliyyə resurslarının artması, problemli kreditlərin azalması və iqtisadi risklərin aşağı düşməsi vacibdir. Əks halda bankların faiz gəlirləri yüksək olaraq qala və kredit faizlərinin aşağı düşməsi prosesi ləngiyə bilər".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin