Məktəbdə hər geyimə icazə verilmir: Şagirdlər bu qaydalara əməl etməlidir - TƏHSİL EKSPERTİNDƏN AÇIQLAMA

Məktəblərdə vahid geyim qaydaları ilə bağlı qəbul edilən yeni qərar valideynlərin və şagirdlərin diqqət mərkəzindədir. Nazirlər Kabinetinin 21 sentyabr 2026-cı il tarixli qərarı ilə məktəbli formalarına dair tələblərə dəyişiklik edilib.

Yeni qaydalara əsasən, müəyyən edilmiş formanın vahidliyini pozan və ümumi təhsilin dünyəvilik prinsipinə uyğun olmayan digər geyim elementlərinə yol verilmir. Bəs şagirdlər məktəbə gedərkən hansı geyim qaydalarına əməl etməlidirlər? Valideynlərin bu məsələdə məsuliyyəti nədən ibarətdir və qaydalarla bağlı yaranan sualları məktəb rəhbərliyi necə həll etməlidir?
Mövzu ilə bağlı təhsil eksperti Əlmusa Atamaliyev Sonxeber.az-a açıqlamasında bildirdi ki, məktəblərdə şagirdlərin geyim qaydaları, xüsusilə hicab və digər əlavə aksesuarlardan istifadə məsələsi cəmiyyətdə müzakirə olunan mövzulardandır. Təhsil eksperti kimi hesab edirəm ki, bu məsələyə yalnız qadağa və ya icazə prizmasından yanaşmaq düzgün deyil. Burada əsas diqqət məktəbli formasının məqsədinə, təhsil mühitində bərabərliyin qorunmasına və uşaqların məktəb qaydalarına münasibətinin düzgün formalaşdırılmasına yönəlməlidir.

Məktəbli formasının tətbiqində əsas məqsəd şagirdlər arasında zahiri fərqləri mümkün qədər azaltmaq, sosial təbəqələşmənin geyim üzərindən nümayiş etdirilməsinin qarşısını almaq və məktəbdə vahid mühit yaratmaqdır. Şagird məktəbə gələndə onun hansı ailədən olması, maddi imkanları və ya hansı geyim markasına üstünlük verməsi deyil, təhsili, davranışı və şəxsi inkişafı ön planda dayanmalıdır.

Bu baxımdan, məktəbli forması müəyyən qayda və çərçivələrin olmasını tələb edir. Əgər hər bir şagird geyiminə istədiyi əlavə elementləri daxil edərsə, vahid forma anlayışı zamanla öz mahiyyətini itirə bilər. Buna görə də məktəblərdə geyimlə bağlı aydın və hamı üçün eyni şəkildə tətbiq olunan qaydaların olması vacibdir.
Hicab məsələsinə gəldikdə isə, mövzunun cəmiyyət üçün həssas olduğunu nəzərə almaq lazımdır. Burada həm məktəbin müəyyən etdiyi geyim qaydaları, həm də ailələrin yanaşması və şagirdlərin şəxsi seçimləri müzakirə mövzusudur. Məktəbdə əsas məqsəd mübahisə yaratmaq deyil, mövcud qaydaları şagirdlərə və valideynlərə aydın şəkildə izah etmək, onların bu qaydaları başa düşməsinə nail olmaqdır.

Digər tərəfdən, hicab və adi dekorativ aksesuarları eyni kateqoriyada qiymətləndirmək də məsələnin mahiyyətini tam əks etdirmir. Hər bir geyim elementinin şagird üçün hansı məna daşıdığını, məktəbin ümumi qaydalarına necə təsir etdiyini və konkret vəziyyətin xüsusiyyətlərini nəzərə almaq lazımdır. Məhz buna görə belə məsələlər emosional müzakirələrlə deyil, aydın meyarlar və qarşılıqlı hörmət əsasında həll olunmalıdır.

Digər aksesuarlarla bağlı da oxşar yanaşma tətbiq edilməlidir. Məktəbin müəyyən etdiyi formaya uyğun olmayan, vahid geyim prinsipini pozan və ya dərs prosesinə mane olan elementlərə məhdudiyyət qoyulması başadüşüləndir. Ancaq bu qaydaların tətbiqi zamanı hansı aksesuarın niyə uyğun hesab edilmədiyi şagirdə və valideynə izah olunmalıdır. Qaydanın səbəbini bilən şagird onun mahiyyətini daha yaxşı anlayır.

Mənim fikrimcə, burada ən vacib məsələlərdən biri məktəblə valideyn arasında düzgün ünsiyyətin qurulmasıdır. Valideynlər geyim qaydaları ilə bağlı əvvəlcədən məlumatlandırılmalı, məktəb rəhbərliyi isə narazılıqları dinləməli və məsələyə sakit şəkildə yanaşmalıdır. Şagirdin geyiminə görə onun sinif yoldaşlarının qarşısında danlanması, alçaldılması və ya təhsil prosesindən kənarda qalması düzgün pedaqoji yanaşma deyil. Məktəbin işi yalnız qayda tələb etmək deyil, eyni zamanda uşağa həmin qaydanın mahiyyətini başa salmaqdır.

Unutmaq olmaz ki, məktəb uşaqların yalnız bilik aldığı deyil, eyni zamanda sosial münasibətləri, qarşılıqlı hörməti və məsuliyyəti öyrəndiyi məkandır. Geyim qaydaları da bu tərbiyə prosesinin bir hissəsidir. Şagirdlərə həm məktəbin ümumi tələblərinə əməl etməyi, həm də fərqli düşüncələrə və yanaşmalara hörmət göstərməyi öyrətmək lazımdır.
Nəticə etibarilə, məktəbli formasının əhəmiyyəti bütün şagirdlərin eyni geyimdə olmasından daha geniş məna daşıyır. Əsas məqsəd məktəbdə nizam-intizamı, bərabərliyi və sağlam təhsil mühitini qorumaqdır. Bu məqsədə çatmaq üçün qaydalar aydın olmalı, bütün şagirdlərə ardıcıl tətbiq edilməli və heç bir uşaq özünü təhqir olunmuş və ya kənarda qalmış hiss etməməlidir. Məncə, məktəbli geyimi ilə bağlı müzakirələrdə də əsas diqqət məhz bu tarazlığın qorunmasına yönəlməlidir.

Telegramda izləyin