Texnologiya inkişaf edir, insanlar təşviş keçirir: İşini itirmək qorxusu psixologiyaya necə təsir edir? - PSİXOLOQDAN AÇIQLAMA

Texnologiya inkişaf edir, insanlar təşviş keçirir: İşini itirmək qorxusu psixologiyaya necə təsir edir? - PSİXOLOQDAN AÇIQLAMASüni intellekt texnologiyalarının sürətlə inkişaf etməsi əmək bazarında ciddi dəyişikliklərə yol açmaqla yanaşı, bir çox insanda gələcəklə bağlı narahatlıq yaradır. Xüsusilə gündəlik iş prosesində texnologiyadan istifadə imkanlarının genişlənməsi bəzi şəxslərdə iş yerlərini itirmək qorxusunu gücləndirir. Artıq insanlar yalnız yeni texnologiyaların yaratdığı imkanları deyil, həm də onların peşələrini əvəz edə biləcəyi ehtimalını düşünürlər. Bəziləri illərlə çalışaraq qazandıqları təcrübənin süni intellekt qarşısında dəyərini itirəcəyindən, digərləri isə yaxın gələcəkdə işsiz qala biləcəyindən narahatdır. Bu vəziyyət bir sıra insanlarda davamlı stress, gələcəklə bağlı qeyri-müəyyənlik və peşəkar güvənsizlik hissi yaradır.

İnsanlar özlərini texnologiya ilə rəqabət aparmaq məcburiyyətində hiss edir, yeni bacarıqlar öyrənməyin zəruriliyini anlayırlar. Bəs süni intellektin inkişafı həqiqətən insanların iş yerlərini əlindən alacaq? Bu qorxu nə dərəcədə əsaslıdır və texnoloji dəyişikliklər fonunda yaranan işsizlik narahatlığı insanların psixoloji vəziyyətinə necə təsir edir?
Texnologiya inkişaf edir, insanlar təşviş keçirir: İşini itirmək qorxusu psixologiyaya necə təsir edir? - PSİXOLOQDAN AÇIQLAMAMövzu ilə bağlı psixoloq Samirə Bağırova Sonxeber.az-a açıqlamasında bildirdi ki, cəmiyyətimizdə kimliyi peşə ilə eyniləşdirmək problemi var. Burada söhbət təkcə işsizlik qorxusundan getmir. Daha dərin psixoloji proses baş verir. Məsələn; "mən həkiməm, məm müəlliməm, mən vəkiləm və sairə kimi sahələrdə özü təsdiq edənlər üçün, peşə sadəcə gəlir mənbəyi deyil, həm sosial statusu, həm özünə hörməti və həm cəmiyyətdəki rolu kimi qəbul olunur. İndi isə süni intellekt bu peşələrin müəyyən funksiyalarını öz üzərinə götürməyə başlayandan insan bunu texnoloji dəyişiklik kimi deyil, öz şəxsiyyətinə, mövcudluğuna və dəyərinə qarşı təhlükə kimi qəbul etməyə başlayər. Buna psixologiyada "Peşəkar kimlik böhranı" deyilir. Bu gün bəzi işləri süni intellekt həyata keçirirsə, insanlar düşünür ki, sabah artıq bütün işləri süni intellekt əvəz edəcək və mən işsiz qalacam, heç kimə lazım olmayacam. Ehtimal ilə fakt qarışmağa və insan özünü süni intellekt ilə müqayisə etməyə başlayır. Bu səbəbdən də özünədəyər hissinin zədələnməsi baş verir. Biz hələ ki, texnologiyanın inkişafının hansı peşələri nə dərəcədə dəyişəcəyini dəqiq bilmirik.

Amma nəticədə insan hələ baş verməmiş hadisənin psixoloji əziyyətini indidən çəkir. Ümumiyyətlə, insan yalnız öz peşəsi üzrə deyil, əlavə bacarıqlara da sahib olmalıdır, özünü hər yaşda inkişaf etdirməlidir. Özünədəyər hissini peşədən ayırmalıdır, yəni peşə dəyişə bilər, amma insanın şəxsiyyəti tutduğu peşədən ibarət deyil. Gələcəyi proqnozlaşdırmağa çalışmaq əvəzinə, dəyişikliklərə uyğunlaşma qabiliyyətini inkişaf etdirmək lazımdır. Məqsəd hər şeyi bilmək deyil, yeni şəraitdə yeniliklər öyrənə bilməkdir. Bu məsələ ələxüsus ilk başda Azərbaycandakı dövlət məmurlarına aiddir. Çünki vəzifədən ayrıldıqdan sonra bir çox dövlət məmurunun hansı vəziyyətə düşdüyünün şahidi oluruq. Onların böyük əksəriyyəti vəzifə sahibi olublar, amma şəxsiyyət kimi formalaşa bilmədikləri üçün, vəzifədən ayrılanda dərin depressiya, ciddi təşviş pozuntuları, panik ataklar, psixosomatik simptomlar, özünədəyər hissinin itirilməsi və hətta infarkt kimi ağır sağlamlıq problemlərini dərin reallığı ortaya qoyurlar.

Bu insanlar çox zaman şəxsiyyətlərini vəzifələri ilə eyniləşdiriblər. Bu mənzərə isə cəmiyyətə, xüsusilə də sıravi vətəndaşlara ciddi psixoloji mesaj ötürür. İndi süni intellekt və robotlaşma ilə bağlı yaranan narahatlıqlar da bu qorxunu daha da gücləndirir. İnsan düşünür ki, əgər gələcəkdə peşəmi, işimi və sosial mövqeyimi itirsəm, mənim kimliyimdən nə qalacaq? İnsan tutduğu vəzifə ilə böyüyə bilər, peşəkar ola bilər, amma vəzifədən kənarda kim olduğunu bilmirsə, şəxsiyyət kimi hələ yetişməyib.

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Sosial   Baxılıb: 816   Tarix: 05 noyabr 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

9 gün iş olmayacaq

2026-cı ilin dekabr ayında Azərbaycanda beşgünlük iş rejimi ilə çalışanları 9 qeyri-iş günü gözləyir. Ölkə.az xəbər verir ki, bu barədə Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin təsdiqlədiyi 2026-cı ilin istehsalat təqvimində qeyd olunub. Təqvimə əsasən, dekabr ayı ərzində səkkiz gün şənbə və bazar

11 noyabr
.

Toya qonaq kimi girdi, 4 telefonu götürüb qaçdı - Şadlıq sarayında ŞOK OĞURLUQ

Abşeron rayonunun Xırdalan şəhərində yerləşən şadlıq saraylarından birində oğurluq hadisəsi baş verib. Naməlum şəxs məclis iştirakçılarına məxsus 4 mobil telefonu ələ keçiriblər. -in "qaynar xətti"nə daxil olan məlumata görə, hadisə oktyabrın 26-da Xırdalanda yerləşən "Abşeron" şadlı

11 noyabr
.

Yerə zibil atanlar 10 min manatadək cərimə olunacaq

Torpaqları tullantılarla zibilləndirən, çirkab sularla çirkləndirən və münbit qatını korlayan şəxslər minlərlə manat cərimələnə bilər. Trend-ə istinadla xəbər verir ki, hüquqi şəxslər üçün cərimənin məbləği 10 min manata qədər yüksəlir. Belə ki, torpaqların, o cümlədən meşə fondu torpaqlarının tullantılarl

10 noyabr
.

Qəfil vəfat edən vəzifəli şəxs bacısı oğlunun toyuna hazırlaşırmış

Cahangir Alıyevin ölümü ilə bağlı bəzi məqamlar üzə çıxıb. -a istinadən xəbər verir ki, bu günlərdə 44 yaşlı məmurun bacısı oğlunun toyu olacaqmış. Bu məqsədlə, o, Bərdənin Soğanverdilər kəndinə - bacısıgilin yaşadığı evə gedib. Orada özünü narahat hiss edən C.Alıyev daha sonra öz evinə yollanıb, laki

11 noyabr
.

Boşanma zamanı evin taleyi necə həll olunur? - Əmlak bölgüsünün qaydaları - ƏMLAK EKSPERTİNDƏN AÇIQLAMA

Boşanma zamanı ər-arvad arasında yaranan ən ciddi mübahisələrdən biri nikah dövründə əldə edilmiş əmlakın bölüşdürülməsi ilə bağlı olur. Xüsusilə ailə qurduqdan sonra alınan evin kimin mülkiyyətində qalacağı, mənzilin yalnız bir tərəfin adına rəsmiləşdirilməsinin bölgüyə necə təsir edəcəyi və ipotek

12 noyabr
.

General Natiq Əliyevin qızı saxlanıldı (FOTO)

General-mayor Natiq Əliyevin mediator qızı Türkər Əliyeva saxlanılıb. "Qafqazinfo"ya istinadən xəbər verir ki, general qızı xüsusilə külli miqdarda dələduzluqda və nüfuz alverində şübhəli bilinir. İttihama görə, Türkər Əliyeva torpaq sahəsinin sənədləşdirilməsinə kömək etmək adı ilə bir nəfərdə

12 noyabr
.

Bakıda intensiv yağış yağacaq - XƏBƏRDARLIQ

Bakıda və Abşeron yarımadasında noyabrın 11-i gündüzdən 12-dək bəzi yerlərdə fasilələrlə yağış yağacağı gözlənilir. Bu barədə APA-ya Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən məlumat verilib. Bildirilib ki, yarımadanın ayrı-ayrı yerlərində yağışın qısamüddətli intensivləşəcəyi ehtimalı var

10 noyabr
.

Gecə səs-küy salan qonşuları hansı cəza gözləyir? - AÇIQLAMA

Gecə saatlarında yaşayış binalarında yüksək səslə musiqi dinlənilməsi, təmir işlərinin aparılması və digər səs-küy yaradan hallar sakinlər arasında narazılığa səbəb olur. İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 521-ci maddəsi gecə vaxtı dincliyin pozulmasına görə məsuliyyət nəzərdə tutur. Lakin bu normanın tətbiqind

12 noyabr
.

Teymur Musayevə yeni vəzifə verildi

Nazirlər Kabineti yanında uşaq hüquqlarının müdafiəsi üzrə komissiyanın sədri dəyişib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, baş nazir Əli Əsədov bununla bağlı qərar imzalayıb. Qərara əsasən, komissiyanın yeni sədri baş nazirin müavini Teymur Musayev təyin olunub. Qeyd edək ki, bu təyinatadək Nazirlə

12 noyabr