Dublində Avropa Siyasi Birliyinin sammiti: Azərbaycanın beynəlxalq diplomatiyada artan rolu və yeni geosiyasi perspektivlər

Avropanın siyasi və təhlükəsizlik gündəliyinin müəyyənləşdiyi mürəkkəb geosiyasi şəraitdə beynəlxalq əməkdaşlığın, qarşılıqlı etimadın və strateji dialoqun əhəmiyyəti daha da artır. Bu baxımdan noyabrın 12-də İrlandiyanın paytaxtı Dublində işinə başlayan "Avropa Siyasi Birliyi"nin (ASB) 9-cu sammiti xüsusi siyasi əhəmiyyət daşıyır. Tədbirdə Avropanın və digər tərəfdaş dövlətlərin 50-yə yaxın ölkəsinin liderləri, beynəlxalq təşkilatların rəhbərləri iştirak edirlər.

"Avropa - güclü, təhlükəsiz və qarşılıqlı əlaqəli" şüarı altında keçirilən sammit Avropa qitəsinin qarşılaşdığı aktual problemlərin müzakirəsi, dövlətlər arasında siyasi dialoqun genişləndirilməsi və ortaq təhlükəsizlik maraqlarının uzlaşdırılması baxımından mühüm platformadır. Görüşə Avropa İttifaqı Şurasının Prezidenti Antoniu Koşta və İrlandiyanın Baş naziri Mixal Martin həmsədrlik edirlər. Kanadanın Baş naziri Mark Karninin də xüsusi qonaq qismində iştirakı tədbirin beynəlxalq miqyasını daha da genişləndirir.

Sammitin gündəliyində Avropanın müdafiə qabiliyyətinin gücləndirilməsi, Ukraynada davam edən müharibə, enerji təhlükəsizliyi, iqtisadi rəqabətqabiliyyətliliyin artırılması, innovasiyaların inkişafı, nəqliyyat və kommunikasiya əlaqələrinin genişləndirilməsi, eləcə də kiberhücumlar, dezinformasiya və hibrid təhdidlərə qarşı mübarizə kimi məsələlər dayanır. Bu mövzuların hər biri müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlətlərin təhlükəsizlik və inkişaf strategiyasına birbaşa təsir göstərir.

ASB-nin əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, bu platforma Avropa İttifaqına üzv olan və olmayan dövlətləri vahid siyasi dialoq məkanında bir araya gətirir. 2022-ci ildə yaradılmış bu format Avropanın ümumi problemlərinin müzakirəsi, qarşılıqlı anlaşmanın möhkəmləndirilməsi və regional əməkdaşlığın inkişafı üçün yeni imkanlar formalaşdırıb. Burada qəbul edilən qərarlar hüquqi baxımdan məcburi olmasa da, sammitlər siyasi mövqelərin uzlaşdırılması, ikitərəfli görüşlərin keçirilməsi və gələcək əməkdaşlıq istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir.

Azərbaycanın bu sammitdə iştirakı ölkəmizin Avropa məkanında artan siyasi nüfuzunun və çoxtərəfli diplomatiyada fəal mövqeyinin göstəricisidir. Rəsmi Bakı Avropa ilə münasibətlərdə siyasi dialoqun, iqtisadi əməkdaşlığın, enerji təhlükəsizliyinin və nəqliyyat-kommunikasiya bağlantılarının inkişafına xüsusi önəm verir. Azərbaycanın ASB-nin iştirakçı dövlətləri sırasında yer alması ölkəmizin regional və beynəlxalq məsələlərin müzakirəsində mövqeyini ifadə etmək imkanlarını genişləndirir.

Xüsusilə enerji təhlükəsizliyi məsələsi Azərbaycanın Avropa üçün strateji tərəfdaş kimi əhəmiyyətini artıran əsas istiqamətlərdəndir. Azərbaycanın etibarlı enerji təchizatçısı kimi formalaşdırdığı mövqe Avropa ölkələrinin enerji mənbələrinin şaxələndirilməsi siyasətində mühüm yer tutur. Cənub Qaz Dəhlizi və enerji əməkdaşlığının genişləndirilməsi ölkəmizin beynəlxalq iqtisadi münasibətlər sistemində rolunu gücləndirir. Eyni zamanda, Azərbaycanın bərpaolunan enerji potensialı Avropa ilə gələcək əməkdaşlıq üçün yeni perspektivlər yaradır.

Digər mühüm istiqamət nəqliyyat və logistika bağlantılarıdır. Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafında Azərbaycanın əlverişli coğrafi mövqeyi ölkəmizi mühüm tranzit mərkəzlərindən birinə çevirir. Orta Dəhlizin əhəmiyyətinin artdığı indiki şəraitdə Azərbaycan Avropa ilə Asiya arasında iqtisadi və nəqliyyat əlaqələrinin möhkəmləndirilməsində strateji rol oynayır. Bu baxımdan ASB sammitində bağlantıların inkişafı ilə bağlı müzakirələr Azərbaycanın milli və regional maraqları ilə də uzlaşır.

Sammitin Azərbaycan üçün digər mühüm tərəfi regional təhlükəsizlik və sülh gündəliyidir. Cənubi Qafqazda davamlı sülhün təmin olunması, kommunikasiyaların açılması, iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi və dövlətlərin suverenliyinə hörmət prinsiplərinin qorunması regionun gələcək inkişafı baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan beynəlxalq platformalarda öz milli maraqlarını, suverenliyini və ərazi bütövlüyünü əsas götürən müstəqil xarici siyasət kursu həyata keçirir.

Diqqətçəkən məqamlardan biri də ASB-nin gələcək sammitlərindən birinin 2028-ci ildə Bakıda keçirilməsinin nəzərdə tutulmasıdır. Bu perspektiv Azərbaycanın beynəlxalq siyasi dialoq üçün mühüm mərkəzlərdən birinə çevrildiyini göstərən əlamətdar hadisədir. Bakının belə mötəbər platformaya ev sahibliyi etməsi ölkəmizin diplomatik imkanlarını, təşkilatçılıq təcrübəsini və müxtəlif geosiyasi mövqeləri təmsil edən dövlətlər arasında dialoq qurmaq potensialını nümayiş etdirmək baxımından əhəmiyyətlidir.

Əslində, Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun artması təsadüfi proses deyil. Prezident İlham Əliyevin həyata keçirdiyi çoxşaxəli və balanslaşdırılmış xarici siyasət ölkəmizə müxtəlif güc mərkəzləri ilə qarşılıqlı maraqlara əsaslanan münasibətlər qurmaq imkanı yaradıb. Azərbaycan öz xarici siyasətində milli maraqları, dövlət suverenliyini və beynəlxalq hüququn prinsiplərini əsas götürərək həm regional, həm də qlobal miqyasda fəal mövqe nümayiş etdirir.

Dublində keçirilən sammit bir daha göstərir ki, müasir dövrdə Avropanın təhlükəsizliyi və iqtisadi inkişafı yalnız ayrı-ayrı dövlətlərin səyləri ilə təmin edilə bilməz. Bu məqsədlərə nail olmaq üçün geniş beynəlxalq əməkdaşlıq, siyasi iradə və qarşılıqlı etimad vacibdir. Azərbaycan isə enerji, nəqliyyat, regional təhlükəsizlik və diplomatik dialoq sahələrində malik olduğu imkanlarla bu əməkdaşlığın mühüm iştirakçılarından biridir.

Beləliklə, Dublində keçirilən ASB sammiti təkcə Avropa liderlərinin növbəti siyasi toplantısı deyil, həm də dəyişən dünya nizamında yeni əməkdaşlıq istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi baxımından mühüm hadisədir. Azərbaycanın bu prosesdə iştirakı və 2028-ci ildə Bakının sammitə ev sahibliyi perspektivi ölkəmizin beynəlxalq siyasi mövqeyinin möhkəmlənməsinin, müstəqil xarici siyasət kursunun və artan diplomatik nüfuzunun göstəricisi kimi qiymətləndirilə bilər.

Cavanşir Paşazadə
Milli Məclisin deputatı

Telegramda izləyin