İnsan öləndən sonra bədənində hansı dəyişikliklər baş verir?
İnsan həyatını itirdikdən sonra onun bədənində bir sıra bioloji və fiziki dəyişikliklər başlayır. Ürəyin dayanması, qan dövranının kəsilməsi və hüceyrələrin oksigensiz qalması orqanizmdə ardıcıl proseslərə səbəb olur.
Bəs insan öldükdən sonra bədənində ilk olaraq nə dəyişir? Bu proseslər hansı ardıcıllıqla baş verir?
1. Bədən tədricən soyumağa başlayır
Ölümdən sonra orqanizmdə istilik istehsalı dayanır. Bədən ətraf mühitin temperaturuna uyğun olaraq tədricən soyuyur. Bu proses tibbdə "Algor mortis" adlanır. Soyuma sürəti havanın temperaturundan, geyimdən və digər şəraitdən asılıdır.
2. Dəridə rəng dəyişiklikləri yaranır
Qan dövranı dayandıqdan sonra qan cazibə qüvvəsinin təsiri ilə bədənin aşağı hissələrində toplanmağa başlayır. Nəticədə dərinin bəzi nahiyələrində qırmızımtıl-bənövşəyi və göyümtül ləkələr əmələ gəlir. Bu hadisə "Livor mortis" adlanır.
3. Əzələlər sərtləşir
Ölümdən bir müddət sonra əzələlərdə sərtləşmə başlayır. Buna "Rigor mortis" deyilir. Əzələlərin boşalması üçün lazım olan enerji ehtiyatı tükəndiyindən onlar gərgin vəziyyətdə qalır.
Bu proses adətən ölümündən 1-2 saat sonra başlaya, təxminən 12 saat ərzində daha aydın nəzərə çarpa bilər. Sonrakı mərhələdə toxumaların parçalanması ilə sərtlik aradan qalxır.
4. Gözlərdə dəyişikliklər baş verir
Ölümdən sonra gözün buynuz qişası şəffaflığını itirərək bulanıqlaşa bilər. Göz qapaqları açıq qaldıqda göz səthi quruyur. Göz bəbəklərinin işığa reaksiyası da dayanır.
5. Hüceyrələr öz-özünü parçalamağa başlayır
Qan dövranı dayandıqdan sonra hüceyrələr oksigen və enerji ilə təmin olunmur. Hüceyrələrin daxilindəki fermentlər toxumaların parçalanmasına səbəb olur. Bu proses autoliz adlanır.
6. Bədəndə parçalanma prosesi başlayır
Sonrakı mərhələdə mikroorqanizmlərin fəaliyyəti nəticəsində toxumalar parçalanmağa başlayır. Bağırsaqlarda yaşayan bakteriyalar da bu prosesdə iştirak edir.
Temperatur və ətraf mühit şəraiti parçalanmanın sürətinə ciddi təsir göstərir. İsti və rütubətli mühitdə proses daha sürətli, soyuq şəraitdə isə daha yavaş gedə bilər.
Bəs bu dəyişikliklər ölüm vaxtını müəyyən etməyə kömək edirmi?
Bəli. Məhkəmə-tibb ekspertləri bədənin temperaturunu, əzələlərin sərtliyini, dəridəki rəng dəyişikliklərini və digər əlamətləri araşdıraraq ölümün təxmini vaxtını müəyyənləşdirməyə çalışırlar.
Lakin bu əlamətlərin heç biri təkbaşına dəqiq ölüm vaxtını göstərmir. Çünki proseslərin sürəti insanın vəziyyətindən və ətraf mühitdən asılı olaraq dəyişir.(milli.az)
Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Maraqlı Baxılıb: 161 Tarix: 22 noyabr 2026
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda PaylaşMarsda 200 metrdən hündür sıldırım yamacları olan 29 mümkün buzlaq aşkarlanıb
Marsın şimal kraterlərində daş və toz qatlarının altında gizlənmiş ola biləcək 29 qədim buzlaq izi aşkar edilib. xəbər verir ki, alimlər bu geoloji strukturları Marsın Alba vulkanı ərazisində yerləşən 738 zərbə kraterini araşdırarkən müəyyən ediblər. Tədqiqat zamanı "Mars Reconnaissance Orbiter"
20 noyabrQaralan kafel aralarını evdəki tək materialla təmizləyin
Kafel aralarında zamanla yaranan qaralmalar üçün bahalı təmizlik vasitələrinə ehtiyac qalmır. Evdə olan tək bir materialla təmizlik artıq daha asan olacaq. xəbər verir ki, vanna otağı və mətbəxlərdə zamanla qaralan kafel araları təmizlik edilsə də, istənilən görüntünün əldə edilməsini çətinləşdirə bilər
14 noyabrHəkimlərin də "olmaz" dediyi şeyi 90 il etdi - 117 il yaşadı
19-cu əsrdə doğulduğu bilinən sonuncu insan kimi tarixə düşən italiyalı Emma Moranonun (1899-2017) uzunömürlülük sirləri diqqət çəkir. 117 il ömür sürən Morano uzun yaşamağını iki əsas amillə - tək yaşamaq qərarı və 90 illik qidalanma vərdişi ilə əlaqələndirirdi. xəbər verir ki, Birinci Dünya müharibəsində
21 noyabrAzərbaycanlıların avtomobil seçimi dəyişir: Hansı markalara maraq artır?
Avtomobil bazarında alıcıların seçimləri dəyişir. Çin markalarına maraq artır, yerli istehsal avtomobillərinin mövqeyi güclənir. İkinci əl bazarında isə mühərrik gücü əsasən 1.6 litr olan avtomobillərə tələb qalır. Avtomobil bazarında median qiymət artsa da, bu, real bahalaşmadan deyil, satışa çıxarıla
22 noyabrSəhərlər zəngli saatı 5 dəqiqə ertələməyin - Zərəri açıqlandı
"Zəngli saatı beş dəqiqə ertələyib yenidən yatmaq vərdişi səhəri daha da ağırlaşdırır. İnsan əlavə istirahət əvəzinə kəsik-kəsik yuxu alır və nəticədə özünü əzgin hiss edir". "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bu barədə həkim-somnoloq Pavel Kudinov bildirib. Mütəxəssisin sözlərinə görə
19 noyabrQədim Misirdə müqəddəs sayılan pişiklərə qarşı amansız rəftar edilib
Qədim Misirdə ilahə Bastetin simvolu hesab olunan və mumiyalanaraq məbədlərə təqdim edilən pişiklərin heç də yaxşı şəraitdə yaşamadığı məlum olub. Alimlər onların sıxlıq, xəstəlik və insan zorakılığına məruz qaldığını üzə çıxarıblar. xəbər verir ki, bu barədə elmi araşdırmaya istinadən məlumat yayıb
19 noyabrSoyuducudakı bu düymə tərəvəzin taleyini həll edir
Soyuducuda saxlanılan tərəvəzlərin tez solması və ya çürüməsi bir çox evdə qarşılaşılan problemlərdəndir. Lakin soyuducuların tərəvəz bölməsində (crisper) olan kiçik sürgülü düymə meyvə və tərəvəzlərin daha uzun müddət təzə qalmasına kömək edir. xəbər verir ki, çəkməcənin içindəki nəmlik səviyyəsin
15 noyabrYarpaq dolmasının dağılmaması üçün bu üsuldan istifadə edin
Yarpaq dolması hazırlayarkən bir çox insanın qarşılaşdığı problemlərdən biri yeməyin bişmə zamanı dağılması, üst hissədəki dolmaların isə qurumasıdır. Lakin sadə bir mətbəx üsulu ilə bu problemin qarşısını almaq mümkündür. -a istinadən xəbər verir ki, yarpaq dolmasının bişərkən formasını qoruması üçü
16 noyabrQabarcıqlı sellofan əslində nə üçün icad edilmişdi? - Maraqlı tarixçə
Bu gün kövrək əşyaların qablaşdırılmasında əvəzolunmaz vasitə olan qabarcıqlı sellofanın ilk istehsal məqsədi tamamilə fərqli olub. xəbər verir ki, məhsulun tarixi 1957-ci ildə ABŞ-ın Nyu-Cersi ştatında başlayıb. Mühəndis Alfred Fildinq və isveçrəli ixtiraçı Mark Şavann müasir görünüşlü plastik diva
21 noyabr