Okeanların dərinliklərində turşu zonası genişlənir - Alimlərdən xəbərdarlıq

Norveçin Nord Universiteti və Avstraliyanın Tanzaniya Universitetinin beynəlxalq alimlər qrupu Yer okeanlarının dərinliklərindəki nəhəng turşu təbəqəsinin sürətlə genişləndiyini aşkar ediblər. Növbəti əsrin əvvəllərində o, dünya okeanlarının yarıdan çoxunu əhatə edə bilər.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "The Conversation" elmi portalı məlumat yayıb.

Okeanın dərin hissələrində, səthdən 4 km aşağıda, yüksək təzyiq və aşağı temperaturun birləşməsi mollyuska qabıqlarını təşkil edən kalsium karbonatı və ya kalsiti həll edən şərait yaradır. Bu boşluq karbonat kompensasiya dərinliyi kimi tanınır.

Kalsium karbonatın getdikcə kimyəvi cəhətdən qeyri-sabit hala gəldiyi və həll olunmağa başladığı keçid zonası lizoklin adlanır. Okeanın dəniz dibi nisbətən düz olduğundan, lizoklin səviyyəsinin hətta bir neçə metr artması sürətlə böyük turşu sahələri yarada bilər. Bu, dünya okeanının atmosferdən udulmuş karbon qazı ilə turşulaşması ilə əlaqədardır.

Komanda lizoklinin son 150 il ərzində artıq 100 metr yüksəldiyini və əsrin sonuna qədər daha bir neçə yüz metr qalxacağını müəyyən edib.

Milyonlarla kvadrat kilometr okean dibi potensial olaraq sürətli dəyişikliyə məruz qalacaq ki, bu da əhəng çöküntülərinin kimyəvi cəhətdən qeyri-sabit olmasına və əriməsinə səbəb olacaq.

Kompensasiya dərinliyi daha 320 metr və ya daha çox artarsa, onun altındakı dəniz dibinin sahəsi dünya okeanlarının 10% -dən 51%-ə qədər artacaq.

Turşu zonasının artması yumşaq mercanlara, midyelərə, dəniz ilbizlərinə və skeletləri və qabıqları kalsitdən hazırlanmış digər orqanizmlərə təsir edəcək.

Kompensasiya dərinliklərinin genişləndirilməsi ilə yanaşı, okeanın onsuz da aşağı enliklərdə olan hissələri, iqlim dəyişikliyi səbəbindən suyun çox istiləşməsi və oksigen səviyyəsinin aşağı düşməsi ilə növlərini itirir.

Beləliklə, dəniz növləri üçün ən uyğun yaşayış mühiti həm aşağıdan (kalsitin kompensasiyasının dərinliyinin artması), həm də yuxarıdan (istiləşmə) daralmadır.

Alimlər qeyd ediblər ki, bu prosesdən ən çox tropik ada dövlətləri və əraziləri əziyyət çəkəcək. Məsələn, Bermuda eksklüziv iqtisadi zonasında (EEZ) dəniz dibinin 68%-i lizoklin səviyyəsindən aşağıda olacaq.

Telegramda izləyin