ARXİV! Alimlər Avropadakı son neandertalları tapıdı: Harada yaşayıblar?

Avropada son neandertallara aid ola biləcək yeni arxeoloji məkan Cəbəllütariq qayasının şərqində yerləşən Qorham mağaralar kompleksində, Vanqard mağarasının dərinliyində aşkar edilib. Təxminən 40 min il əvvəl qumla örtülərək möhürlənmiş bu sahə nadir "zaman kapsulu" hesab olunur.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Ecoticias" nəşri yazır.

Cəbəllütariq Milli Muzeyinin arxeoloqları uzun illər Vanqard mağarasının dərinliklərində qədim çöküntülərlə bağlanmış keçidləri axtarıblar. Nəticədə onlar təxminən 13 metr uzunluğunda, mağaranın tavanına yaxın yerləşən və xarici aləmdən tam təcrid olunmuş bir kamera aşkar ediblər.

Bu toxunulmamış sahədə vaşaq, hiena və kərkəs sümükləri, iri yırtıcının caynaq izləri, eləcə də dəniz ilbizinə aid bir qabıq tapılıb.

"Kameranı örtən qumun yaşı 40 min il olduğuna görə və bu məkan daha qədim olduğundan, burada yaşayanların neandertallar olduğu qənaətinə gəlirik", deyə Cəbəllütariq Milli Muzeyinin direktoru Klayv Finleyson bildirib.

Aşkarlanan kamera Qorham mağaralar kompleksinin bir hissəsidir. Bu kompleksə daxil olan dörd mağarada 100 min ildən çox müddətdə həm neandertalların, həm də erkən müasir insanların izləri qorunub saxlanılıb.

Qeyd olunur ki, hazırda bu mağaralar demək olar ki, birbaşa dənizə açılır. Lakin buz dövründə onların girişləri quru sahəyə baxırdı.

UNESCO bu ərazini neandertalların davranışına dair nadir sübut kimi qiymətləndirir. Burada onların quş və dəniz heyvanlarını ovladığı, bəzək üçün lələklərdən istifadə etdiyi və mağara divarlarında abstrakt oymalar yaratdığı müəyyən edilib. Bu isə onların düşüncə qabiliyyətinin daha inkişaf etmiş olduğunu göstərir.

Radiokarbon analizinə görə, neandertallar bu ərazidən təxminən 33 min ildən 24 min il əvvələ qədər istifadə ediblər. Bu da Cəbəllütariq sahillərini onların Avropadakı son sığınacaqlarından birinə çevirir.

Qazıntılar göstərir ki, neandertallar yalnız quru heyvanlarını ovlamır, həm də sahil boyunca qida toplayırdılar. Tapılan tullantı qatlarında midiya qabıqları, balıq, rahib suitisi və delfin sümükləri aşkarlanıb. Onların çoxunda daş alətlərdən istifadə izləri var ki, bu da bu heyvanların qida kimi istifadə edildiyini sübut edir.

2024-cü ildə aparılan araşdırmalar zamanı Vanqard mağarasında bitki materiallarını qızdıraraq yapışqan qatran əldə etmək üçün istifadə olunan ocaq da aşkar edilib. Bu qatran daş uclu nizələrin hazırlanmasında yapışdırıcı kimi istifadə olunurdu.

Beləliklə, həm möhürlənmiş kamera, həm də bu "emalatxana" neandertalları yalnız ibtidai mağara sakinləri deyil, həm də sahilyanı toplayıcılar və bacarıqlı texniki ustalar kimi təsvir edir. Gələcək qazıntıların isə gizli kamerada yeni alətlər və ya dəfn izləri aşkar edə biləcəyi ehtimal olunur.

Telegramda izləyin