ARXİV! Alimlər Avropadakı son neandertalları tapıdı: Harada yaşayıblar?
Avropada son neandertallara aid ola biləcək yeni arxeoloji məkan Cəbəllütariq qayasının şərqində yerləşən Qorham mağaralar kompleksində, Vanqard mağarasının dərinliyində aşkar edilib. Təxminən 40 min il əvvəl qumla örtülərək möhürlənmiş bu sahə nadir "zaman kapsulu" hesab olunur.
Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Ecoticias" nəşri yazır.
Cəbəllütariq Milli Muzeyinin arxeoloqları uzun illər Vanqard mağarasının dərinliklərində qədim çöküntülərlə bağlanmış keçidləri axtarıblar. Nəticədə onlar təxminən 13 metr uzunluğunda, mağaranın tavanına yaxın yerləşən və xarici aləmdən tam təcrid olunmuş bir kamera aşkar ediblər.
Bu toxunulmamış sahədə vaşaq, hiena və kərkəs sümükləri, iri yırtıcının caynaq izləri, eləcə də dəniz ilbizinə aid bir qabıq tapılıb.
"Kameranı örtən qumun yaşı 40 min il olduğuna görə və bu məkan daha qədim olduğundan, burada yaşayanların neandertallar olduğu qənaətinə gəlirik", deyə Cəbəllütariq Milli Muzeyinin direktoru Klayv Finleyson bildirib.
Aşkarlanan kamera Qorham mağaralar kompleksinin bir hissəsidir. Bu kompleksə daxil olan dörd mağarada 100 min ildən çox müddətdə həm neandertalların, həm də erkən müasir insanların izləri qorunub saxlanılıb.
Qeyd olunur ki, hazırda bu mağaralar demək olar ki, birbaşa dənizə açılır. Lakin buz dövründə onların girişləri quru sahəyə baxırdı.
UNESCO bu ərazini neandertalların davranışına dair nadir sübut kimi qiymətləndirir. Burada onların quş və dəniz heyvanlarını ovladığı, bəzək üçün lələklərdən istifadə etdiyi və mağara divarlarında abstrakt oymalar yaratdığı müəyyən edilib. Bu isə onların düşüncə qabiliyyətinin daha inkişaf etmiş olduğunu göstərir.
Radiokarbon analizinə görə, neandertallar bu ərazidən təxminən 33 min ildən 24 min il əvvələ qədər istifadə ediblər. Bu da Cəbəllütariq sahillərini onların Avropadakı son sığınacaqlarından birinə çevirir.
Qazıntılar göstərir ki, neandertallar yalnız quru heyvanlarını ovlamır, həm də sahil boyunca qida toplayırdılar. Tapılan tullantı qatlarında midiya qabıqları, balıq, rahib suitisi və delfin sümükləri aşkarlanıb. Onların çoxunda daş alətlərdən istifadə izləri var ki, bu da bu heyvanların qida kimi istifadə edildiyini sübut edir.
2024-cü ildə aparılan araşdırmalar zamanı Vanqard mağarasında bitki materiallarını qızdıraraq yapışqan qatran əldə etmək üçün istifadə olunan ocaq da aşkar edilib. Bu qatran daş uclu nizələrin hazırlanmasında yapışdırıcı kimi istifadə olunurdu.
Beləliklə, həm möhürlənmiş kamera, həm də bu "emalatxana" neandertalları yalnız ibtidai mağara sakinləri deyil, həm də sahilyanı toplayıcılar və bacarıqlı texniki ustalar kimi təsvir edir. Gələcək qazıntıların isə gizli kamerada yeni alətlər və ya dəfn izləri aşkar edə biləcəyi ehtimal olunur.
Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Dünyada Baxılıb: 590 Tarix: 13 aprel 2026
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda PaylaşGürcüstanda Poniçala faciəsi ilə bağlı noyabrın 22-si matəm günü elan olunub
Gürcüstan hökuməti Aşağı Poniçalada yaşayış binasının uçması nəticəsində həlak olanların xatirəsinə noyabrın 22-ni ölkədə matəm günü elan edib. "Report"un Gürcüstan bürosu xəbər verir ki, bu barədə Gürcüstan hökuməti məlumat yayıb. Hökumətin qərarına əsasən, matəm günü ilə əlaqədar ölkə ərazisind
20 noyabrABŞ-ın İrana qarşı hərbi əməliyyatlarının xərci 48,3 milyard dolları ötüb
ABŞ-ın İrana qarşı həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatlara çəkdiyi xərclər 48,3 milyard dollara çatıb. xəbər verir ki, bu barədə Pentaqonun maliyyə məsələləri üzrə nümayəndəsi Artur Miller açıqlama verib. Onun sözlərinə görə, noyabrın 13-nə olan məlumata əsasən, fevralın sonunda başlayan münaqişə ilə bağl
20 noyabrABŞ Ukrayna ilə bağlı kompromislər təklif edib, Rusiya Ankoricdə razılaşıb
ABŞ Ukrayna ilə bağlı kompromislər təklif edib, Rusiya Ankoricdə onlara razılaşıb. APA-nın Moskva bürosu xəbər verir ki, bunu Rusiya prezidenti Vladimir Putin Çinə səfərinin yekunları ilə bağlı keçirdiyi mətbuat konfransında bildirib. Onun sözlərinə, burada məsələ Kiyev və Avropanın ABŞ-nin təklif etdiyi
19 noyabrUKMTO: Oman sahillərində daha bir tanker vurulub
Hörmüz boğazında sutka ərzində ikinci tanker atəşə tutulub. "Report" xəbər verir ki, bu barədə Böyük Britaniya Hərbi Dəniz Qüvvələri yanında Dəniz Ticarət Daşımalarının Əlaqələndirilməsi Mərkəzi (UKMTO) məlumat yayıb. "UKMTO Omanın Əl-Həsəb şəhərindən 17 dəniz mili şərqdə baş vermiş insiden
21 noyabrİranla bağlı kritik qərar ərəfəsi: ABŞ yeni hücum variantlarını müzakirə edir
ABŞ və İran arasında hərbi qarşıdurma ilə bağlı gərginlik davam edir. Vaşinqtonun Tehrana qarşı mümkün yeni hərbi əməliyyatları müzakirə etdiyi bir vaxtda ABŞ Senatında prezident Donald Trampın İrana qarşı hərbi əməliyyatlarını davam etdirməsi üçün Konqresin razılığını tələb edən qanun layihəsi qəbu
20 noyabrABŞ Prezidenti Putinlə danışıqların uğurla keçəcəyinə əminliyini ifadə edib
ABŞ Prezidenti Donald Tramp Rusiya lideri Vladimir Putinlə danışıqlarda müsbət nəticələrin əldə ediləcəyinə əminliyini ifadə edib. xəbər verir ki, Tramp Çinin Şençjen şəhərində Asiya-Sakit Okean İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının sammiti çərçivəsindəki ikitərəfli görüşün əvvəlində bildirib. "Düşünürə
19 noyabrİtkin düşən oğulları üçün 75 min mükafat vəd etdilər
Yaponiyanın ən yüksək zirvəsi olan Fuci dağında noyabrın 8-də itkin düşən 25 yaşlı çinli alpinist Çen Cienin ailəsi onu sağ tapan şəxsə 500 min yuan (təxminən 75 min dollar), meyitini tapanlara isə 100 min yuan (təxminən 15 min dollar) mükafat vəd edib. "Qafqazinfo" BBC-yə istinadən xəbər veri
21 noyabrKoretski: Avropa Komissiyası Ukraynaya 7,9 milyard avro ayırıb
Avropa Komissiyası Ukraynaya maliyyə ehtiyaclarının ödənilməsi və ölkənin dövlət administrasiyasının fəaliyyətinin təmin edilməsi üçün 7,9 milyard avro ayırıb. "Report" Ukrayna mediasına istinadən xəbər verir ki, bunu ölkənin Baş naziri Sergey Koretski bildirib. Onun sözlərinə görə, bu, "Ukrain
20 noyabr