Nikahdan əvvəl alınan ev boşanma zamanı bölünə bilərmi? - Qanun nə deyir? - ƏMLAK EKSPERTİNDƏN AÇIQLAMA
Nikahdan əvvəl əldə edilən mənzil boşanma zamanı, bir qayda olaraq, ər-arvad arasında bölünmür. Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 34.1-ci maddəsinə əsasən, nikaha daxil olanadək tərəflərdən hər birinə məxsus olan əmlak onun ayrıca mülkiyyəti hesab edilir. Lakin bəzi hallarda bu məsələ mübahisəyə çevrilə bilər. Belə ki, nikah dövründə həmin mənzilin əsaslı təmirinə, yenidən qurulmasına və ya dəyərinin əhəmiyyətli dərəcədə artırılmasına ümumi ailə vəsaiti hesabına böyük məbləğdə pul xərclənərsə, əmlakın birgə mülkiyyət kimi tanınması məsələsi ortaya çıxa bilər. Digər tərəfdən, evin nikahdan əvvəl alınmasına baxmayaraq, çıxarışın nikahdan sonra əldə edilməsi, mənzilin hansı vəsait hesabına alınması və tərəflərin həmin əmlaka çəkdiyi xərclər də hüquqi mübahisələrə səbəb ola bilər. Bu baxımdan, boşanma zamanı evin yalnız bir tərəfin adına olması və ya nikahdan əvvəl əldə edilməsi bütün hallarda mübahisəni avtomatik həll etmir.
Əsas məsələ əmlakın əldə olunma tarixi, maliyyə mənbəyi və sonrakı dövrdə ona qoyulan sərmayənin hüquqi baxımdan qiymətləndirilməsidir. Bəs nikahdan əvvəl alınan ev hansı hallarda boşanma zamanı bölünə bilər? Mənzilin əsaslı təmirinə digər tərəfin vəsait xərcləməsi ona həmin əmlakda pay hüququ verirmi? Evin çıxarışının nikahdan sonra alınması mülkiyyət bölgüsünə təsir göstərirmi?
Mövzu ilə bağlı əmlak eksperti Fərid Cəfərli Sonxeber.az-a açıqlamasında bildirdi ki, Azərbaycan ailə hüququnun ümumi prinsiplərinə əsasən, nikahdan əvvəl şəxsin mülkiyyətinə keçmiş əmlak, bir qayda olaraq, onun ayrıca mülkiyyəti hesab olunur. Deməli, ev ər-arvaddan birinin nikaha daxil olmazdan əvvəl şəxsi vəsaiti hesabına əldə edilibsə və mülkiyyət hüququ da onun adına rəsmiləşdirilibsə, həmin ev avtomatik olaraq boşanma zamanı ər-arvad arasında bərabər bölünməli olan ümumi əmlaka çevrilmir. Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 35-ci maddəsi bu məsələdə mühüm istisna müəyyən edir. Həmin maddəyə görə, nikah dövründə ər-arvaddan birinin şəxsi əmlakına digər tərəfin vəsaiti, ər-arvadın ümumi gəlirləri və ya əməyinin hesabına həmin əmlakın dəyərini əhəmiyyətli dərəcədə artıran investisiya qoyularsa, bu əmlak məhkəmə tərəfindən birgə mülkiyyət kimi tanına bilər.
Məsələn, ər nikaha daxil olmazdan əvvəl mənzil əldə edib. Lakin nikah dövründə tərəflər həmin mənzildə əsaslı yenidənqurma işləri aparıb, əlavə mərtəbə inşa edib, yaxud mənzilin dəyərini əhəmiyyətli dərəcədə artıran əsaslı təmir həyata keçiriblər. Əgər bu investisiyalar və onların mənzilin dəyərinə təsiri sübut olunarsa, digər tərəfin həmin əmlakın birgə mülkiyyət hesab edilməsi barədə məhkəməyə müraciət etmək hüququ yarana bilər.
Burada vacib məqam ondan ibarətdir ki, hər hansı təmir və ya məişət xərci avtomatik olaraq mülkiyyət hüququ yaratmır. Qanun əmlakın dəyərinin əhəmiyyətli dərəcədə artmasını tələb edir. Bu isə konkret işin faktiki halları, sübutlar və zərurət olduqda ekspert rəyi əsasında qiymətləndirilməlidir. Belə mübahisələrdə hüquqi qiymətləndirmə aparılarkən bir neçə mühüm məsələ nəzərə alınmalıdır:
Əmlakın əldə edilmə tarixi: Mənzil nikahdan əvvəl, yoxsa nikah dövründə əldə edilib?
Maliyyə mənbəyi: Alış zamanı istifadə olunan vəsait kimin şəxsi vəsaiti olub? Ödənişlər hansı mənbədən həyata keçirilib?
İnvestisiyaların xarakteri: Nikah dövründə evə əsaslı təmir, yenidənqurma və ya digər əhəmiyyətli sərmayə qoyulubmu?
Sübutlar: Bank köçürmələri, ödəniş sənədləri, müqavilələr, qəbzlər və ekspert rəyləri mövcuddurmu?
Nikah müqaviləsi: Tərəflər arasında əmlak münasibətlərini fərqli qaydada müəyyən edən notarial qaydada təsdiqlənmiş nikah müqaviləsi varmı?
Burada xüsusi vurğulamaq lazımdır ki, yalnız daşınmaz əmlakın kimin adına rəsmiləşdirilməsi bütün hallarda mübahisəni həll edən yeganə meyar deyil. Xüsusilə nikah dövründə əldə edilmiş əmlakın hüquqi rejimi müəyyənləşdirilərkən onun hansı vəsait hesabına əldə edilməsi də əhəmiyyət daşıyır.
Konstitusiya Məhkəməsinin hüquqi mövqelərində də əmlakın ər-arvadın ümumi birgə mülkiyyəti hesab edilməsi üçün onun nikah dövründə əldə olunması və ümumi gəlirlər hesabına alınması şərtlərinin əhəmiyyəti vurğulanır. Azyaşlı uşağın olması valideynlərdən birinə digər valideynin nikahdan əvvəl əldə etdiyi əmlak üzərində avtomatik mülkiyyət hüququ vermir.
Bununla belə, uşaqların mənafeyi məhkəmənin ümumi əmlakın bölünməsi zamanı payların müəyyənləşdirilməsində nəzərə ala biləcəyi hüquqi amillərdəndir. Lakin bu yanaşma şəxsi mülkiyyətdə olan əmlakın avtomatik olaraq ümumi əmlaka çevrilməsi demək deyil.
Başqa sözlə, uşağın yaşayış və təminat hüquqları ilə valideynlərin mülkiyyət hüquqları ayrı-ayrı hüquqi institutlardır və bir-biri ilə qarışdırılmamalıdır. Mən bu məsələyə hüquqi baxımdan yanaşarkən ilk növbədə bir prinsipin altını cızmaq istərdim: nikah faktı şəxsin nikahdan əvvəl əldə etdiyi bütün əmlak üzərində avtomatik olaraq digər tərəfin mülkiyyət hüququnun yaranması demək deyil.
Azərbaycan Respublikasının Ailə Məcəlləsinin 34-cü maddəsinə əsasən, nikaha daxil olanadək şəxslərə məxsus olmuş əmlak onların ayrıca mülkiyyətidir. Bu baxımdan, mənzil nikahdan əvvəl şəxsin mülkiyyətinə keçibsə, bir qayda olaraq, həmin mənzil boşanma zamanı ər-arvad arasında bölünmür.
Lakin məsələni yalnız bu norma ilə məhdudlaşdırmaq düzgün olmazdı. Çünki qanunvericilik müəyyən istisnalar da nəzərdə tutur. Belə ki, Ailə Məcəlləsinin 35-ci maddəsinə əsasən, nikah dövründə ər-arvadın ümumi vəsaiti, yaxud digər tərəfin vəsaiti və ya əməyi hesabına şəxsi əmlakın dəyərini əhəmiyyətli dərəcədə artıran sərmayə qoyularsa, həmin əmlakın birgə mülkiyyət kimi tanınması məsələsi meydana çıxa bilər.
Burada söhbət adi məişət xərclərindən, cari təmirdən və ya mənzildən istifadə edilməsindən getmir. Söhbət əsaslı təmir, yenidənqurma və əmlakın bazar dəyərinə əhəmiyyətli təsir göstərən investisiyalardan gedir. Bu halların mövcudluğu isə müvafiq sübutlarla təsdiq edilməlidir.
Mənim fikrimcə, bu tip mübahisələrdə məhkəmənin əsas vəzifəsi tərəflərdən hansının haqlı olduğunu emosional müstəvidə müəyyənləşdirmək deyil, əmlakın hüquqi mənsubiyyətini, əldə edilmə mənbəyini, nikah dövründə qoyulmuş investisiyaların xarakterini və onların real iqtisadi nəticəsini obyektiv araşdırmaqdır.
Digər mühüm məqam ondan ibarətdir ki, uşaqların olması və ya ailənin uzun müddət həmin mənzildə yaşaması öz-özlüyündə nikahdan əvvəl əldə edilmiş əmlak üzərində mülkiyyət hüququ yaratmır. Uşağın mənafeyi, yaşayış hüququ və valideynlərin əmlak hüquqları hüquqi baxımdan fərqli məsələlərdir.
Nəticə etibarilə, nikahdan əvvəl alınmış evin boşanma zamanı bölünməsi ümumi qayda deyil, yalnız qanunla müəyyən edilmiş xüsusi hüquqi əsaslar və sübutlar mövcud olduqda mümkün ola bilər.
Cəmiyyətə çatdırmaq istədiyim əsas mesaj budur: ailə münasibətlərinin sona çatması mülkiyyət hüququnun avtomatik dəyişməsi demək deyil. Ədalətli qərar emosional iddialara deyil, qanuna, sənədlərə və sübutlara əsaslanmalıdır. Hüquqi dövlət prinsipinin mahiyyəti də məhz bundan ibarətdir.
Müəllif: İlkin Məmmədkərimov
Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda Paylaş











Sabaha leysan gözlənilir - XƏBƏRDARLIQ
Məleykə Abbaszadə BDU-nun rektoru oldu
Elçin Babayev vəzifəsindən azad olundu
Könül Xasıyevanın pub çıxışı gündəm oldu - Bacısı jurnalistləri ittiham etdi (VİDEO)
Ev satılıb, köhnə sahib hələ də qeydiyyatdadır: Yeni mülkiyyətçini hansı problemlər gözləyir? - ƏMLAK EKSPERTİNDƏN AÇIQLAMA
Qadın qətllərinə qarşı ən sərt cəzalar: Azərbaycan İstanbul Konvensiyasına qoşula bilərmi? - VƏKİLDƏN AÇIQLAMA
Banka pul qoyanları nə gözləyir? - 200 manatdan artıq faiz gəlirinə VERGİ
Məhkəmə general Natiq Əliyevin qızı ilə bağlı qərar verdi
Pensiya alanlara ŞAD XƏBƏR! Bu tarixdə ÖDƏNİLƏCƏK
Prezident İlham Əliyev Vyetnama rəsmi səfərə gedib - Foto/Video
BDU-nun müəllimi rektorun qurbanı olub? - Xanımı danışdı
Azərbaycanın valyuta ehtiyatları ÜDM-i üstələyir: Bu maliyyə üstünlüyü nə qədər davam edəcək? - İQTİSADÇIDAN AÇIQLAMA
Rusiya Ukraynaya kütləvi hücumlarını davam etdirir: ölənlər və yaralananlar var