Yellouston parkına canavarlar gətirildi: 20 il ərzində çayları tam dəyişdilər
1995-ci ildə ABŞ-ın Yellouston Milli Parkına boz canavarlar gətirilib. Bu, 1920-ci illərdə demək olar ki, tam yoxa çıxmış növün təxminən 70 ildən sonra yenidən ekosistemə qaytarılması idi.
Qaynarinfo xəbər verir ki, bioloq Skott Treversin "Forbes" üçün yazdığı məqaləyə görə, bu addım parkın ekoloji sistemini köklü şəkildə dəyişib.
Canavarlar gəlməzdən əvvəl
Parkda əsasən maralların (loslar) populyasiyası üstünlük təşkil edirdi. Onlar söyüd, ağcaqayın və qovaq kimi gənc ağacları həddindən artıq yeyərək çay vadilərində və sahilyanı zonalarda ciddi deqradasiyaya səbəb olmuşdular. Nəticədə sahil bitkiləri zəifləyir, torpaq eroziyası artır və çayların strukturu sadələşirdi.
Trofik kaskad effekti
Canavarların yenidən ekosistemə daxil edilməsindən sonra vəziyyət dəyişdi. Ekologiyada bu, "trofik kaskad" adlanır: yırtıcılar ot yeyənlərin sayını və davranışını dəyişdirir, bu da bitki örtüyünə və bütövlükdə landşafta təsir edir.
Araşdırmalar göstərib ki, bitki örtüyü ən çox əvvəllər maralların sərbəst yaşadığı ərazilərdə bərpa olunub. Yəni canavarlar dolayı yolla çayların formasını belə dəyişib - bitkilər dəyişib, bitkilərlə birlikdə isə su axınlarının ətraf mühiti dəyişib.
İki mexanizm: ov və qorxu
Canavarlar maral populyasiyasını həm birbaşa ovlama, həm də "qorxu effekti" vasitəsilə azaldır. Marallar riskli ərazilərdən uzaq durmağa başlayır, xüsusilə sıx bitki örtüyü və dar vadilər canavarlar üçün pusqu yeri olduğu üçün bu zonalar daha az istifadə olunur. Bu fenomen "qorxu ekologiyası" adlanır.
Qunduzlar və ekosistem bərpası
Bitki örtüyünün bərpası qunduz populyasiyasına da müsbət təsir göstərib. Söyüd qunduzlar üçün əsas qida və tikinti materialıdır. Qunduz bəndləri su axınını yavaşladır, bataqlıqlar yaradır və biomüxtəlifliyi artırır.
Sahil bitkilərinin bərpası çay sahillərini sabitləşdirir, eroziyanı azaldır və suyun temperaturunu tənzimləyir. Bu isə balıqlar, həşəratlar və digər su canlıları üçün daha stabil mühit yaradır.
Canavarların geri qayıtması təkcə bir növün bərpası deyil, bütöv ekosistemin yenidən qurulmasına səbəb olub. Bu dəyişikliklər qida zəncirinin yuxarı səviyyəsindən başlayaraq ən kiçik orqanizmlərə qədər bütün təbiət sisteminə təsir edib.
Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda Paylaş











Qətlə yetirilən Gülarənin atası danışdı - "Ayxan 2 ay idi gecələr yatmırdı"
Kiberdələduzluqda bir başqa yol...
Xarici vətəndaşlıq hərbi xidmətdən azad etmir - VACİB AÇIQLAMA
Vətəndaşlara aşağı faizli kredit imkanı: Hansı şərtlər tələb olunur?
Elton qızına toy edir
Kupçasız ev alanlar pullarını və əmlakı itirə bilər? - EKSPERTDƏN XƏBƏRDARLIQ
Sənət adamlarından Könül Xasıyevanı pubda oxumasına reaksiya: "Mənim yaşıma uyğun deyil"
Nikahdan əvvəl alınan ev boşanma zamanı bölünə bilərmi? - Qanun nə deyir? - ƏMLAK EKSPERTİNDƏN AÇIQLAMA
Azərbaycan-Vyetnam münasibətlərində yeni mərhələ: Əməkdaşlıq hansı istiqamətlərdə genişlənəcək?
Vəkil Orxan Kəngərli həbs edildi
Yaşıl çay alarkən bunlara diqqət edin - Keyfiyyətsiz məhsulu necə tanımaq olar? - QİDA EKSPERTİNDƏN AÇIQLAMA
Özünüməşğulluq avadanlığını satan vətəndaşları hansı məsuliyyət gözləyir? - VƏKİLDƏN AÇIQLAMA
Avropa ölkələri Ukraynada mümkün sülhməramlı missiyaya hazırlaşır
Rusiya Ukraynaya hücumlarını gücləndirdi - Xarici səfirliklər də zərər gördü