1991-ci ildə yaradılan qapalı dünyada oksigen niyə yoxa çıxdı?

1991-ci ildə yaradılan qapalı dünyada oksigen niyə yoxa çıxdı?1991-ci ildə səkkiz nəfər ABŞ-ın Arizona səhrasında yerləşən hermetik şüşə konstruksiyaya daxil olaraq tam izolyasiya olunmuş ekosistemdə iki il yaşamağa başlayıb. Lakin zamanla bu "qapalı dünya"da oksigen səviyyəsi tədricən azalıb.

Qaynarinfo "Space Daily" nəşrinə istinadən xəbər verir ki, söhbət "Biosphere 2" layihəsindən gedir - Orasle şəhəri yaxınlığında yerləşən, təxminən 3 akr sahəni əhatə edən nəhəng şüşə kompleksdən. Qurğu daxilində beş fərqli ekosistem yaradılmışdı: tropik meşə, okean və mərcan rifi, manqrov bataqlığı, savanna və səhralıq. Bundan əlavə, ekipajın öz qidasını yetişdirdiyi kənd təsərrüfatı zonası da mövcud idi.

Dörd kişi və dörd qadından ibarət iştirakçılar, "biosferianlar" adlandırılırdı və tam izolyasiya şəraitində yaşamalı idilər. Xarici dünya ilə heç bir əlaqə və tədarük nəzərdə tutulmamışdı.

Layihənin məqsədi qapalı ekosistemlərin necə işlədiyini öyrənmək və gələcəkdə kosmosda yaşayış mühitləri yaratmaq üçün məlumat toplamaq idi.

Oksigen hara yox oldu?

Başlanğıcda sistemdə oksigen səviyyəsi normal idi - 21%. Lakin aylar keçdikcə bu göstərici düşməyə başladı və 14%-ə qədər enib. Bu isə dəniz səviyyəsindən təxminən 4 km yüksəklikdəki şəraitə bənzəyirdi və iştirakçılarda yorğunluq və nəfəs darlığı yaradıb.

Ən böyük sual isə bu idi: oksigen azalıb, amma karbon qazı gözlənildiyi qədər artmayıb.

Araşdırmalar iki əsas səbəbi ortaya çıxardı. Birincisi, torpaqda çoxlu orqanik maddə və mikroorqanizmlər var idi. Bu mikroblar oksigeni sürətlə istifadə edir, karbon qazı istehsal edirdi. Bitkilər isə bu itkini kompensasiya edə bilmirdi.

İkincisi, kompleksdəki beton konstruksiyalar karbon qazını udurdu. Tam sərtləşməmiş beton CO₂-ni öz strukturuna bağlayaraq onu atmosferdən "çıxarırdı".

Ekipaj üzvü Mark Nelson daha sonra qeyd etmişdi ki, oksigen səviyyəsi aylar ərzində yavaş-yavaş azalırdı və səbəb uzun müddət anlaşılmırdı.

Birinci missiya iki il davam edərək 1993-cü ildə başa çatdı. İkinci cəhd 1994-cü ildə başlasa da, daxili problemlərə görə altı ay sonra dayandırılıb.

Hazırda "Biosphere 2" Arizona Universitetinin elmi mərkəzi kimi fəaliyyət göstərir və ekoloji tədqiqatlar üçün istifadə olunur, lakin artıq içərisində insan yaşanmır.


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Dünyada   Baxılıb: 461   Tarix: 29 may 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

İranla bağlı kritik qərar ərəfəsi: ABŞ yeni hücum variantlarını müzakirə edir

ABŞ və İran arasında hərbi qarşıdurma ilə bağlı gərginlik davam edir. Vaşinqtonun Tehrana qarşı mümkün yeni hərbi əməliyyatları müzakirə etdiyi bir vaxtda ABŞ Senatında prezident Donald Trampın İrana qarşı hərbi əməliyyatlarını davam etdirməsi üçün Konqresin razılığını tələb edən qanun layihəsi qəbu

20 noyabr
.

"GTA 6" tarixin ən böyük açılışına imza atdı: İlk gündə ilin rekord vuran filminə çatdı

13 ildən sonra təqdim edilən "Grand Theft Auto 6" (GTA 6) əyləncə sənayesi tarixinin ən böyük açılışına imza atıb. xəbər verir ki, oyun elə ilk gündə 24,5 milyondan çox nüsxə satılaraq təxminən 2,36 milyard dollar gəlir gətirib. Bu barədə "Sensor Tower" analitik platforması məluma

20 noyabr
.

Putin bütün Avropaya qarşı müharibə aparır və qalib gəlməyəcək

Almaniya kansleri Fridrix Merts Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin apardığı müharibənin bütün Avropaya qarşı yönəldiyini bildirib. xəbər verir ki, kansler Ukraynada sülhün bərqərar olması üçün səylərin davam edəcəyini vurğulayıb. "Bir daha açıq şəkildə bildirirəm ki, Rusiya bu müharibədə qalib gəlməyəcək

20 noyabr
.

Pezeşkian enerjiyə qənaət üçün iş otağında işıq və istiliyi söndürüb - Video

İran Prezidenti Məsud Pezeşkian ölkədə yaşanan enerji böhranı fonunda elektrik enerjisinə qənaət tədbirlərini əyani şəkildə nümayiş etdirmək məqsədilə dövlət televiziyasının nümayəndələrini öz iş otağına dəvət edib. xəbər verir ki, bu barədə İran mətbuatında məlumatlar yayılıb. İran dövlət televiziyasını

21 noyabr
.

ABŞ Ukrayna ilə bağlı kompromislər təklif edib, Rusiya Ankoricdə razılaşıb

ABŞ Ukrayna ilə bağlı kompromislər təklif edib, Rusiya Ankoricdə onlara razılaşıb. APA-nın Moskva bürosu xəbər verir ki, bunu Rusiya prezidenti Vladimir Putin Çinə səfərinin yekunları ilə bağlı keçirdiyi mətbuat konfransında bildirib. Onun sözlərinə, burada məsələ Kiyev və Avropanın ABŞ-nin təklif etdiyi

19 noyabr
.

Aİ-nin Rusiyaya qarşı 22-ci sanksiyalar paketinin hazırlanması başa çatdırılıb

Avropa Komissiyası (AK) Rusiyaya qarşı sanksiyaların 22-ci paketinin hazırlanmasını başa çatdırıb. Paketə 150 fiziki və hüquqi şəxs daxil ediləcək. "Postimees" qəzetinin məlumatına görə, bunu Estoniyanın xarici işlər naziri Marqus Tsaxkna bildirib. "22-ci sanksiya paketi hazırdır. Buray

20 noyabr
.

Bu ölkədə 6 günlük iş həftəsi ləğv edilir

Braziliya Prezidenti Luiz İnasio Lula da Silva ölkədə həftədə 6 gün iş və 1 gün istirahət nəzərdə tutan "6x1" iş sisteminin ləğvi haqqında fərman imzalayıb. "Qafqazinfo"nun məlumatına görə, dövlət başçısı sosial media hesabında bildirib ki, yeni tənzimləməyə əsasən, işçilərin əməkhaqqında

20 noyabr
.

Reuters: "Tayvan Çini seçkilərə müdaxilə etmək üçün minlərlə sosial media hesabından istifadə etməkdə ittiham edir"

Tayvan hakimiyyəti Çinin sosial şəbəkələr vasitəsilə ölkədə keçiriləcək seçkilərə təsir göstərməyə çalışdığını iddia edib. Reuters-ə istinadən xəbər verir ki, Tayvan minlərlə şübhəli hesabla bağlı Meta şirkətinə müraciət edib. Rəsmi açıqlamada 2 500-dən çox hesabın Çinlə əlaqəli təsir kampaniyasını

20 noyabr
.

ABŞ-ın İrana qarşı hərbi əməliyyatlarının xərci 48,3 milyard dolları ötüb

ABŞ-ın İrana qarşı həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatlara çəkdiyi xərclər 48,3 milyard dollara çatıb. xəbər verir ki, bu barədə Pentaqonun maliyyə məsələləri üzrə nümayəndəsi Artur Miller açıqlama verib. Onun sözlərinə görə, noyabrın 13-nə olan məlumata əsasən, fevralın sonunda başlayan münaqişə ilə bağl

20 noyabr