Şimal Qütbündə qorxulu ərimə: "Cəsəd Burnu" yüzillər sonra üzə çıxdı
Qlobal istiləşmə Svalbard arxipelaqında yerləşən tarixi məzarlıqları üzə çıxarır. "Cəsəd Burnu" (Likneset) adlanan bölgədə əsrlər boyu donmuş halda qalan torpaqların əriməsi nəticəsində 17-18-ci əsrlərdə burada dəfn edilən dənizçilərə aid skeletlər yenidən üzə çıxır.
Qaynarinfo xəbər verir ki, Şimal Buzlu Okeanının kənarında yerləşən Svalbard adalarında donmuş torpaqların sürətlə əriməsi keçmişin qaranlıq səhifələrini ortaya çıxarır. Likneset - yəni "Cəsəd Burnu" adlanan ərazidə aparılan müşahidələr göstərir ki, iqlim dəyişikliyi səbəbindən bir zamanlar tamamilə donmuş hesab edilən məzarlıqlar tədricən açılır.
Balina ovunun izləri və sənaye başlanğıcı
Balina yağına olan ehtiyac 16-17-ci əsrlərdə Avropada sənaye inkişafını sürətləndirən əsas amillərdən biri idi. Holland səyyahı Villem Barents 1596-cı ildə Spitsbergen adasını kəşf etdikdən sonra bölgənin balinalarla zəngin olduğu müəyyən edilmişdi. 1612-ci ildən etibarən burada sistemli balina ovu başlayıb və qısa müddətdə Svalbard Avropanın əsas ov mərkəzlərindən birinə çevrilib.
17-ci əsrin sonlarına doğru isə intensiv ov səbəbindən balinalar sahil sularından uzaqlaşıb açıq dənizlərə çəkilmişdi. Ovçular da bu dəyişiklikdən sonra açıq dənizlərdə işləməyə və balina yağını gəmilərdə emal etməyə başlayıblar.
İnsan itkilərinin izi
Svalbard Muzeyinin məlumatına görə, o dövrdə hər yay yüzlərlə gəmi buzlaqlar arasında balina ovuna çıxırdı. Likneset bölgəsi həmin dövrdə ölən gənc dənizçilərin dəfn olunduğu yerlərdən biri idi.
"Cəsəd Burnu" adı da məhz bu tarixi praktikanın nəticəsi olaraq formalaşıb.
İqlim dəyişikliyi ilə üzə çıxan skeletlər
Norveç Mədəni İrs Tədqiqat İnstitutu və Oslo Universitet Xəstəxanasının araşdırmaları göstərir ki, ərimə prosesi nəticəsində məzarlıqlar açılır və insan qalıqları üzə çıxır. Tədqiqatçılar bu materialları həmin dövrün həyat şəraitini öyrənmək üçün nadir imkan kimi qiymətləndirirlər.
Aparılan analizlər göstərib ki, skeletlərin böyük əksəriyyəti 20-25 yaş arası kişilərə aiddir. Araşdırılan 19 nəfərdən 18-də sinqa (C vitamini çatışmazlığı) əlamətləri aşkarlanıb. Bundan əlavə, uşaqlıq dövründə qidalanma çatışmazlığı və raxit izləri də müəyyən edilib.
Ağır iş və erkən ölüm
Kəllə və sümüklərdə aşkar edilən deformasiyalar, sınıqlar və oynaq problemləri bu insanların çox ağır fiziki şəraitdə çalışdığını göstərir. Tədqiqatçılara görə, bu tapıntılar Avropanın erkən sənaye dövründə balina ovçuluğunun insan həyatı üzərində yaratdığı ağır təsiri ortaya qoyur.
Eyni zamanda, iqlim dəyişiklikləri səbəbindən bu tarixi arxivlər yox olmaq təhlükəsi ilə üz-üzədir. Əbədi donmuş torpaqların əriməsi və sahil eroziyası bu məzarlıqların tamamilə itirilməsinə səbəb ola bilər.
Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Dünyada Baxılıb: 854 Tarix: 01 iyun 2026
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda PaylaşGürcüstanda Poniçala faciəsi ilə bağlı noyabrın 22-si matəm günü elan olunub
Gürcüstan hökuməti Aşağı Poniçalada yaşayış binasının uçması nəticəsində həlak olanların xatirəsinə noyabrın 22-ni ölkədə matəm günü elan edib. "Report"un Gürcüstan bürosu xəbər verir ki, bu barədə Gürcüstan hökuməti məlumat yayıb. Hökumətin qərarına əsasən, matəm günü ilə əlaqədar ölkə ərazisind
20 noyabrABŞ-ın İrana qarşı hərbi əməliyyatlarının xərci 48,3 milyard dolları ötüb
ABŞ-ın İrana qarşı həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatlara çəkdiyi xərclər 48,3 milyard dollara çatıb. xəbər verir ki, bu barədə Pentaqonun maliyyə məsələləri üzrə nümayəndəsi Artur Miller açıqlama verib. Onun sözlərinə görə, noyabrın 13-nə olan məlumata əsasən, fevralın sonunda başlayan münaqişə ilə bağl
20 noyabrABŞ Ukrayna ilə bağlı kompromislər təklif edib, Rusiya Ankoricdə razılaşıb
ABŞ Ukrayna ilə bağlı kompromislər təklif edib, Rusiya Ankoricdə onlara razılaşıb. APA-nın Moskva bürosu xəbər verir ki, bunu Rusiya prezidenti Vladimir Putin Çinə səfərinin yekunları ilə bağlı keçirdiyi mətbuat konfransında bildirib. Onun sözlərinə, burada məsələ Kiyev və Avropanın ABŞ-nin təklif etdiyi
19 noyabrUKMTO: Oman sahillərində daha bir tanker vurulub
Hörmüz boğazında sutka ərzində ikinci tanker atəşə tutulub. "Report" xəbər verir ki, bu barədə Böyük Britaniya Hərbi Dəniz Qüvvələri yanında Dəniz Ticarət Daşımalarının Əlaqələndirilməsi Mərkəzi (UKMTO) məlumat yayıb. "UKMTO Omanın Əl-Həsəb şəhərindən 17 dəniz mili şərqdə baş vermiş insiden
21 noyabrİranla bağlı kritik qərar ərəfəsi: ABŞ yeni hücum variantlarını müzakirə edir
ABŞ və İran arasında hərbi qarşıdurma ilə bağlı gərginlik davam edir. Vaşinqtonun Tehrana qarşı mümkün yeni hərbi əməliyyatları müzakirə etdiyi bir vaxtda ABŞ Senatında prezident Donald Trampın İrana qarşı hərbi əməliyyatlarını davam etdirməsi üçün Konqresin razılığını tələb edən qanun layihəsi qəbu
20 noyabrABŞ Prezidenti Putinlə danışıqların uğurla keçəcəyinə əminliyini ifadə edib
ABŞ Prezidenti Donald Tramp Rusiya lideri Vladimir Putinlə danışıqlarda müsbət nəticələrin əldə ediləcəyinə əminliyini ifadə edib. xəbər verir ki, Tramp Çinin Şençjen şəhərində Asiya-Sakit Okean İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının sammiti çərçivəsindəki ikitərəfli görüşün əvvəlində bildirib. "Düşünürə
19 noyabrİtkin düşən oğulları üçün 75 min mükafat vəd etdilər
Yaponiyanın ən yüksək zirvəsi olan Fuci dağında noyabrın 8-də itkin düşən 25 yaşlı çinli alpinist Çen Cienin ailəsi onu sağ tapan şəxsə 500 min yuan (təxminən 75 min dollar), meyitini tapanlara isə 100 min yuan (təxminən 15 min dollar) mükafat vəd edib. "Qafqazinfo" BBC-yə istinadən xəbər veri
21 noyabrKoretski: Avropa Komissiyası Ukraynaya 7,9 milyard avro ayırıb
Avropa Komissiyası Ukraynaya maliyyə ehtiyaclarının ödənilməsi və ölkənin dövlət administrasiyasının fəaliyyətinin təmin edilməsi üçün 7,9 milyard avro ayırıb. "Report" Ukrayna mediasına istinadən xəbər verir ki, bunu ölkənin Baş naziri Sergey Koretski bildirib. Onun sözlərinə görə, bu, "Ukrain
20 noyabr