Yer kürəsi demək olar bir metr əyilib: Alimlər həyəcan təbili çalır
Kənd təsərrüfatı və şəhər ehtiyacları üçün yeraltı suların kütləvi şəkildə çıxarılması Yer kürəsinin fırlanma qütbünü təxminən 80 santimetr yerindən tərpədib.
Qaynarinfo xəbər verir ki, "Popular Mechanic" nəşrinin yazdığına görə, planet bu cür dəyişikliklərlə cəmi 17 il ərzində üzləşib.
Nəticələr "Geophysical Research Letters" jurnalında dərc edilən araşdırmada təqdim olunub. Alimlərin hesablamalarına əsasən, 1993-2010-cu illər arasında Yer qatlarından təxminən 2150 giqaton yeraltı su çıxarılıb və bu, planetdə kütlə paylanmasına təsir göstərib.
Tədqiqatçılar izah edirlər ki, suyun da kütləsi var və böyük miqyasda kütlə yerini dəyişdikdə bu, Yer kürəsinin fırlanmasına da təsir edir. Yeraltı sular su laylarından çıxarılaraq okeanlara daxil olduqda, planetdə çəkidə yenidən paylanma baş verir.
Alimlərin hesablamalarına görə, bu proses fırlanma qütbünün təxminən 31,5 düym (80 santimetr) sürüşməsinə səbəb olub. Eyni zamanda bu qədər yeraltı su itkisi qlobal dəniz səviyyəsinin təxminən 6,2 millimetr artmasına gətirib çıxarıb.
İqlim faktorları arasında ən böyük təsirlərdən biri
Tədqiqatın rəhbəri, geofizik Ki-Von So bildirib ki, yeraltı suların yenidən paylanması iqlim dəyişiklikləri ilə bağlı proseslər arasında Yer oxunun sürüşməsinə ən çox təsir edən amillərdən biri olub.
Onun sözlərinə görə, bu nəticələr planetin qütb hərəkətində əvvəllər izah olunmayan bəzi dəyişiklikləri aydınlaşdırmağa kömək edib.
Model hesablamaları göstərib ki, ən böyük təsir Şimali Amerikanın qərb hissəsində və Hindistanın şimal-qərbində yeraltı suların tükənməsi ilə bağlıdır.
Xüsusilə orta enliklərdən suyun köçürülməsi Yer qütblərinin mövqeyinə daha güclü təsir göstərir.
Yeni tədqiqatlar mənzərəni dəqiqləşdirir
Bununla belə, sonrakı araşdırmalar vəziyyətin daha mürəkkəb olduğunu göstərir. 2026-cı ildə "Journal of Geodesy" jurnalında dərc olunan tədqiqatda bildirilir ki, uzunmüddətli dəyişikliklərə qar örtüyü, buzlaqların əriməsi və qurudakı su ehtiyatlarının dəyişməsi də ciddi təsir göstərir.
Alimlər vurğulayırlar ki, qütb hərəkəti bir çox amilin - yeraltı suların, buz örtüklərinin və hətta Yerin daxili proseslərinin birgə təsiri ilə formalaşır.
Niyə bu vacibdir?
Oxun yerdəyişməsi insanların gündəlik həyatına birbaşa təsir etməsə də, yeraltı su ehtiyatlarının tükənməsi daha ciddi nəticələr yaradır.
Bunlara daxildir:
* torpağın çökməsi;
* dəniz səviyyəsinin nisbi artımının sürətlənməsi;
* duzlu suyun şirin su laylarına qarışması;
* quraq bölgələrdə su təchizatının pisləşməsi.
Eyni zamanda alimlər qeyd edirlər ki, su layları düzgün idarəetmə, süni doldurma və yeni su siyasətləri ilə bərpa oluna bilər.
Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Dünyada Baxılıb: 2483 Tarix: 08 iyun 2026
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda PaylaşGürcüstanda Poniçala faciəsi ilə bağlı noyabrın 22-si matəm günü elan olunub
Gürcüstan hökuməti Aşağı Poniçalada yaşayış binasının uçması nəticəsində həlak olanların xatirəsinə noyabrın 22-ni ölkədə matəm günü elan edib. "Report"un Gürcüstan bürosu xəbər verir ki, bu barədə Gürcüstan hökuməti məlumat yayıb. Hökumətin qərarına əsasən, matəm günü ilə əlaqədar ölkə ərazisind
20 noyabrABŞ-ın İrana qarşı hərbi əməliyyatlarının xərci 48,3 milyard dolları ötüb
ABŞ-ın İrana qarşı həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatlara çəkdiyi xərclər 48,3 milyard dollara çatıb. xəbər verir ki, bu barədə Pentaqonun maliyyə məsələləri üzrə nümayəndəsi Artur Miller açıqlama verib. Onun sözlərinə görə, noyabrın 13-nə olan məlumata əsasən, fevralın sonunda başlayan münaqişə ilə bağl
20 noyabrABŞ Ukrayna ilə bağlı kompromislər təklif edib, Rusiya Ankoricdə razılaşıb
ABŞ Ukrayna ilə bağlı kompromislər təklif edib, Rusiya Ankoricdə onlara razılaşıb. APA-nın Moskva bürosu xəbər verir ki, bunu Rusiya prezidenti Vladimir Putin Çinə səfərinin yekunları ilə bağlı keçirdiyi mətbuat konfransında bildirib. Onun sözlərinə, burada məsələ Kiyev və Avropanın ABŞ-nin təklif etdiyi
19 noyabrUKMTO: Oman sahillərində daha bir tanker vurulub
Hörmüz boğazında sutka ərzində ikinci tanker atəşə tutulub. "Report" xəbər verir ki, bu barədə Böyük Britaniya Hərbi Dəniz Qüvvələri yanında Dəniz Ticarət Daşımalarının Əlaqələndirilməsi Mərkəzi (UKMTO) məlumat yayıb. "UKMTO Omanın Əl-Həsəb şəhərindən 17 dəniz mili şərqdə baş vermiş insiden
21 noyabrİranla bağlı kritik qərar ərəfəsi: ABŞ yeni hücum variantlarını müzakirə edir
ABŞ və İran arasında hərbi qarşıdurma ilə bağlı gərginlik davam edir. Vaşinqtonun Tehrana qarşı mümkün yeni hərbi əməliyyatları müzakirə etdiyi bir vaxtda ABŞ Senatında prezident Donald Trampın İrana qarşı hərbi əməliyyatlarını davam etdirməsi üçün Konqresin razılığını tələb edən qanun layihəsi qəbu
20 noyabrABŞ Prezidenti Putinlə danışıqların uğurla keçəcəyinə əminliyini ifadə edib
ABŞ Prezidenti Donald Tramp Rusiya lideri Vladimir Putinlə danışıqlarda müsbət nəticələrin əldə ediləcəyinə əminliyini ifadə edib. xəbər verir ki, Tramp Çinin Şençjen şəhərində Asiya-Sakit Okean İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının sammiti çərçivəsindəki ikitərəfli görüşün əvvəlində bildirib. "Düşünürə
19 noyabrİtkin düşən oğulları üçün 75 min mükafat vəd etdilər
Yaponiyanın ən yüksək zirvəsi olan Fuci dağında noyabrın 8-də itkin düşən 25 yaşlı çinli alpinist Çen Cienin ailəsi onu sağ tapan şəxsə 500 min yuan (təxminən 75 min dollar), meyitini tapanlara isə 100 min yuan (təxminən 15 min dollar) mükafat vəd edib. "Qafqazinfo" BBC-yə istinadən xəbər veri
21 noyabrKoretski: Avropa Komissiyası Ukraynaya 7,9 milyard avro ayırıb
Avropa Komissiyası Ukraynaya maliyyə ehtiyaclarının ödənilməsi və ölkənin dövlət administrasiyasının fəaliyyətinin təmin edilməsi üçün 7,9 milyard avro ayırıb. "Report" Ukrayna mediasına istinadən xəbər verir ki, bunu ölkənin Baş naziri Sergey Koretski bildirib. Onun sözlərinə görə, bu, "Ukrain
20 noyabr