Marsdakı iqlim kimi: Yerdəki ən quraq səhra barədə gözlənilməz kəşf

Marsdakı iqlim kimi: Yerdəki ən quraq səhra barədə gözlənilməz kəşfYeni araşdırmaya əsasən, Çilinin şimalında yerləşən Atakama səhrasında ekstremal quraqlıq elm ictimaiyyətinin əvvəl düşündüyündən on milyonlarla il daha erkən başlayıb.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Earth" nəşri yazır.

Uzun müddət belə hesab olunurdu ki, Atakama indiki ultraquraq iqlimini təxminən 23 milyon il əvvəl qazanıb. Bu fikir iki əsas geoloji hadisə ilə əlaqələndirilirdi: And dağlarının yüksəlməsi (rütubətin şərqdən gəlməsini bloklayıb) və Sakit okeanda Humboldt soyuq axınının formalaşması (yağıntını azaldıb).

Lakin Köln Universitetindən geoloq Benedikt Ritter-Prinsin rəhbərlik etdiyi beynəlxalq tədqiqat qrupu bu nəzəriyyəni şübhə altına alan yeni məlumatlar əldə edib.

Alimlər səhranın mərkəzi hissəsindəki kvars çınqıllarını araşdırıblar. Bu daşlar kosmik şüaların təsiri ilə yaranan nadir neon-21 izotopunu saxlayır. Süxur nə qədər uzun müddət səthdə yağış, eroziya və ya sürüşmələr olmadan qalırsa, bir o qədər çox neon toplanır.

Nəticələr gözlənilməz olub. Bir çox nümunə 20-40 milyon il səthdə qalıb, bəziləri isə daha da qədimdir. Bir çınqılın yaşı təxminən 62 milyon il müəyyən edilib ki, bu da dinozavrların yox olmasından sonrakı dövrə təsadüf edir.

Tədqiqatçılara görə, bu məlumatlar bölgədə ekstremal quraqlığın eosen dövründə (təxminən 34 milyon il əvvəl başa çatıb) belə mövcud ola biləcəyini göstərir. Bu isə səhranın formalaşması ilə bağlı qəbul edilmiş tarixdən xeyli əvvəldir.

Müəlliflər həmçinin çınqılların And dağlarının yüksək ərazilərindən gətirilməsi ehtimalını da istisna ediblər. Geoloji hesablamalar göstərib ki, bu süxurlar milyon illər boyu səhranın daxilində qalıb.

Alimlər ehtimal edirlər ki, quraqlığın əsas səbəbi yerli geoloji proseslər deyil, qlobal iqlim dəyişikliyi olub. Təxminən 50 milyon il əvvəl Yer kürəsi tədricən soyumağa başlayıb və bu, yağıntıların paylanmasını dəyişərək quraq zonaların genişlənməsinə səbəb olub.

Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, And dağlarının yüksəlməsi və Humboldt axını artıq mövcud olan quraqlığı gücləndirib, lakin onun əsas səbəbi olmayıb.

Bu kəşf Yer kürəsində səhraların yaranma mexanizmləri ilə bağlı elmi anlayışları dəyişə bilər. Bundan əlavə, Atakama Mars üçün əsas təbii analoqlardan biri sayılır. Onun ekstremal quru torpaqları alimlərə Mars şəraitinə maksimum yaxın mühitdə həyatın sərhədlərini öyrənməyə imkan verir.


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Dünyada   Baxılıb: 477   Tarix: 09 iyun 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Aleksandar Vuçiç: Serbiya hərbi baxımdan neytral qalacaq

Serbiya hərbi baxımdan neytral qalacaq. "Report"un Balkan bürosu xəbər verir ki, bunu Serbiya Prezidenti Aleksandar Vuçiç bu gün Serbiya Ordusunun ən gənc zabitlərinin buraxılış mərasimində bəyan edib. "Gərginliyin, beynəlxalq qanunsuzluğun hökm sürdüyü, BMT Xartiyasının və ya qətnamələrini

25 iyul
.

İtaliyanın müdafiə naziri Mixail Fyodorova müşavir vəzifəsini təklif edib

İtaliyanın müdafiə naziri Qvido Krozetto Ukraynanın sabiq müdafiə naziri Mixail Fyodorova müşavir vəzifəsini təklif edib. "Report" xəbər verir ki, bu barədə "Reuters" agentliyi "La Repubblica" qəzetinə istinadən məlumat yayıb. "Onun istefasının ertəsi günü mən ona zən

25 iyul
.

Donald Tramp ermənipərəst Adam Şiffi "yekəbaş" adlandırdı

ABŞ Prezidenti Donald Tramp 2020-ci il seçkilərində Co Baydenə məğlub olmadığını bir daha vurğulayaraq, 2028-ci ildə yenidən namizədliyini irəli sürəcəyi ilə bağlı zarafatından da qalmayıb. xəbər verir ki, bu barədə ABŞ lideri Ağ Evdə akkreditə olunmuş Müxbirlər Assosiasiyasının ənənəvi illik qəbulund

25 iyul
.

ABŞ İrana İNANMIR: Trampdan rəsmi Tehrana TƏKLİF

ABŞ Prezidenti Donald Tramp mövcud münaqişənin həlli üçün İran nümayəndələrinin irəli sürəcəyi təkliflərə qulaq asmağa hazır olduğunu açıqlayıb. xəbər verir ki, bu barədə ABŞ lideri Ağ Evdə akkreditə olunmuş Müxbirlər Assosiasiyasının ənənəvi illik qəbulunda çıxış edərkən bildirib. "Yeri gəlmişkən

25 iyul
.

60 km-lik "ölüm yolu": Niyə hələ də turistləri cəlb edir?

Boliviyanın Yunqas yolu, daha çox "Ölüm yolu" kimi tanınan marşrut, onilliklərdir dünyanın ən təhlükəli avtomobil yollarından biri hesab olunur. Təxminən 37 mil (təxminən 60 kilometr) uzunluğunda olan bu yol dar dağ yamacları boyunca uzanır və sürücünün ən kiçik səhvi belə dərin uçuruma düşməkl

20 iyul
.

Arktikada buzların əriməsi yenidən sürətlənib (TƏDQİQAT)

Arktikada dəniz buzlarının əriməsinin son illərdə müşahidə olunan nisbi sabitləşmə dövrü başa çatıb. Yeni tədqiqat göstərib ki, buz örtüyünün sahəsi yenidən sürətlə azalmağa başlayıb. Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "The Guardian" nəşri yazıb. Alimlər əvvəllər 2005-2024-cü illərdə Arktikad

22 iyul
.

Belçikada NATO hərbi qərargahının təcrübəçisi casusluq şübhəsi ilə saxlanılıb

NATO-nun Avropa Ali Müttəfiq Qüvvələr Komandanlığında (SHAPE) təcrübə keçən Çin əsilli Kanada vətəndaşı üçüncü ölkənin xeyrinə casusluq etmək və cinayətkar təşkilatda iştirak etmək şübhəsi ilə Belçikada həbs edilib. "Report" RTBF-ə istinadən xəbər verir ki, bu barədə Belçika Federal Prokurorluğ

25 iyul
.

Ermənistan ilə Rusiya arasında PENDİR BÖHRANI

Rusiya bazarının itirilməsi halında Ermənistan pendir ixracından əldə etdiyi gəlirlərin 80 faizindən çoxundan məhrum olacaq. xəbər verir ki, bu barədə milli statistika xidmətlərinin məlumatlarına istinadən "RİA Novosti" məlumat yayıb. 2025-ci ildə Ermənistanın sözügedən məhsulun tədarükündə

25 iyul
.

İnsanlar ünsiyyət zamanı niyə göz təmasından yayınır?

Həmsöhbətimizə söhbət zamanı necə baxmağımız davranışımız, mimikalarımız və danışıq tərzimiz qədər haqqımızda məlumat verə bilər. Bununla belə, bir çox insan baxışlarının şübhə, narahatlıq və ya gizli hissləri ifadə edə biləcəyinin fərqində olmur. Qaynarinfo xəbər verir ki, "Verywell Mind"

20 iyul