Astronomlar xəbərdarlıq edir: Səma artıq əvvəlki kimi qaranlıq olmayacaq

Astronomlar bildirirlər ki, süni işıq çirklənməsindən sonra indi də Yer orbitində sürətlə artan peyk sayı gecə səmasının müşahidəsini ciddi təhlükə altına salır.

Qaynarinfo xəbər verir ki, yeni elmi araşdırmaya görə, kommersiya peyklərinin yaratdığı təsir yaxın illərdə gecə səmasının görünüşünü geri dönüşü olmayan şəkildə dəyişə bilər.

Min illərdir insanların müşahidə etdiyi qaranlıq gecə səması orbitə yerləşdirilən minlərlə peyk səbəbindən əvvəlki görünüşünü itirmək təhlükəsi ilə üz-üzədir. Şəhərlərdə işıq çirklənməsi səbəbindən çətinliklə üzləşən astronomlar artıq Yerin ən ucqar bölgələrində belə ideal müşahidə şəraiti tapa bilmirlər.

Hazırda Yer orbitində 15 mindən çox obyekt mövcuddur və onların böyük hissəsini "Starlink" peykləri təşkil edir. "SpaceX" şirkətinin gələcəkdə bu sayını 1 milyona çatdırmaq planı elmi ictimaiyyətdə ciddi narahatlıq doğurur.

Mütəxəssislər hesab edirlər ki, teleskop müşahidələrinin keyfiyyətinə ciddi təsir göstərmədən orbitdə təxminən 100 min peykin olması mümkün ola bilər. Astronom Olivye Enonun sözlərinə görə, bu hədd aşılarsa, Çilidə yerləşən iri rəsədxanalar da daxil olmaqla bir çox elmi mərkəz topladıqları məlumatların əhəmiyyətli hissəsini itirmək riski ilə üzləşəcək.

Parlaq peyklər əlavə təhlükə yaradır

Problemi yalnız peyklərin sayı yaratmır. Onların parlaqlığı da astronomik müşahidələr üçün ciddi maneə hesab olunur. Həssas teleskop sistemlərinin səmərəli fəaliyyəti üçün peyklərin adi gözlə görünməyəcək qədər zəif parlaq olması tələb edilir.

Bununla belə, bəzi kommersiya layihələri əksinə, gecə saatlarında Günəş işığını Yerə əks etdirməyi hədəfləyir. "Reflect Orbital" şirkətinin planlaşdırdığı 50 min güzgülü peyk layihəsinin atmosferdə işığın səpələnməsi nəticəsində gecə səmasını böyük şəhər mərkəzi səviyyəsində işıqlandıra biləcəyi bildirilir.

Alimlərin hesablamalarına görə, təbii qaranlıq səviyyəsində cəmi 10 faizlik işıq artımı belə rəsədxanalar üçün qəbuledilməz hesab olunur. Halbuki bu cür layihələrin işıq çirklənməsini 300 faizə qədər artıra biləcəyi ehtimal edilir.

Yaxın vaxtlarda "Astronomy & Astrophysics" jurnalında dərc olunacaq araşdırmada beynəlxalq tənzimləyici qaydaların təcili hazırlanmasının vacibliyi vurğulanır.

Telegramda izləyin