2000 il əvvəl mayalıların diş həkimləri olub, stomatoloji prosedurlar aparılıb

2000 il əvvəl mayalıların diş həkimləri olub, stomatoloji prosedurlar aparılıbTədqiqatçılar nefrit əlavəsi yerləşdirilmiş qədim azı dişinin müayinəsi zamanı mayalıların diş bəzəklərindən yalnız estetik məqsədlərlə deyil, müalicə məqsədilə də istifadə etdiyini müəyyən ediblər.

Qaynarinfo xəbər verir ki, "National Geographic" nəşrinin məlumatına görə, arxeoloqlar onilliklər ərzində maya sivilizasiyasına aid abidələrdə qiymətli daşlarla bəzədilmiş diş nümunələri aşkar ediblər. Əvvəllər bu əlavələrin əsasən moda və ya dini mərasimlərlə bağlı olduğu düşünülürdü.

"Bu kariyes boşluğu olduqca mükəmməl şəkildə işlənib", deyə tədqiqatın həmmüəllifi, stomatoloq-antropoloq Elma Veqa-Lisama bildirib. Onun sözlərinə görə, prosedur "çox yaxşı, diqqətli və təmiz" şəkildə həyata keçirilib.

Tədqiqatda araşdırılan diş Qvatemalada yerləşən Universidad Francisko Marroquin Universitetinin Museo Popol Vuh muzeyində saxlanılır. Burada dünyanın ən böyük maya dişi kolleksiyalarından biri yerləşir.
2000 il əvvəl mayalıların diş həkimləri olub, stomatoloji prosedurlar aparılıbDişin dəqiq mənşəyi məlum olmasa da, alimlər onun müasir Qvatemala şəhərinin ərazisində yerləşən qədim Kaminalhuyu yaşayış məntəqəsindən gətirildiyini ehtimal edirlər. Tədqiqatçıların fikrincə, nümunə eramızın təxminən 250-900-cü illərini əhatə edən klassik maya dövrünə aiddir.

Diş əlavələri sosial status göstəricisi idi

Əvvəllər aşkar edilmiş bu tip əlavələrin əksəriyyəti ön dişlərdə yerləşirdi. Buna görə alimlər onların əsasən estetik və sosial status göstəricisi olduğunu düşünürdülər.

Universidad Francisko Marroquin Universitetinin ortodontu Marko Ramirez-Salomon bildirib ki, belə diş bəzəklərinə həm varlı, həm də kasıb mayalar arasında rast gəlinib, lakin onlar daha çox yüksək sosial təbəqənin nümayəndələrində müşahidə olunub.

Bəzi imkanlı şəxslərin ağız boşluğunda müxtəlif forma və rənglərdə səkkizə qədər qiymətli daş əlavəsi olduğu müəyyən edilib.

Lakin yeni araşdırılan azı dişi fərqli xüsusiyyətə malikdir. Arxa hissədə yerləşən və demək olar ki, görünməyən bu dişdə aparılmış əlavə estetik məqsədlə izah olunmur. Bu isə alimləri onun müalicəvi funksiyası ola biləcəyi qənaətinə gətirib.

Qədim "plomb"un tərkibi alimləri təəccübləndirib

Tədqiqatçıların diqqətini daşın bərkidildiyi maddənin tərkibi çəkib. Əvvəlki araşdırmalarda bu materialda fosfat, kalsium, bitki yağları və bitum izləri aşkar edilib.

Marko Ramirez-Salomon qeyd edib ki, bəzi qədim hermetik materiallar müasir diş plomblarında istifadə olunan maddələrdən daha davamlı ola bilər.

Onun sözlərinə görə, müasir plomblar zamanla zədələnə və ya düşə bilər, halbuki qədim maya əlavələri əsrlər boyu qorunub saxlanılıb. Alimlər hesab edirlər ki, həmin materiallar antiseptik xüsusiyyətlərə də malik olub.

Araşdırma zamanı əlavəli dişlərdə təkrar kariyes hallarının daha az olduğu müəyyən edilib.

Qədim stomatoloji prosedurun izləri aşkarlanıb

Üçölçülü tomoqrafiya vasitəsilə alimlər daş əlavəsinin insan sağ ikən yerləşdirildiyini müəyyən ediblər. Buna sübut kimi prosedurdan sonra yaranmış pulpanın kalsifikasiyası göstərilib.

Dişin vəziyyətinə əsasən, tədqiqatçılar pasiyentin yaşlı yeniyetmə olduğunu və əməliyyatdan sonra daha 5-10 il yaşadığını ehtimal edirlər.

Elektron mikroskopiya isə qədim ustaların yüksək dəqiqliyə malik olduğunu göstərib. Araşdırmada azı dişində primitiv burğudan qalan dairəvi izlər aşkarlanıb.


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Dünyada   Baxılıb: 667   Tarix: 09 iyul 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Gürcüstanda Poniçala faciəsi ilə bağlı noyabrın 22-si matəm günü elan olunub

Gürcüstan hökuməti Aşağı Poniçalada yaşayış binasının uçması nəticəsində həlak olanların xatirəsinə noyabrın 22-ni ölkədə matəm günü elan edib. "Report"un Gürcüstan bürosu xəbər verir ki, bu barədə Gürcüstan hökuməti məlumat yayıb. Hökumətin qərarına əsasən, matəm günü ilə əlaqədar ölkə ərazisind

20 noyabr
.

ABŞ-ın İrana qarşı hərbi əməliyyatlarının xərci 48,3 milyard dolları ötüb

ABŞ-ın İrana qarşı həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatlara çəkdiyi xərclər 48,3 milyard dollara çatıb. xəbər verir ki, bu barədə Pentaqonun maliyyə məsələləri üzrə nümayəndəsi Artur Miller açıqlama verib. Onun sözlərinə görə, noyabrın 13-nə olan məlumata əsasən, fevralın sonunda başlayan münaqişə ilə bağl

20 noyabr
.

ABŞ Ukrayna ilə bağlı kompromislər təklif edib, Rusiya Ankoricdə razılaşıb

ABŞ Ukrayna ilə bağlı kompromislər təklif edib, Rusiya Ankoricdə onlara razılaşıb. APA-nın Moskva bürosu xəbər verir ki, bunu Rusiya prezidenti Vladimir Putin Çinə səfərinin yekunları ilə bağlı keçirdiyi mətbuat konfransında bildirib. Onun sözlərinə, burada məsələ Kiyev və Avropanın ABŞ-nin təklif etdiyi

19 noyabr
.

UKMTO: Oman sahillərində daha bir tanker vurulub

Hörmüz boğazında sutka ərzində ikinci tanker atəşə tutulub. "Report" xəbər verir ki, bu barədə Böyük Britaniya Hərbi Dəniz Qüvvələri yanında Dəniz Ticarət Daşımalarının Əlaqələndirilməsi Mərkəzi (UKMTO) məlumat yayıb. "UKMTO Omanın Əl-Həsəb şəhərindən 17 dəniz mili şərqdə baş vermiş insiden

21 noyabr
.

İranla bağlı kritik qərar ərəfəsi: ABŞ yeni hücum variantlarını müzakirə edir

ABŞ və İran arasında hərbi qarşıdurma ilə bağlı gərginlik davam edir. Vaşinqtonun Tehrana qarşı mümkün yeni hərbi əməliyyatları müzakirə etdiyi bir vaxtda ABŞ Senatında prezident Donald Trampın İrana qarşı hərbi əməliyyatlarını davam etdirməsi üçün Konqresin razılığını tələb edən qanun layihəsi qəbu

20 noyabr
.

ABŞ Prezidenti Putinlə danışıqların uğurla keçəcəyinə əminliyini ifadə edib

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Rusiya lideri Vladimir Putinlə danışıqlarda müsbət nəticələrin əldə ediləcəyinə əminliyini ifadə edib. xəbər verir ki, Tramp Çinin Şençjen şəhərində Asiya-Sakit Okean İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının sammiti çərçivəsindəki ikitərəfli görüşün əvvəlində bildirib. "Düşünürə

19 noyabr
.

İtkin düşən oğulları üçün 75 min mükafat vəd etdilər

Yaponiyanın ən yüksək zirvəsi olan Fuci dağında noyabrın 8-də itkin düşən 25 yaşlı çinli alpinist Çen Cienin ailəsi onu sağ tapan şəxsə 500 min yuan (təxminən 75 min dollar), meyitini tapanlara isə 100 min yuan (təxminən 15 min dollar) mükafat vəd edib. "Qafqazinfo" BBC-yə istinadən xəbər veri

21 noyabr
.

Koretski: Avropa Komissiyası Ukraynaya 7,9 milyard avro ayırıb

Avropa Komissiyası Ukraynaya maliyyə ehtiyaclarının ödənilməsi və ölkənin dövlət administrasiyasının fəaliyyətinin təmin edilməsi üçün 7,9 milyard avro ayırıb. "Report" Ukrayna mediasına istinadən xəbər verir ki, bunu ölkənin Baş naziri Sergey Koretski bildirib. Onun sözlərinə görə, bu, "Ukrain

20 noyabr
.

Yaponiya və Çin arasında Tayvan gərginliyi: Tokio mövqeyini dəyişmədiyini açıqlayıb

Yaponiya ilə Çin arasında Tayvan məsələsi ətrafında yaranan diplomatik gərginlik davam edir. Yaponiyanın Baş naziri Sanae Takaiçi ölkəsinin Tayvanla bağlı mövqeyinin dəyişmədiyini bəyan edib. O, bu açıqlamanı Çinin Şençjen şəhərində keçirilən Asiya-Sakit Okean İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının (APEC

19 noyabr