Etnanın tarixdə ən dağıdıcı püskürmələri: İnlar yenidən baş verə bilərmi?

Etnanın tarixdə ən dağıdıcı püskürmələri: İnlar yenidən baş verə bilərmi?Siciliya adasında yerləşən Etna vulkanı Avropanın ən hündür və ən fəal vulkanlarından biri hesab olunur. Alimlər son 2 500 il ərzində onun yüzlərlə püskürməsini qeydə alıblar. Onların əksəriyyəti nisbətən zəif olsa da, bəzi püskürmələr bölgənin tarixində ciddi iz buraxaraq şəhərləri, əkin sahələrini və minlərlə evi məhv edib.

Qaynarinfo xəvbər verir ki, "ScienceDirect" jurnalında dərc olunan "Son 2500 il ərzində Etna yamaclarında baş vermiş püskürmələr haqqında müasir biliklər" adlı elmi məqalədə 1669-cu il püskürməsi vulkanın sənədləşdirilmiş tarixində ən dağıdıcı hadisələrdən biri kimi göstərilir.

Həmin püskürmə martın 11-də başlayıb və yalnız iyul ayında başa çatıb. Vulkanın cənub yamacında uzun çat yaranıb və buradan böyük həcmdə lava axmağa başlayıb. Vulkanoloqların hesablamalarına görə, təxminən 600 milyon kubmetr ərimiş süxur səthə çıxıb, lava axını isə 40 kvadratkilometrə yaxın ərazini əhatə edib.

Ən azı 10 yaşayış məntəqəsi tamamilə məhv olub, daha sonra lava Kataniya şəhərinə çatıb. Lava şəhər istehkamlarının bir hissəsini dağıdıb və dənizə qədər irəliləyərək sahil xəttinin əhəmiyyətli dərəcədə dəyişməsinə səbəb olub. Ölənlərin dəqiq sayı məlum deyil, lakin müxtəlif mənbələrdə bu rəqəmin 100 min nəfərə çata biləcəyi qeyd olunur.

122-ci il püskürməsi də böyük fəlakət kimi qiymətləndirilir. Bu hadisə güclü partlayışlar və böyük həcmdə vulkan külünün yayılması ilə müşayiət olunub. Kataniya şəhəri kül altında qalıb və Roma Senatı şəhər sakinlərini iqtisadi bərpa məqsədilə 10 il müddətinə vergidən azad edib.

Daha bir güclü püskürmə 1169-cu ildə baş verib. Bu hadisə və onunla əlaqəli zəlzələlər nəticəsində təxminən 15 min insan həyatını itirib.

Etna tez-tez püskürsə də, müasir dövrdə baş verən hadisələr adətən daha az təhlükəli olur və böyük insan tələfatına səbəb olmur. Əksər hallarda bu püskürmələr yavaş hərəkət edən lava axınları və ya stromboli tipli partlayışlarla müşayiət olunur.

İtaliyanın Milli Geofizika və Vulkanologiya İnstitutunun (INGV) mütəxəssisləri daimi monitorinq vasitəsilə vulkan aktivliyindəki dəyişiklikləri əvvəlcədən müəyyən etməyə çalışırlar. Zərurət yarandıqda hakimiyyət orqanları təhlükəli əraziləri bağlayır və aviasiya hərəkətinə məhdudiyyətlər tətbiq edir.

Bununla belə, böyük fəlakətli ssenarinin təkrarlanması tamamilə istisna edilmir. Geoloji araşdırmalar göstərir ki, Etna vulkanının püskürmə xarakteri əsrlər ərzində dəyişib. 1669-cu ildən sonra böyük püskürmələr daha nadir baş versə də, vulkan hələ də yüksək aktivliyini saxlayır.

Alimlərin fikrincə, vulkanın yamaclarının demək olar ki, istənilən hissəsində yeni çatlar yarana bilər və gələcək püskürmənin miqyasını əvvəlcədən dəqiq müəyyənləşdirmək mümkün deyil.

Etna vulkanı iyul ayının əvvəlində yenidən aktivləşib və təxminən 1,5 kilometr hündürlüyə kül sütunu püskürüb. Hadisə səbəbindən Kataniya hava limanının fəaliyyəti müvəqqəti məhdudlaşdırılıb: bəzi reyslər ləğv edilib və ya gecikdirilib, 23 təyyarə isə Palermoya yönləndirilib.

Mütəxəssislərin məlumatına görə, hazırda Etnada stromboli tipli aktivlik müşahidə olunur. Bu, qaz, kül və vulkanik süxurların qısa müddətli, lakin müntəzəm şəkildə xaric olması ilə xarakterizə edilən püskürmə növüdür.


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Dünyada   Baxılıb: 711   Tarix: 09 iyul 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Polşanın Baş naziri təcili müşavirə çağırıb

Polşanın Baş naziri Donald Tusk ölkənin hava məkanının naməlum uçuş obyekti tərəfindən pozulması ilə əlaqədar təcili müşavirə çağırıb. Hadisə Rusiyanın Ukraynaya kütləvi hava hücumu fonunda baş verib. Tusk "X" sosial şəbəkə hesabında bildirib ki, müşavirədə hökumət üzvləri, Polşa Silahlı Qüvvələrini

20 noyabr
.

Si Cinpin ABŞ və Rusiyanı qlobal çağırışlara qarşı birgə mübarizəyə çağırıb

Çin, Rusiya və ABŞ tarixdən dərs çıxarmalı və qlobal çağırışlara qarşı birgə mübarizə aparmalıdırlar. xəbər verir ki, bunu Çin Sədri Si Cinpin APEC sammitində ABŞ və Rusiya liderləri Donald Tramp və Vladimir Putinlə üçtərəfli görüşündə bildirib. O vurğulayıb ki, böyük dövlətlər dünyada sülhün və sabitliyi

19 noyabr
.

İtkin düşən oğulları üçün 75 min mükafat vəd etdilər

Yaponiyanın ən yüksək zirvəsi olan Fuci dağında noyabrın 8-də itkin düşən 25 yaşlı çinli alpinist Çen Cienin ailəsi onu sağ tapan şəxsə 500 min yuan (təxminən 75 min dollar), meyitini tapanlara isə 100 min yuan (təxminən 15 min dollar) mükafat vəd edib. "Qafqazinfo" BBC-yə istinadən xəbər veri

21 noyabr
.

Gürcüstanda Poniçala faciəsi ilə bağlı noyabrın 22-si matəm günü elan olunub

Gürcüstan hökuməti Aşağı Poniçalada yaşayış binasının uçması nəticəsində həlak olanların xatirəsinə noyabrın 22-ni ölkədə matəm günü elan edib. "Report"un Gürcüstan bürosu xəbər verir ki, bu barədə Gürcüstan hökuməti məlumat yayıb. Hökumətin qərarına əsasən, matəm günü ilə əlaqədar ölkə ərazisind

20 noyabr
.

Putinin tərcüməçisinin natiqlik bacarığının sirri açıqlandı

"Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin tərcüməçisi Aleksey Sadıkov Moskva Dövlət Linqvistika Universitetində (MDLU) təhsil aldığı illərdə İngilis teatrında fəal iştirak edib. Çox güman ki, məhz bu təcrübə ona ictimaiyyət qarşısında mükəmməl çıxış etmək bacarığı qazandırıb". xəbər verir ki, bun

21 noyabr
.

"GTA 6" tarixin ən böyük açılışına imza atdı: İlk gündə ilin rekord vuran filminə çatdı

13 ildən sonra təqdim edilən "Grand Theft Auto 6" (GTA 6) əyləncə sənayesi tarixinin ən böyük açılışına imza atıb. xəbər verir ki, oyun elə ilk gündə 24,5 milyondan çox nüsxə satılaraq təxminən 2,36 milyard dollar gəlir gətirib. Bu barədə "Sensor Tower" analitik platforması məluma

20 noyabr
.

Si Cinpin: Çin, Rusiya və ABŞ-ın İkinci Dünya müharibəsində qələbəsi dünyaya sülh gətirib

Çin Sədri Si Cinpin İkinci Dünya müharibəsində Çin, Rusiya və ABŞ-ın qələbəsinin bütün dünyada sülh və sabitliyin təmin olunmasına xidmət etdiyini bildirib. xəbər verir ki, Si Cinpin bu barədə Çinin Şençjen şəhərində Rusiya Prezidenti Vladimir Putin və ABŞ Prezidenti Donald Trampla keçirilən üçtərəfl

19 noyabr
.

Səudiyyə Ərəbistanı Ər-Riyada hücum edən üç Husi raketini vurduğunu bildirib

Yəmənin İranla həmrəy olan Husilərlə mübarizə aparan Səudiyyə Ərəbistanının rəhbərlik etdiyi koalisiya şənbə günü Ər-Riyada atılan üç ballistik raketi ələ keçirib məhv etdiyini bildirib. Reuters-ə istinadən xəbər verir ki, bu, cümə axşamı günü ən hündür göydələninə zərbə endirildikdən sonra bir neç

21 noyabr
.

Uitkoff və Kuşner Çindən Berlinə gedəcək

ABŞ Prezidentinin xüsusi nümayəndələri Stiv Uitkoff və Cerad Kuşner Çinin Şençjen şəhərindən Almaniyaya gedəcəklər. "Al Jazeera" xəbər verir ki, onlar "İstəklilər Koalisiyası"nın iclasında iştirak etmək üçün Berlin şəhərinə yola düşəcəklər. Uitkoffla Kuşnerin Ukrayna Prezidenti Volodimi

19 noyabr