Xəzərin dibində nələr var? - Gələn məlumatlar NARAHATLIQ YARATDI

Xəzərin dibində nələr var? - Gələn məlumatlar NARAHATLIQ YARATDIDünya okeanlarının dibində, əsasən Birinci və İkinci Dünya müharibələri zamanı batmış 8500-dən çox gəmi ekoloji təhlükə mənbəyinə çevrilib. Alimlərin fikrincə, güclü fırtınalar, zəlzələlər və ya metal konstruksiyaların tam sıradan çıxması nəticəsində suyun altındakı bir neçə gəmidən neft sızması baş verə bilər. Bu isə dəniz ekosistemlərinə uzunmüddətli və ağır zərbə vurmaq riski daşıyır.

Xəzərlə bağlı bənzər risklər varmı? Ümumiyyətlə, Xəzərin dibini öyrənə bilmişik? Dənizin dibində sursat və təhlükəyə çevrilə biləcək nələr var?

Globalinfo.az-a danışan biomüxtəliflik üzrə ekspert, ekoloq Arzu Mustafayev deyib ki, okeanlar Yer səthinin 70 faizdən çoxunu əhatə edir:

"Maraqlıdır ki, planetimizin ayrılmaz hissəsi olan okeanları və dənizləri hələ də tam şəkildə öyrənə bilməmişik. İnsan fəaliyyəti nəticəsində okean və dənizlərdə çoxsaylı texnoloji proseslər həyata keçirilir. Bunlara neft və qaz hasilatı, logistika, gəmiçilik, balıqçılıq, müxtəlif sənaye fəaliyyətləri, hətta hərbi təyinatlı layihələr daxildir. Bütün bunlar dəniz ekosistemlərinə ciddi təsir göstərən amillərdir. Bəzən ekoloji risklərə kifayət qədər diqqət ayrılmır. Halbuki ekologiya məsələləri hər zaman prioritet olmalıdır. Bununla belə, etiraf etmək lazımdır ki, hazırda dünya miqyasında dənizlərdə həyata keçirilən bəzi texnoloji proseslər daha böyük ekoloji risklər yaradır. Gəmilərlə bağlı baş verən qəzalar da təhlükəlidir, lakin bunlar dənizdə neft hasilatı və digər iri sənaye fəaliyyətləri nəticəsində yarana biləcək ekoloji fəsadlarla müqayisədə daha kiçik miqyaslı ola bilər. Bunun ən bariz nümunələrindən biri Meksika körfəzində bp şirkətinə məxsus neft platformasında baş vermiş böyük qəza idi. Oxşar hadisələr müxtəlif dövrlərdə Şimal dənizində və Fars körfəzində də qeydə alınıb. Son illərdə Türkiyə boğazlarında da neft dağılması halları müşahidə olunub".

Ekspert bildirib ki, Xəzər dənizində də son illərdə oxşar hallarla rastlaşırıq:

"Belə risklərin gələcəkdə də davam etməsi ehtimalı var. Bununla bağlı həm mütəxəssislər, həm də ekoloji problemlərə həssas yanaşan vətəndaşlar dəfələrlə narahatlıqlarını ifadə ediblər. Xəzərdə neft hasilatı ilə bağlı istifadə olunan bir sıra mühəndis qurğuları artıq köhnəlib və uzunmüddətli istismar nəticəsində aşınmaya məruz qalıb. Digər tərəfdən, neft hasilatının azalması fonunda bu obyektlərin yenilənməsi və ya modernləşdirilməsi iqtisadi baxımdan hər zaman səmərəli hesab edilmir. Nəticədə müəyyən texnoloji risklər artır və zaman-zaman neft dağılması halları baş verir. Bu cür hadisələrə yaxın keçmişdə Dübəndi ərazisində də rast gəlinib. Təəssüf ki, son illərdə dənizdə neft dağılmalarının monitorinqi əvvəlki səviyyədə aparılmır. Eyni zamanda, Xəzərin su bioresurslarının monitorinqi də arzuolunan vəziyyətdə deyil. Bütün bunlar dənizin canlı aləminə birbaşa mənfi təsir göstərir. Ekosistemlər zəifləyir, bioloji müxtəliflik risk altına düşür və dəniz canlıları ciddi stress yaşayır. Neft suda həll olunmayan maddədir. Ona görə də hasilat və daşınma proseslərində texniki təhlükəsizlik qaydalarına əməl edilməməsi ətraf mühit üçün çox ciddi nəticələr doğura bilər".

A.Mustafayev qeyd edib ki, Xəzər dənizi həssas ekosistem hesab olunur:

"Burada hətta lokal miqyaslı neft dağılması belə uzunmüddətli və ciddi ekoloji nəticələrə səbəb ola bilər. Nəzərə almaq lazımdır ki, Xəzər təxminən 800 kilometrlik Azərbaycan sahil zolağının 150 kilometrdən çox hissəsi xüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləridir. Bu ərazilər yüksək bioloji müxtəlifliyə malik həssas ekosistemlərdir və burada baş verən hər hansı çirklənmə geri dönməsi çətin olan ekoloji proseslərə səbəb ola bilər. Bu baxımdan ilk növbədə neft hasilatı ilə məşğul olan şirkətlər, eləcə də bu sahəyə nəzarət edən dövlət qurumları ekoloji təhlükəsizlik məsələlərinə xüsusi həssaslıqla yanaşmalıdırlar.

Xəzərdə iri neft tankerinin batması ilə bağlı geniş təsdiqlənmiş məlumat yoxdur. Lakin istənilən halda həm Azərbaycan, həm Qazaxıstan, həm də Türkmənistan sektorlarında həyata keçirilən neft hasilatı və daşınması müəyyən ekoloji risklər yaradır. Məhz buna görə də Xəzərin dəniz mühitinin mühafizəsinə dair beş sahilyanı dövlətin qoşulduğu Çərçivə Konvensiyası mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu beynəlxalq əməkdaşlıq mexanizmi Xəzərin ekoloji təhlükəsizliyinin təmin olunmasına, çirklənmənin qarşısının alınmasına və mümkün risklərin birgə idarə edilməsinə xidmət edir".


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Sosial   Baxılıb: 865   Tarix: 02 avqust 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Prezident İlham Əliyevdən milli teleradioya mühüm mesaj: Azərbaycan həqiqətlərinin təbliği strateji vəzifədir

Prezident İlham Əliyevin milli radio və televiziya yayımının yubileyi münasibətilə ünvanladığı müraciət Azərbaycanın informasiya siyasətinin prioritetləri, milli-mənəvi dəyərlərin qorunması və müasir media qarşısında dayanan vəzifələr baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Dövlət başçısının müraciəti bi

16 noyabr
.

Milli teleradio ənənələri və dövlətçilik ideologiyası: Azərbaycan mediasının qarşısında duran yeni vəzifələr

Azərbaycanın milli dövlətçilik tarixində radio və televiziya yalnız informasiya yayımı vasitəsi deyil, həm də xalqın milli-mənəvi dəyərlərinin qorunması, tarixi yaddaşının yaşadılması və dövlətçilik ideologiyasının möhkəmləndirilməsi baxımından mühüm ictimai institutlardır. Prezident İlham Əliyevin Azərbayca

16 noyabr
.

"Mahal MTK"da rüşvət və özbaşınalıq - Müştəriləri belə aldadırlar

Sumqayıt şəhərində fəaliyyət göstərən "Mahal MTK" tərəfindən tikilib sakinlərə təhvil verilməli olan mənzillərlə bağlı ciddi problemlər yaranıb. Tikinti şirkətinin qanunsuz tələbləri və vədlərinə əməl etməməsi vətəndaşların haqlı narazılığına səbəb olub. Məlumata görə, "Mahal MTK"

16 noyabr
.

Bu hərbçilərin həyat yoldaşlarına müavinət ödənilməsi təklif olunur

Yeni xidmət yerinə köçən hərbçilərin həyat yoldaşlarına minimum əməkhaqqı məbləğində müavinət ödənilməsi təklif olunur. Bunu APA-ya açıqlamasında Milli Məclisin Müdafiə, təhlükəsizlik və korrupsiya ilə mübarizə komitəsinin sədri Arzu Nağıyev bildirib. Arzu Nağıyev deyib ki, bununla bağlı "Hərb

17 noyabr
.

Milli Məclis gələn ilin büdcə zərfini I oxunuşda müzakirə edir

Milli Məclisin bu gün keçirilən plenar iclasında gələn ilin büdcə zərfi, o cümlədən "2027-ci il dövlət büdcəsi haqqında" qanun layihəsi müzakirəyə çıxarılıb. xəbər verir ki, gələn il büdcənin gəlirləri 39 milyard 254 milyon manat (o cümlədən mərkəzləşdirilmiş gəlirləri 38 milyard 518 milyo

16 noyabr
.

Deputat Ağalar Vəliyevin oğluna məxsus "Kristal Bakı" vətəndaşları aldadır?

Ölkənin aparıcı tikinti şirkətlərindən biri olan "Kristal Bakı" ASC (VÖEN - 3103396091) satışa çıxardığı mənzilləri alıcılara fərqli qiymətlərlə təqdim edir. "Real Azərbaycan" xəbər verir ki, şirkətin rəsmi saytı - " vasitəsilə satışa çıxarılan mənzillərin aylıq ödəniş məbləğlər

16 noyabr
.

Şəmkirdə meyiti tapılanlarla bağlı - Yeni detallar

Ötən gün Şəmkirdə evdə iki nəfərin meyitinin tapılması ilə bağlı bəzi təfərrüatlar üzə çıxıb. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, ilkin araşdırmalar zamanı rayonun Varlı Həyat kəndində 1968-ci il təvəllüdlü Rəfi Mustafayevin özünə məxsus evdə qeyri-rəsmi münasibətdə yaşadığı qadını qətlə yetirməsin

17 noyabr
.

Güclü küləkdə paytaxtda 32 ağac sınıb - Fotolar

Noyabrın 15-i axşam saatlarından başlayaraq paytaxtda əsən güclü külək nəticəsində ümumilikdə 32 ağac sınıb, 36 ağacın isə budaqları qırılıb. xəbər verir ki, bu barədə Baki Şəhər İcra Hakimiyyətinin (BŞİH) Mətbuat xidməti məlumat yayıb. Bildirilib ki, Bakıda ötən gündən etibarən müşahidə olunan gücl

16 noyabr
.

Məşhur salonlar şəbəkəsinin rəhbəri ilə bağlı məhkəmədən qərar

"Beautytime" salonlar şəbəkəsinin rəhbəri Könül Həmzəyevanın təqsirləndirilən şəxs qismində cəlb olunduğu işlərdən biri yekunlaşıb. "Unikal"a istinadən xəbər verir ki, xüsusi ittihamçı Röyal Masiyevin şikayəti əsasında Könül Həmzəyevanın Cinayət Məcəlləsinin 147.2-ci (ağır cinayə

16 noyabr