Kartdan-karta köçürmələrə limit: Yeni qaydalar kimlərə və necə təsir edəcək? - İQTİSADÇIDAN AÇIQLAMA

Kartdan-karta köçürmələrə limit: Yeni qaydalar kimlərə və necə təsir edəcək? - İQTİSADÇIDAN AÇIQLAMAAvqustun 1-dən Azərbaycanda kartdan-karta pul köçürmələri üzrə yeni məhdudiyyətlərin tətbiqinə başlanılıb. Yeni qaydalara əsasən, bir bank kartı ilə gün ərzində maksimum 5 kartdan-karta köçürmə əməliyyatı aparmaq mümkündür, aylıq köçürmə məbləği isə 20 min manatla məhdudlaşdırılıb. Eyni zamanda, vətəndaşın özünə məxsus bank kartları arasında həyata keçirdiyi köçürmələr bu məhdudiyyətlərə şamil edilmir.

Yeni qərar cəmiyyətdə geniş müzakirələrə səbəb olub. Bir tərəfdən bunun kölgə iqtisadiyyatının həcmini azaltmaq, vergidən yayınma hallarının qarşısını almaq və sahibkarlıq fəaliyyətinin rəsmi ödəniş kanalları üzərindən aparılmasını təşviq etmək məqsədi daşıdığı bildirilir. Digər tərəfdən isə bəzi vətəndaşlar və kiçik sahibkarlar yeni məhdudiyyətlərin gündəlik maliyyə əməliyyatlarına necə təsir edəcəyi ilə bağlı narahatlıqlarını ifadə edirlər. Bəs tətbiq edilən dəyişikliklərin iqtisadi əsaslandırması nədir və bu addım ölkədə nağdsız ödənişlərin inkişafına hansı təsiri göstərə bilər?

Mövzu ilə bağlı Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli Sonxeber.az-a açıqlamasında biıdirdi ki, bu mövzu həqiqətən son günlərin ən çox müzakirə olunan iqtisadi qərarlarından biridir. Gəlin nə baş verdiyini və hər iki tərəfin arqumentlərini aydınlaşdıraq.

Qərarın mahiyyəti: Azərbaycan Mərkəzi Bankı ilə kommersiya bankları arasında əldə olunan razılığa əsasən, 1 avqust 2026-cı ildən etibarən kartdan-karta ("card-to-card") əməliyyatlara yeni məhdudiyyətlər tətbiq olunub. Konkret olaraq: bir kartdan gündə maksimum 5 mədaxil və 5 köçürmə əməliyyatı aparıla bilər, aylıq ümumi köçürmə məbləği isə 20 000 manatla məhdudlaşdırılıb. Gündəlik məbləğ üzrə ayrıca limit yoxdur, əsas həddi aylıq 20 min manat təşkil edir. Diqqətəlayiqdir ki, bu limitlər şəxsin özünə məxsus kartlar arasındakı köçürmələrə şamil olunmur. Bundan əlavə, elektron pul kisələrinin sayına da limit qoyulub - manatla maksimum 2, hər xarici valyutada isə 1 elektron cüzdan.

Elan olunan səbəb: Rəsmi izaha görə, bu addım rəqəmsal ödənişlərdə şəffaflığın artırılması, dələduzluq hallarının qarşısının alınması və şübhəli əməliyyatların aşkarlanmasına yönəlib. Bank Assosiasiyası (ABA) və Fintex Assosiasiyasının birgə açıqlamasında bu, "ödəniş alətlərindən sui-istifadə risklərinin minimallaşdırılması" kimi təqdim olunub. İqtisadçıların əksəriyyəti isə real səbəbi daha konkret izah edir: kartdan-karta köçürmələr uzun müddətdir POS-terminal əvəzinə istifadə olunaraq vergidən yayınma vasitəsinə çevrilib - satıcılar müştəridən nağdsız ödəniş alarkən rəsmi kassa/terminal yerinə şəxsi kartına köçürmə tələb edir, bu da dövriyyəni vergidən gizlədir. Eyni zamanda qanunsuz mərc oyunları və digər qeyri-şəffaf əməliyyatlarla mübarizə də səbəblər arasında qeyd olunur.

Tənqid və narazılıq nöqtələri: Qərar ictimaiyyətdə həm dəstək, həm də ciddi etirazla qarşılanıb. Əsas tənqid xətləri bunlardır:
Prinsipial etiraz: bəzi ekspertlər hesab edir ki, vicdanlı vətəndaşın öz qanuni vəsaitini (məsələn, borcun geri qaytarılması, ailə üzvləri arasında pul göndərilməsi) sərbəst şəkildə köçürmək hüququ məhdudlaşdırılır, halbuki mənbə şəffaf olduqda bunun araşdırılması dövlət üçün çətin olmamalıdır.
Metodun qeyri-adiliyi: tənqidçilər qeyd edir ki, normal bazar iqtisadiyyatında kommersiya bankları öz dövriyyəsini azaldacaq belə məhdudiyyəti "könüllü" tətbiq etməzdi - bu, faktiki olaraq mərkəzləşdirilmiş qərardır, sadəcə formal razılıq şəklində təqdim olunur.
Əlaqədar tərəflərə təsir: yardım toplama kampaniyaları aparan insanlar, kiçik biznes sahibləri və mütəmadi böyük məbləğ köçürən vətəndaşlar üçün bu, əlavə maneə yaradır.

Əks-effekt riski: bir sıra iqtisadçılar xəbərdarlıq edir ki, bu addım insanları yenidən nağd hesablaşmalara qaytara bilər - yəni nağdsız iqtisadiyyatı inkişaf etdirmək məqsədi daşıyan tədbir əslində əks nəticə verə bilər, çünki insanlar məhdudiyyətdən yayınmaq üçün nağda üz tuta bilər.
Şəffaflıq çatışmazlığı: media araşdırmaları bildirir ki, limitlərin tətbiqi üzrə vahid, açıq meyarlar və ətraflı statistika ictimaiyyətə təqdim olunmayıb, bu da qərarın effektivliyini qiymətləndirməyi çətinləşdirir.

Ümumiləşdirsək: qərarın əsas məqsədi - vergidən yayınma və qeyri-şəffaf pul dövriyyəsi ilə mübarizə - prinsipcə əsaslıdır və bir çox ölkədə oxşar tənzimləmələr mövcuddur. Amma tətbiq üsulu (bank razılığı formatında, aydın kriteriyalar olmadan) və vicdanlı istifadəçilərə yaratdığı əlavə çətinlik ictimai etirazın əsas mənbəyidir. Bu addımın nə dərəcədə effektiv olacağı, yoxsa sadəcə nağd dövriyyəni artıracağı hələlik açıq sualdır və bunu vaxt göstərəcək.


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
İqtisadiyyat   Baxılıb: 3022   Tarix: 03 avqust 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Qızılın qiyməti son bir ilin minimumuna düşdü

Dünya bazarında qızılın qiyməti 2025-ci il oktyabrın 2-dən bəri ilk dəfə 3 850 dollar həddindən aşağı enib. bu barədə ticarət platformasının məlumatlarına istinadən məlumat verir. Bildirilib ki, "Comex" birjasında 2026-cı ilin dekabrında tədarük ediləcək qızıl fyuçerslərinin qiyməti 1,15 fai

16 noyabr
.

Azərbaycanda bu balığın hər tonuna görə 2000 manat PUL VERİLƏCƏK

"2027-ci il yanvarın 1-dən balıqçılıq və akvakultura sahəsinə də subsidiyaların və güzəştlərin verilməsinə başlanılacaq". -a istinadən xəbər verir ki, bunu kənd təsərrüfatı naziri Məcnun Məmmədov jurnalistlərə açıqlamasında deyib. Onun sözlərinə görə, akvakultura və balıqçılıqda istifadə oluna

5 noyabr
.

"HB Güvən Klinik" 150 min manat borca düşdü

"HB Güvən Klinik" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin (MMC) dövlət qarşısı külli miqdarda borcu aranıb. "Yurd.Media"ya istinadla xəbər verir ki, "HB Güvən Klinik" MMC-nin vergi borcu 149 min manatı ötüb. Qeyd edək ki, "HB Güvən" klinikası 2018-ci ildən fəaliyyət göstərir

11 noyabr
.

Azərbaycanda yük daşımalarının avtomobil nəqliyyatından dəmir yoluna keçirilməsi planlaşdırılır

Azərbaycanın nəqliyyat sektorunda 2060-cı ilə qədər elektrik avtomobillərinin xüsusi çəkisi 100 % təşkil edəcək, eləcə də alternativ yanacaq növlərinə keçid ediləcək. xəbər verir ki, bu barədə Azərbaycanın Uzunmüddətli Aşağıkarbonlu İnkişaf Strategiyasında deyilir. Qeyd olunur ki, ölkənin ümumi istixan

10 noyabr
.

"ChatGPT" Azərbaycandakı bazar payının 29 %-ni itirib

Oktyabr ayında Azərbaycanda bütün platformalarda (kompüter, mobil cihazlar və planşetlərdə) süni intellekt (AI) "chatbot"u olan "ChatGPT"nin bazar payı 66,51 % təşkil edib. "Report"un "Statcounter" agentliyinin son hesabatına istinadən verdiyi məlumata görə, bu

2 noyabr
.

EIA bu il üçün Azərbaycanda neft hasilatı proqnozunu sabit saxlayıb

ABŞ Energetika Nazirliyinin Enerji İnformasiya Administrasiyası (EIA) Azərbaycanda 2026-cı il üçün gündəlik neft hasilatı ilə bağlı proqnozunu sabit saxlayıb. xəbər verir ki, bu barədə EIA "Qısamüddətli enerji perspektivi" adlı hesabatın noyabr ayı üzrə açıqladığı məlumatda qeyd edilib. EIA-nı

11 noyabr
.

Bakı metrosunda NFC ilə 74 milyona yaxın ödəniş həyata keçirilib

Son 1 ildə "Bakı Metropliteni" QSC-də NFC ilə 73 milyon 889 min 384 ödəniş həyata keçirilib. Bu barədə -a səhmdar cəmiyyətindən məlumat verilib. Bildirilib ki, bu, ümumi ödənişli sərnişinlərin 63,8 %-ni təşkil edir. NFC-dən ən çox istifadə 8 milyon 57 min 376 ödənişlə 2026-cı ilin aprel ayınd

4 noyabr
.

Türk İnvestisiya Fondu Türkiyədə ilk maliyyələşdirməni həyata keçirib

Türk İnvestisiya Fondu (TİF) kənd yerlərində fəaliyyət göstərən mikro, kiçik və orta müəssisələrin maliyyə vəsaitlərinə çıxışını genişləndirmək, qadın sahibkarları dəstəkləmək, dayanıqlı kənd təsərrüfatını və yaşıl investisiyaları təşviq etmək məqsədilə Niderland İnkişaf Bankının (FMO) təşkil etdiy

12 noyabr
.

Azərbaycan Mərkəzi Asiya ilə ödəniş sistemlərini birləşdirir - Sahibkarları nə gözləyir? - İQTİSADÇIDAN AÇIQLAMA

Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ölkələri ilə iqtisadi və maliyyə əlaqələrinin genişləndirilməsi istiqamətində yeni addımlar atılır. Beş ölkənin - Azərbaycan, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Özbəkistan və Tacikistanın milli ödəniş sistemlərinin inteqrasiyası nəzərdə tutulur. Bu təşəbbüsün reallaşması ilə sərhədləraras

3 noyabr