"Azərbaycan Türk dünyasının inteqrasiyasında aparıcı rol oynayan dövlətlərdən biridir" - DEPUTAT

2026-cı il iyulun 31-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Qırğız Respublikasına həyata keçirdiyi dövlət səfəri iki qardaş ölkə arasında münasibətlərin inkişaf salnaməsində xüsusi yer tutacaq mühüm siyasi hadisə kimi tarixə düşdü. Səfər çərçivəsində aparılan danışıqlar, imzalanan sənədlər, qəbul edilən qərarlar, dövlət başçılarının qarşılıqlı ali dövlət mükafatları ilə təltif olunması və mətbuata verilən bəyanatlar göstərdi ki, Azərbaycan ilə Qırğızıstan arasında münasibətlər keyfiyyətcə yeni - müttəfiqlik və strateji əməkdaşlıq mərhələsinə qədəm qoyub.

Prezident İlham Əliyevin mətbuata bəyanatında səsləndirdiyi "Müttəfiqlik münasibətləri çox böyük məsuliyyət deməkdir və biz bu məsuliyyətə hazırıq" fikri səfərin əsas siyasi mesajı kimi qiymətləndirilə bilər. Bu ifadə yalnız iki ölkə arasında imzalanmış sənədlərin mahiyyətini deyil, həm də Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində etibarlı tərəfdaş və məsuliyyətli dövlət kimi mövqeyini əks etdirir.

Müttəfiqlik anlayışı beynəlxalq münasibətlərdə ən yüksək əməkdaşlıq formalarından biri hesab olunur. Bu münasibətlər dövlətlər arasında qarşılıqlı etimadın, ortaq maraqların, siyasi həmrəyliyin və uzunmüddətli strateji baxışın mövcudluğunu ifadə edir. Azərbaycan ilə Qırğızıstan arasında son illərdə formalaşan əməkdaşlıq modeli də məhz bu prinsiplər üzərində qurulub.

Prezident İlham Əliyev bəyanatında vurğuladı ki, bundan sonra da tərəflər beynəlxalq platformalarda, iqtisadi-ticari sahədə, təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsi istiqamətində və digər mühüm məsələlərdə bir-birini dəstəkləyəcəklər. Bu yanaşma onu göstərir ki, Bakı və Bişkek münasibətləri yalnız ikitərəfli gündəmlə məhdudlaşdırmır, regional və qlobal proseslərdə də koordinasiyalı fəaliyyət göstərmək niyyətindədir.

Azərbaycanın xarici siyasətinin əsas xüsusiyyətlərindən biri qarşılıqlı hörmətə, suverenliyə və beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə əsaslanan əməkdaşlıq modelidir. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən bu siyasət nəticəsində Azərbaycan müxtəlif regionlarda etibarlı tərəfdaş kimi qəbul edilir. Qırğızıstanla münasibətlərin bugünkü səviyyəsi də məhz həmin siyasətin uğurlu nəticəsidir.

Səfər çərçivəsində imzalanan çoxsaylı sənədlər siyasi münasibətlərin artıq institusional əsaslar üzərində inkişaf etdiyini göstərdi. İqtisadiyyat, investisiya, nəqliyyat, logistika, kənd təsərrüfatı, sənaye, energetika, təhsil, elm, mədəniyyət və humanitar sahələri əhatə edən razılaşmalar gələcək əməkdaşlığın hüquqi bazasını daha da gücləndirdi.
Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, imzalanmış sənədlər paketi əməkdaşlığın geniş coğrafiyasını və çoxşaxəli xarakterini nümayiş etdirir. Bu sənədlər təkcə cari layihələri deyil, gələcək onilliklər üçün əməkdaşlığın strateji istiqamətlərini də müəyyən edir.

Səfərin ən diqqətçəkən hadisələrindən biri dövlət başçılarının qarşılıqlı şəkildə ali dövlət mükafatları ilə təltif olunması oldu. Prezident İlham Əliyevin Qırğız Respublikasının ali dövlət mükafatı - I dərəcəli "Manas" ordeni ilə təltif edilməsi Azərbaycan-Qırğızıstan dostluğuna, Türk dünyasının birliyinə və ikitərəfli münasibətlərin inkişafına verdiyi töhfələrin yüksək qiymətləndirilməsinin ifadəsidir.

"Manas" ordeni Qırğızıstanın ən yüksək dövlət təltifidir və ölkənin milli dəyərlərini, müstəqilliyini və dövlətçilik ənənələrini simvolizə edir. Bu ordenin Prezident İlham Əliyevə təqdim olunması təsdiq edir ki, Qırğızıstan rəhbərliyi Azərbaycan Prezidentinin Türk dünyasının inteqrasiyası istiqamətində həyata keçirdiyi siyasətə yüksək qiymət verir.
Eyni zamanda Qırğız Respublikasının Prezidenti Sadır Japarovun Azərbaycanın ali dövlət təltifi olan "Heydər Əliyev" ordeni ilə təltif edilməsi də xüsusi siyasi məna daşıyır. Bu orden Azərbaycan dövlətçiliyinin banisi Ümummilli Lider Heydər Əliyevin adını daşıyır və yalnız Azərbaycan dövlətinə, xalqına və beynəlxalq əməkdaşlığa müstəsna xidmət göstərən şəxslərə təqdim olunur.

Qarşılıqlı ali dövlət təltifləri iki ölkə arasında münasibətlərin yüksək etimad və dostluq səviyyəsinə çatdığını nümayiş etdirir. Diplomatik praktikada belə qarşılıqlı təltiflər dövlətlər arasında strateji tərəfdaşlığın və uzunmüddətli əməkdaşlıq niyyətinin ən mühüm simvollarından hesab edilir.

Prezident İlham Əliyevin səfəri bir daha göstərdi ki, Azərbaycan Türk dünyasının inteqrasiyasında aparıcı rol oynayan dövlətlərdən biridir. Son illərdə Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində həyata keçirilən təşəbbüslər, ortaq layihələr və siyasi dialoqun intensivləşdirilməsi bu istiqamətdə mühüm nəticələr verib.

Azərbaycan yalnız siyasi təşəbbüslərlə deyil, konkret iqtisadi və humanitar layihələrlə də Türk dünyasının inkişafına töhfə verir. Qırğızıstanda Azərbaycan-Qırğız İnvestisiya Fondunun fəaliyyətinin genişləndirilməsi, İssık-Kul sahilində "Baku Resort & Spa" hotelinin istifadəyə verilməsi, Ağdamda "Manas" məktəbinin tikilməsi, Bakıda Çingiz Aytmatovun abidəsinin ucaldılması və digər layihələr bu siyasətin praktik nəticələridir.

Səfər zamanı Prezident İlham Əliyevin Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Məşvərət Görüşlərinə tamhüquqlu üzv qəbul edilməsinə görə Qırğızıstan rəhbərliyinə təşəkkür etməsi də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu qərar Azərbaycanın Mərkəzi Asiya regionunda artan nüfuzunun və etibarlı tərəfdaş kimi qəbul edilməsinin göstəricisidir.
Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində regional əməkdaşlıq platformalarının əhəmiyyəti getdikcə artır. Azərbaycan bu prosesdə təşəbbüskar dövlət kimi çıxış edir və müxtəlif regionlar arasında siyasi, iqtisadi və nəqliyyat körpülərinin qurulmasına mühüm töhfə verir. Mərkəzi Asiya istiqamətində həyata keçirilən siyasət də məhz bu strateji yanaşmanın tərkib hissəsidir.

Qırğızıstanla münasibətlər gələcəkdə enerji, yaşıl iqtisadiyyat, rəqəmsal transformasiya, nəqliyyat-logistika, kənd təsərrüfatı, sənaye kooperasiyası və innovasiya sahələrində daha geniş əməkdaşlıq imkanları yaradır. Hər iki ölkənin mövcud potensialı və siyasi iradəsi bu perspektivlərin reallaşmasına möhkəm zəmin yaradır.
Səfərin nəticələri onu da göstərdi ki, Azərbaycan və Qırğızıstan münasibətləri artıq yalnız dövlət başçıları arasında yüksək səviyyəli siyasi dialoqla məhdudlaşmır. Bu əməkdaşlıq hökumətlər, parlamentlər, biznes dairələri, elm və təhsil müəssisələri, mədəniyyət xadimləri və vətəndaş cəmiyyətləri arasında da genişlənərək çoxşaxəli xarakter alır.
Prezident İlham Əliyevin həyata keçirdiyi xarici siyasətin əsas nailiyyətlərindən biri də məhz belə dayanıqlı və uzunmüddətli tərəfdaşlıq modellərinin formalaşdırılmasıdır. Azərbaycan bu gün həm Cənubi Qafqazda, həm də daha geniş Avrasiya məkanında etibarlı tərəfdaş, regional əməkdaşlığın təşəbbüskarı və sabitliyin möhkəmləndirilməsinə töhfə verən dövlət kimi tanınır.

2026-cı il 31 iyul tarixli dövlət səfəri bir daha nümayiş etdirdi ki, Azərbaycan-Qırğızıstan münasibətlərinin gələcəyi möhkəm siyasi iradəyə, qarşılıqlı etimada, ortaq tarixi və mədəni dəyərlərə, eləcə də gələcəyə hesablanmış strateji baxışa söykənir.

Şübhəsiz ki, bu səfər nəticəsində əldə olunan razılaşmalar yaxın illərdə konkret layihələr şəklində öz bəhrəsini verəcək, iqtisadi əlaqələr daha da genişlənəcək, humanitar əməkdaşlıq yeni məzmun qazanacaq və Türk dünyasının inteqrasiyası istiqamətində mühüm addımlar atılacaq. Prezident İlham Əliyevin Qırğızıstana dövlət səfəri bir daha təsdiqlədi ki, Azərbaycan dostluğa sədaqət göstərən, müttəfiqlik öhdəliklərinə məsuliyyətlə yanaşan və regional əməkdaşlığın inkişafına real töhfələr verən güclü dövlətdir. Məhz bu siyasət ölkəmizin beynəlxalq nüfuzunu möhkəmləndirir, Türk dünyasında həmrəyliyi gücləndirir və Avrasiya məkanında yeni əməkdaşlıq modelinin formalaşmasına xidmət edir.

Şahin Seyidzadə
Milli Məclisin deputatı

Telegramda izləyin