Pezeşkian istefa versə, İranda nə dəyişəcək?

İran rəhbərliyində yaşanan daxili gərginlik və Prezident Məsud Pezeşkianın olası istefası ətrafında gəzən şayiələr regional siyasətdə yeni suallar doğurur. Tehrandakı bu siyasi silkələnmənin həm ölkə daxilindəki güc nisbətinə, həm də Cənubi Qafqazdakı processeslərə təsiri diqqətlə izlənilir. Xüsusilə Azərbaycanla münasibətlərin gələcək taleyi və İranın regiondakı yeni xətti əsas müzakirə mövzusudur.

​Politoloq Amid Əliyev bildirib ki, Məsud Pezeşkianın istefa ehtimalı tamamilə istisna deyil, lakin yaxın perspektivdə bunun reallaşma ehtimalı yüksək görünmür:

​"Çünki İran siyasi sistemində prezident icra hakimiyyətinin siması olsa da, əsas strateji qərarlar Ali rəhbər və təhlükəsizlik institutları tərəfindən müəyyən edilir. Pezeşkianın istefası ölkədə onsuz da müharibə və iqtisadi sanksiyaların yaratdığı həssas vəziyyəti daha da ağırlaşdıra bilər. Buna görə də hakimiyyət daxilində fikir ayrılıqları olsa belə, sistemin institusional sabitliyini qorumaq prioritet olaraq qalacaq. Hazırda İrana qarşı olan təzyiqlər və zərbələr fonunda bu məsələnin real zaman şəraitində masaya gəlməyəcəyini böyük ehtimalla deyə bilərik. Adətən belə vəziyyətlərdə İranın siyasi sistemi daha avtonom rejimdə işləyir, xalq isə hakimiyyət ətrafında monolit kimi birləşir. Bu birliyin qırılması İran cəmiyyətinə və dövlətinə ağır zərbə ola bilər."

Ekspertin sözlərinə görə, əgər belə bir istefa baş verərsə, bu, daxili balansa ciddi təsir göstərəcək:
​"Bundan əlavə, əgər belə bir istefa baş versə, bu, ilk növbədə İran daxilində praqmatik və sərt xətti müdafiə edən qüvvələr arasında balansın sərt xətt tərəfdarlarının xeyrinə dəyişməsi kimi qiymətləndirilə bilər. Nəticədə İnqilab Keşikçiləri Korpusunun siyasi qərarvermədə təsir imkanlarının daha da artması ehtimalı yüksələr."

​Açıqlamanın davamında Amid Əliyev prosesin xarici siyasətə və Azərbaycanla münasibətlərə təsirinə diqqət çəkib:

​"Bu proses təbii ki, xarici siyasətə də təsirsiz ötüşməyəcək. Öz neqativ izlərini regionda müəyyən mənada buraxa bilər. Xüsusilə Cənubi Qafqaz istiqamətində İranın daha təhlükəsizlikyönümlü və sərt mövqe nümayiş etdirməsi mümkündür. Bununla belə, yaddan çıxarmaq olmaz ki, Azərbaycanla münasibətlərdə fundamental dəyişiklik gözləmək bir qədər ehtiyatsızlıq olardı. Çünki Tehran-Bakı münasibətləri ayrı-ayrı siyasi fiqurlardan daha çox dövlət maraqları, regional nəqliyyat layihələri, sərhəd təhlükəsizliyi və iqtisadi əməkdaşlıq üzərində qurulub. Buna görə də taktiki ritorikada dəyişikliklər mümkün olsa da, strateji xəttin qısa müddətdə ciddi şəkildə dəyişməsi ehtimalı o qədər də yüksək deyil."

Türkanə Muradlı

Telegramda izləyin