Qadın qətllərinə qarşı ən sərt cəzalar: Azərbaycan İstanbul Konvensiyasına qoşula bilərmi? - VƏKİLDƏN AÇIQLAMA

Qadın qətllərinə qarşı ən sərt cəzalar: Azərbaycan İstanbul Konvensiyasına qoşula bilərmi? - VƏKİLDƏN AÇIQLAMANoyabrın 16-da Bakının Binəqədi rayonunda 23 yaşlı Gülara Mehdiyevanın qətlə yetirilməsi qadınlara qarşı zorakılıq və ailədaxili cinayətlərin qarşısının alınması məsələsini yenidən gündəmə gətirib. İlkin məlumatlara görə, gənc qadın ögey qardaşı tərəfindən bıçaqlanaraq öldürülüb. Şübhəli şəxs saxlanılıb və faktla bağlı araşdırma aparılır. Bu hadisə ölkədə qadınların ailə daxilində belə təhlükəsizliyinin təmin olunması, zorakılıq hallarının vaxtında qarşısının alınması və mövcud hüquqi müdafiə mexanizmlərinin effektivliyi ilə bağlı suallar yaradır. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına əsasən, 2026-cı ilin ilk altı ayında Azərbaycanda məişət zorakılığı ilə əlaqədar 716 cinayət qeydə alınıb, 22 nəfər həyatını itirib. Onlardan 15-i qadın olub.

Məsələnin beynəlxalq hüquqi tərəfi də diqqət çəkir. Qadınlara qarşı zorakılıq və məişət zorakılığı ilə mübarizəni nəzərdə tutan İstanbul Konvensiyasına Ermənistan 2018-ci ildə imza atsa da, hələ ratifikasiya etməyib. Azərbaycan isə sənədi indiyədək imzalamayıb. Avropa Şurasının 14 noyabr 2026-cı il tarixinə olan rəsmi məlumatına görə, İstanbul Konvensiyasını 39 ölkə ratifikasiya edərək onun tərəfinə çevrilib. Daha 6 tərəf imza atıb, lakin ratifikasiya prosesini tamamlamayıb. Türkiyə isə 2021-ci ildə Konvensiyadan çıxıb. Sənədə Avropa Şurasına üzv olmayan ölkələrin də qoşulması mümkündür.

Bununla yanaşı, ayrı-ayrı ölkələr qadın qətllərinə qarşı cinayət məsuliyyətini daha da sərtləşdirir. Məsələn, İtaliyada 2025-ci il noyabrın 25-də femisid ayrıca cinayət əməli kimi Cinayət Məcəlləsinə daxil edilib. Yeni qanuna əsasən, qadının məhz qadın olduğu üçün nifrət, ayrı-seçkilik, nəzarət, hökmranlıq və ya azadlığının məhdudlaşdırılması motivləri ilə öldürülməsi ömürlük həbs cəzası ilə nəticələnə bilər. Bu qanun qadınlara qarşı zorakılıqla mübarizə sahəsində İtaliyanın tətbiq etdiyi ən sərt hüquqi mexanizmlərdən biridir. Digər ölkələrdə də femisidə görə ağır cəzalar nəzərdə tutulur. Məsələn, Kiprdə qadın qətli ayrıca cinayət kimi tanınaraq ömürlük həbslə cəzalandırıla bilər. Qabonda da qadınların öldürülməsinin müəyyən formalarına görə ömürlük həbs tətbiq edilir. Dünya Bankının məlumatlarına görə, 2023-cü ilə qədər 190 iqtisadiyyatın yalnız 29-da femisidlə bağlı xüsusi qanunvericilik normaları mövcud olub. 2025-ci il məlumatlarında isə bu göstərici 186 ölkə və ərazi üzrə 35-ə çatıb. Yəni bütün dünyada qadın qətllərinə görə xüsusi və daha ağır cəzaların tətbiq edildiyini söyləmək düzgün olmaz.

Belə bir vəziyyətdə Azərbaycanda qadınlara qarşı zorakılığın qarşısının alınması üçün mövcud qanunvericiliyin sərtləşdirilməsi, erkən müdaxilə mexanizmlərinin gücləndirilməsi və beynəlxalq təcrübənin öyrənilməsi məsələsi aktuallaşır. İstanbul Konvensiyası isə bu istiqamətdə dövlətlərə yalnız cəza tədbirləri deyil, həm də zorakılığın qarşısının alınması, zərərçəkmişlərin müdafiəsi, sığınacaqların yaradılması və hüquqi yardımın təşkili kimi öhdəliklər müəyyən edir. Bəs Azərbaycan İstanbul Konvensiyasına qoşula bilərmi? Bunun üçün hansı hüquqi və qanunvericilik dəyişikliklərinə ehtiyac var? Konvensiyaya qoşulmaq qadın qətllərinin, ailədaxili zorakılığın və digər gender əsaslı cinayətlərin qarşısının alınmasına real töhfə verə bilərmi? Azərbaycanın bu beynəlxalq sənədə qoşulmasının qarşısında hansı maneələr dayanır?
Qadın qətllərinə qarşı ən sərt cəzalar: Azərbaycan İstanbul Konvensiyasına qoşula bilərmi? - VƏKİLDƏN AÇIQLAMAMövzu ilə bağlı Vəkillər Kollegiyasının üzvü Cavanşir Qasımzadə Sonxeber.az-a açıqlamasında bildirdi ki, İstanbul Konvensiyası və onun ətrafında yaranan müzakirələr cəmiyyətdə məişət zorakılığına qarşı mübarizə mexanizmlərinin gücləndirilməsi zərurətini bir daha ön plana çıxarır. Xüsusilə də ailədaxili zorakılıq və qadınlara qarşı yönəlmiş təhlükəli meyillər göstərir ki, bu sahədə hüquqi, sosial və maarifləndirici addımların ardıcıllığı həyati əhəmiyyət daşıyır. Bir çox Avropa ölkələrinin bu sənədə qoşulması, həmçinin regiondakı bəzi dövlətlərin sənədlə bağlı addımları fonunda Azərbaycanın konvensiyaya yanaşması, mövcud qanunvericiliyin effektivliyi və əlavə beynəlxalq öhdəliklərin götürülməsinin məqsədəuyğunluğu ətrafında müxtəlif baxışlar formalaşdırır.

Azərbaycanın İstanbul Konvensiyasına qoşulub-qoşulmaması məsələsində həm beynəlxalq təcrübənin tətbiqi, həm də milli hüquqi sistemin, mədəni-sosial mühitin və daxili qanunvericiliyin xüsusiyyətləri nəzərə alınmalıdır. Sənədi dəstəkləyən tərəflər onun məişət zorakılığının qarşısının alınması, zərərçəkənlərin müdafiəsi və cinayətlərin cəzasız qalmaması baxımından əlavə standartlar və monitorinq imkanları yaratdığını vurğulayırlar. Digər tərəfdən konvensiyaya ehtiyatla yanaşan və ya qoşulmağı zəruri saymayanmövqelər mövcud milli qanunvericilikdə zorakılığa qarşı kifayət qədər sərt normaların olduğunu, bəzi müddəaların isə yerli sosial-mədəni reallıqlarla və ya hüquqi yanaşmalarla uzlaşdırılmasının çətinlik yarada biləcəyini qeyd edirlər. Nəticə etibariləəsas məqsəd sənədin adından və ya formal statusundan asılı olmayaraq, real həyatda insanların təhlükəsizliyini təmin etmək və zorakılıq hallarının hələ baş vermədən qarşısını almaqdır. Bunun üçün həm qanunvericiliyin icrasının gücləndirilməsi, hüquq-mühafizə və sosial xidmətlərin operativ işləməsi, həm də cəmiyyətdə qarşılıqlı hörmət, hüquqi maarifləndirmə və psixoloji dəstək mexanizmlərinin genişləndirilməsi vacibdir.

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Sosial   Baxılıb: 271   Tarix: 19 noyabr 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

BDU-da ilk rəhbərdən ilk qadın rektora qədər - Sayca 27-cidir

Xəbər verdiyimiz kimi, Məleykə Abbaszadə​ Dövlət İmtahan Mərkəzinin sədri vəzifəsindən azad edilərək Bakı Dövlət Universitetinə rektor təyin olunub. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bununla Məleykə Abbaszadə BDU tarixində ilk qadın rektor olub. BDU-nun rektorları siyahısına nəzər saldıqda, Məleyk

19 noyabr
.

Azərbaycana gələn turistlərin sayı azaldı: Turizm sektorunda nə baş verir? - TURİZM EKSPERTİNDƏN AÇIQLAMA

2026-cı ilin yanvar-sentyabr aylarında Azərbaycana gələn xarici ölkə vətəndaşlarının və vətəndaşlığı olmayan şəxslərin sayı ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 6 faiz azalıb. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, hesabat dövründə ölkəyə 191 dövlətdən 1 milyon 831,8 min nəfər gəlib. Azalm

19 noyabr
.

Yumruqla qızının burnunu sındıran ata - Həbsdən buraxıldı

Bir neçə ay əvvəl Abşeron rayonu Güzdək qəsəbəsində 19 yaşlı qızına yumruqla zərbələr endirərək xəsarətlər yetirmiş 1977-ci il təvəllüdlü Süleyman Əhmədovun (adlar şərtidir) məhkəməsi keçirilib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, o, Cinayət Məcəlləsinin 127 və 133-cü (qəsdən sağlamlığa az ağır zərə

19 noyabr
.

Sabaha leysan gözlənilir - XƏBƏRDARLIQ

Bakıda və Abşeron yarımadasında noyabrın 20-si səhər bəzi yerlərdə arabir yağış yağacağı gözlənilir. Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən -a verilən məlumata görə, yarımadanın ayrı-ayrı yerlərində yağışın qısamüddətli leysan xarakterli olacağı ehtimalı var. Noyabrın 20-si gecə və səhər Azərbaycanın bəz

19 noyabr
.

Ev satılıb, köhnə sahib hələ də qeydiyyatdadır: Yeni mülkiyyətçini hansı problemlər gözləyir? - ƏMLAK EKSPERTİNDƏN AÇIQLAMA

Mənzilin alqı-satqısı başa çatdıqdan və mülkiyyət hüququ yeni sahibin adına rəsmiləşdirildikdən sonra belə, əvvəlki mülkiyyətçinin həmin ünvanda qeydiyyatda qalması ciddi hüquqi və praktiki problemlərə yol aça bilər. Belə hallarda yeni ev sahibi mənzildən istifadə, yaşayış yeri üzrə qeydiyyat və kommuna

19 noyabr
.

SOCAR: Naxçıvan Muxtar Respublikasına yanacaq tədarükü Türkiyə və Gürcüstan ərazilərindən həyata keçirilir

Naxçıvan Muxtar Respublikasına yanacaq tədarükü Türkiyə və Gürcüstan ərazilərindən həyata keçirilir. Bu barədə Naxçıvan Muxtar Respublikasının yanacaqla etibarlı təchizatı ilə bağlı AZƏRTAC-ın sorğusuna cavab olaraq SOCAR-dan bildirilib. Qeyd olunub ki, muxtar respublikanın tələbatı tam həcmdə ödənili

18 noyabr
.

Paytaxtda ölən motosikletçinin fotosu

Bakıda qəzada həyatını itirən motosiklet sürücüsünün kimliyi məlum olub. -ın əldə etdiyi məlumata görə, hadisə Yasamal rayonu, Moskva prospekti, 45 ünvanında tunelin girişində baş verib. Qismət Maxsud oğlu Qaçayev "Toyota" markalı avtomobil ilə hərəkətdə olarkən Asif Əliheydər oğlu Ağaverdiyevi

18 noyabr
.

Paytaxtın daha 3 rayonunda qarlı havalara hazırlıqla bağlı müşavirələr keçirildi - Fotolar

Xəbər verdiyimiz kimi, Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin tapşırıqlara uyğun olaraq paytaxtda qarlı havalara hazırlığın vəziyyəti ilə bağlı şəhərin rayonlarında kommunal, təsərrüfat xidmətləri, idarə və təşkilatlarının, təhsil müəssisələrinin, özəl sektorun nümayəndələrinin iştirakı ilə müşavirələr keçirilir

19 noyabr
.

Hər şeydə qüsur axtaran insanlar: Daim neqativ düşünməyin səbəbi nədir? - PSİXOLOQDAN AÇIQLAMA

Cəmiyyətdə elə insanlar var ki, baş verən hadisələrə, edilən yaxşılıqlara və hətta xeyirxah təşəbbüslərə belə daim neqativ yanaşırlar. Kiminsə lotereyada iştirak etməsini fırıldaq hesab edir, xəstə uşaqların müalicəsi üçün başladılan yardım kampaniyalarının arxasında mütləq başqa məqsəd axtarır, küç

18 noyabr