Övladını erkən nikaha məcbur edən valideynləri hansı cəza gözləyir? - AÇIQLAMA

Son 15-20 ildə ölkədə ən çox müzakirə edilən məsələlərdən biri də erkən nikahlardır. Erkən nikah ictimai problem olmaqla yanaşı, demoqrafik problem kimi də dəyərləndirilməlidir. Aparılan təhlillər göstərir ki, bir çox valideynlər erkən nikahın mənfi nəticələri, yaratdığı fiziki və psixoloji fəsadları, hüquq pozuntuları barədə məlumatlı deyillər.

Mövzu ilə Sonxeber.az-a danışan deputat Sevinc Hüseynova bildirib ki, yetkinlik yaşına çatmamış şəxslərin nikaha daxil olması yolverilməzdir:

"Bu, xüsusilə qız uşaqlarının təhsilinə, sağlamlığına, psixoloji vəziyyətinə və gələcək imkanlarına mənfi təsir göstərə bilən ciddi sosial problemdir. Erkən nikahın əsas səbəbləri ailələrin sosial və maddi problemləri, təhsildən yayınma və erkən məktəbdən ayrılma, ənənəvi və stereotip yanaşmalar, valideynlərin uşağın gələcək seçimlərinə həddindən artıq müdaxiləsi, hüquqi maarifləndirmənin zəif olması, kənd və ucqar ərazilərdə sosial imkanların məhdudluğudur.

Erkən nikah uşağın təhsil və inkişaf imkanlarını məhdudlaşdıra, onu sosial mühitdən uzaqlaşdıra və psixoloji çətinliklərə səbəb ola bilər. Erkən yaşda ailə məsuliyyəti uşağın öz gələcəyi ilə bağlı qərarlar verməsini də çətinləşdirir".

Deputat vurğulayıb ki, problemin həlli üçün uşaqların təhsildə saxlanılması, valideynlərin maarifləndirilməsi, uşaqların hüquqları barədə məlumatlandırılması və riskli halların vaxtında müəyyənləşdirilməsi vacibdir:

"Məktəb, ailə, sosial xidmətlər və aidiyyəti dövlət qurumları birlikdə fəaliyyət göstərməlidir.Azərbaycanda nikah yaşı ümumi qaydada 18 yaşdır. Yetkinlik yaşına çatmayan şəxslərin nikaha məcbur edilməsi yolverilməzdir.Uşağın erkən nikaha cəlb olunması onun təhsil, sağlamlıq, şəxsi inkişaf və hüquqlarına ciddi təsir göstərə bilər. Valideynlər və digər böyüklər uşağın nikaha məcbur edilməsinin qarşısının alınmasında mühüm rol oynayırlar.Erkən nikahla bağlı qanun pozuntuları müəyyən hallarda inzibati və ya cinayət məsuliyyəti yarada bilər.

Ailə Məcəlləsinin 10.1-ci maddəsinə əsasən, Azərbaycanda nikah yaşı 18 yaş müəyyən olunub. Nikaha məcbur etmə Cinayət Məcəlləsinin 176-1.1-ci maddəsinə əsasən 2 000-3 000 manat cərimə və ya 2 ilədək azadlıqdan məhrumetmə ilə cəzalandırıla bilər.

Nikah yaşına çatmayan şəxsi erkən evliliyə məcbur etmə daha ağır məsuliyyət yaradır: 3 000-4 000 manat cərimə və ya 4 ilədək azadlıqdan məhrumetmə.

16 yaşına çatmayan şəxsin erkən evliliyini təşkil etmək də cinayət məsuliyyəti yaradır. Belə hal üçün 2 000-3 000 manat cərimə, yaxud 2 ilədək azadlığın məhdudlaşdırılması və ya 2 ilədək azadlıqdan məhrumetmə nəzərdə tutulur.
Konstitusiyaya görə nikah könüllü razılıq əsasında bağlanmalıdır və heç kəs zorla evləndirilə və ya ərə verilə bilməz. Yəni uşağın erkən nikaha məcbur edilməsi və 16 yaşdan aşağı şəxsin belə evliliyinin təşkil edilməsi hüquqi məsuliyyət yarada bilər".

"Valideynlərin bu məsələdə rolu çox böyükdür. Azərbaycan qanunvericiliyinə görə valideynlər uşaqlarının tərbiyəsinə, sağlamlığına, psixi və fiziki inkişafına görə məsuliyyət daşıyırlar və valideynlik hüquqları uşağın mənafeyinə zidd həyata keçirilə bilməz. Xüsusilə də evlilik də. Valideynlər uşağı erkən nikaha məcbur etməməlidirlər, övladının təhsilini davam etdirməsinə şərait yaratmalıdırlar. Ən önəmlisi isə onun fikrini və gələcəklə bağlı seçimlərini nəzərə almalıdırlar, erkən nikahın hüquqi və sosial nəticələri barədə uşağını maarifləndirməlidirlər" - deyə, Sevinc Hüseynova qeyd edib.

Telegramda izləyin