Obyektini icarəyə verənlərə ŞAD XƏBƏR: Bu vergini ödəməyəcəksiniz

Əmlakını icarəyə verən fiziki şəxslərin VÖEN sahibi olması və icarə gəlirlərinin vergiyə cəlb edilməsi ilə bağlı qaydalar bəzən yanlış anlaşılır. Xüsusilə obyektin fərdi sahibkara icarəyə verildiyi hallarda verginin kimin tərəfindən tutulması, əmlak sahibinin ayrıca bəyannamə təqdim edib-etməməsi və VÖEN-in mövcudluğunun əlavə vergi öhdəliyi yaradıb-yaratmaması suallar doğurur.

Bəs, obyektini icarəyə verən və VÖEN-i olan fiziki şəxsin hansı hallarda əlavə vergi öhdəliyi yaranır, 14 faiz verginin icarəçi tərəfindən tutulduğu halda əmlak sahibinin ayrıca hesabat təqdim etməsinə ehtiyac varmı və qanunvericiliyin tələblərinə əməl edilmədikdə hansı maliyyə sanksiyaları tətbiq oluna bilər?
Məsələ ilə bağlı Sonxeber.az-a açıqlama verən vergi eksperti Anar Bayramov bildirib ki, obyekti icarəyə verən fiziki şəxsin VÖEN-ə malik olması özü-özlüyündə hər hansı əlavə vergi öhdəliyi yaratmır:

"Ümumiyyətlə, gəlir əldə edilirsə, həmin gəlirə görə vergi hesablanaraq büdcəyə ödənilir. Bu vergi öhdəliyi icarəyə verənin, yəni gəliri əldə edən şəxsin öhdəliyidir. Sadəcə qanunvericilikdə nəzərdə tutulur ki, ödənişi həyata keçirən, yəni icarəyə götürən şəxs həmin gəlirdən ödəmə mənbəyində vergini tutaraq büdcəyə köçürməlidir. Məsələn, fiziki şəxsin VÖEN-i ola da bilər, olmaya da bilər. Əgər fiziki şəxs ticarət obyektini, məsələn, mağazanı digər sahibkara ayda 1000 manata icarəyə verirsə, icarəyə götürən şəxs həmin 1000 manatdan 14 faiz, yəni 140 manat vergini ödəmə mənbəyində tutaraq büdcəyə köçürür, 860 manatı isə icarəyə verənə ödəyir. Burada icarəyə verənin VÖEN-inin olub-olmamasının fərqi yoxdur, prosedur bu qaydada həyata keçirilir".

Ekspert bildirib ki, əgər icarəyə verənin VÖEN-i varsa, qanunvericiliyə əsasən, gəliri əldə edən şəxs Vergi Məcəlləsinin 149-cu maddəsinə uyğun olaraq bəyannamə də təqdim etməlidir:

"Lakin həmin gəlirdən vergi artıq icarəyə götürən tərəfindən ödəmə mənbəyində tutulub büdcəyə ödənildiyinə görə, icarəyə verən illik gəlir vergisi bəyannaməsində, məsələn, 12 min manat gəlir əldə etdiyini göstərir və həmin gəlirdən verginin artıq tutulduğunu qeyd edir. Bu halda əlavə vergi öhdəliyi yaranmır. Təcrübədə isə tez-tez rast gəlinir ki, VÖEN-i olsa belə, əmlakını icarəyə verən şəxs bəyannamə təqdim etmir. Lakin gəlir artıq icarəyə götürən tərəfindən vergiyə cəlb edildiyi və vergi büdcəyə ödənildiyi üçün bu məsələ əlavə vergi yükü yaratmır".

Onun sözlərinə görə, kirayə münasibətlərində isə vəziyyət fərqlidir:

"Əgər mənzil vətəndaşa, məsələn, tələbəyə və ya ailəyə yaşayış məqsədilə kirayəyə verilirsə, kirayəyə götürən şəxs vergi ödəyicisi deyil. Bu halda əmlakını kirayəyə verən şəxs özü vergi uçotuna alınmalı və bəyannamə təqdim etməlidir. Məsələn, fiziki şəxs üçotaqlı mənzilini ayda 1000 manata tələbələrə və ya ailəyə kirayəyə verirsə, il ərzində 12 min manat gəlir əldə edir. Bu halda həmin gəlirdən 10 faiz, yəni 1200 manat vergini özü hesablayaraq büdcəyə ödəməlidir. Burada əsas fərq ondan ibarətdir ki, kirayə adətən vətəndaşa yaşayış və ya müvəqqəti qalmaq məqsədilə verilir. İcarədə isə obyekt sahibkarlıq və kommersiya fəaliyyəti üçün istifadə olunur. İcarəyə götürənlər sahibkarlar və ya şirkətlər olduğundan onların VÖEN-i olur və onlar icarə haqqından ödəmə mənbəyində vergini tutaraq büdcəyə köçürürlər. Bu səbəbdən icarəyə verənin həmin gəlirdən vergini ayrıca özü ödəməsi tələb olunmur".

Röyalə Xəyal

Telegramda izləyin