Qadınlara qəlyanın pulsuz təklif olunması bu təhlükələrə yol aça bilər

İctimai iaşə obyektlərində qadınlara qəlyanın xüsusi və ya pulsuz təklif olunması təkcə marketinq yanaşması deyil, həm də tütün istifadəsinin cəmiyyətdə necə təqdim edildiyi baxımından müzakirə edilə biləcək məsələdir. Xüsusilə qəlyanın qadınlar üçün "daha məqbul", "sosial" və ya "zərərsiz" davranış kimi təqdim edilməsi müəyyən gender stereotiplərini möhkəmləndirə, eyni zamanda tütün istifadəsinin normallaşmasına şərait yarada bilər.

Bəs, qadınlara qəlyanın xüsusi və ya pulsuz təklif edilməsi hansı sosial və gender stereotiplərini gücləndirə bilər, bu cür kampaniyalar qadınların tütün məhsullarına münasibətinə və xüsusilə gənclər arasında qəlyan istifadəsinin normallaşmasına necə təsir göstərə bilər?
Məsələ ilə bağlı Sonxeber.az-a açıqlama verən sosioloq Hüseyn İbrahimov bildirib ki, ölkəmizdə müstəqillik əldə etdikdən sonra gender bərabərliyi ilə bağlı qanunlar qəbul olunub və bu sahədə bir sıra beynəlxalq konvensiyalar ratifikasiya edilib:

"Ancaq təəssüf ki, bir çox insanlar bu qanunlardan məlumatlı olub-olmamasından asılı olaraq müəyyən səhvlərə yol verirlər. Xüsusilə hər hansı məsələyə münasibətdə kişilərin və ya qadınların xeyrinə ictimai iaşə obyektlərində, istirahət yerlərində fərqli təkliflərin ortaya qoyulması, təbii ki, ilk növbədə hüquqi baxımdan düzgün norma deyil. Qadınlara ictimai iaşə obyektlərində qəlyanın xüsusi olaraq təklif edilməsi də bu kateqoriyaya aid məsələdir. Bu, ilk növbədə gender hüquq bərabərliyi baxımından düzgün yanaşma deyil. Digər tərəfdən, məsələnin mahiyyətində tütün və ya insan orqanizmi üçün zərərli hər hansı bir vərdişin aşılanması dayanırsa, bu, xüsusilə yolverilməz haldır".

Sosioloq bildirib ki, belə halın baş verməsi yalnız ictimai normaların pozulması deyil, eyni zamanda hüquqi normaların pozulması üçün də zəmin yarada bilər:

"Çünki müşahidələr göstərir ki, son zamanlar kafelərdə, restoranlarda, dənizkənarı və açıq hava məkanlarında qadınların bu kimi vərdişlərdən istifadəsi halları artıb. Buna zəmin yaradan amillərdən biri də bəzi iaşə obyektlərinin qadınlara bu zərərli vərdişdən ödənişsiz istifadə üçün şərait yaratmasıdır. Belə yanaşmalar mənfi stereotiplərin daha da güclənməsinə səbəb olur. Məsələnin digər tərəfi də ondan ibarətdir ki, yay aylarında qadınların açıq havada, restoranların çöl hissəsində oturaraq qəlyan və siqaretdən istifadə etdiyini müşahidə edirik. Bu məsələ yalnız qadınlara deyil, kişilərə də aiddir. Ümumiyyətlə, restoranların daxilində tütün və ya qəlyan məhsullarından istifadə edən şəxslər üçün xüsusi, ayrılmış yerlər olmalıdır. İnsanlar həmin ərazilərdə tütün məhsullarından istifadə etdikdən sonra öz yerlərinə qayıda bilərlər. Ancaq hazırda bir çox restoranlarda yay aylarında insanların açıq havada, xüsusilə də digər insanların gəlib-getdiyi ərazilərdə siqaret və qəlyandan istifadə etdiyini görürük".

Onun sözlərinə görə, qadınların reklam və istehlak davranışlarına təsiri kişilərlə müqayisədə daha yüksək ola bilər:

"Bütün dünyada müxtəlif reklam bazarlarının genişlənməsində qadınların rolu və təsiri əhəmiyyətli hesab olunur. Bu baxımdan qadınların küçədə və ya kafedə açıq şəkildə siqaret çəkməsi və ya qəlyandan istifadə etməsi də müəyyən mənada "nümunəvi" təsir yarada bilər. Həmçinin nəzərə almalıyıq ki, qadınlar arasında zərərli vərdişlərdən istifadə göstəriciləri ənənəvi olaraq daha aşağıdır. Bu baxımdan onların qəlyan və digər tütün məhsullarından istifadəsinin ictimai şəkildə nümayiş etdirilməsi həmin məhsullardan istifadə etməyən şəxslərə, xüsusilə də gənclərə müəyyən təsir göstərə bilər. Ona görə də qadınlara xüsusi olaraq qəlyan təklif edilməsi və ya pulsuz qəlyan verilməsi bu mənfi stereotipləri və zərərli vərdişlərin yayılmasını gücləndirə bilər".

Sosioloq qeyd edib ki, bir məsələ də ondan ibarətdir ki, hətta qadınlara hər hansı iaşə müəssisəsində pulsuz qəlyandan istifadə imkanı verilsə belə, restoranlarda və açıq havalarda insanların gəlib-getdiyi yerlərdə həm kişilərin, həm də qadınların tütün məhsullarından istifadəsinə icazə verilməməlidir:

"Bəzən deyirlər ki, insan restoranın daxilində deyil, çöldə tütün məhsulundan istifadə edir. Ancaq hətta açıq havada belə kafe və restoranların ərazisində, digər insanların keçdiyi və istirahət etdiyi yerlərdə qadınların və kişilərin qəlyan və siqaretdən istifadə etməsi məhdudlaşdırılmalıdır. Bunun üçün restoran və kafelərin nəzdində, hava limanlarında olduğu kimi, xüsusi tütünçəkmə guşələri yaradılmalıdır. İnsanlar həmin ərazilərdən istifadə etdikdən sonra öz yerlərinə qayıda bilərlər".

Röyalə Xəyal

Telegramda izləyin