"Azərbaycan regional aktordan qlobal oyunçuya çevrilib" - AÇIQLAMA

"Azərbaycan regional aktordan qlobal oyunçuya çevrilib" - AÇIQLAMAAzərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının Qırğız Respublikasında keçirilən tədbirlərində iştirak etmək üçün bu ölkədə işgüzar səfərdədir.
2001-ci il iyunun 15-də Çin, Rusiya, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Tacikistan və Özbəkistanın iştirakı ilə əsası qoyulan Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı (ŞƏT) 25 illik inkişaf yolunu geridə qoyub. Dörddəbir əsr ərzində reqional təhlükəsizlik blokundan çıxaraq Avrasiya materikinin ən böyük transmilli siyasi-iqtisadi platformasına çevrilən təşkilat müasir çoxqütblü dünya nizamının əsas sütunlarından biridir.
Hazırda ŞƏT üzv ölkələri dünya əhalisinin təxminən 40%-dən çoxunu və qlobal ÜDM-in dörddə birindən çoxunu təşkil edir. ŞƏT-in analoji hərbi-siyasi bloklardan əsas fərqi onun "Şanxay Ruhu" adlandırılan prinsiplərə söykənməsidir. Bir-birinin daxili işlərinə qarışmamaq və suverenliyə hörmət, konsensus əsasında qərar qəbulu ideologiyası müxtəlif siyasi sistemlərə, fərqli iqtisadi modellərə və hətta öz aralarında ərazi-sərhəd ziddiyyətləri olan ölkələrə (məsələn, Hindistan və Pakistan, Çin və Hindistan) eyni masa arxasında əməkdaşlıq etmək imkanı verir. 25 illik mərhələdə ŞƏT üçün növbəti onilliyin prioritetləri - milli valyutalarda hesablaşmalar, ABŞ dollarından asılılığı azaltmaq çün üzv ölkələr arasında ticarətin yerli valyutalara keçirilməsi və vahid maliyyə platformasının (ŞƏT İnkişaf Bankı) formalaşdırılması, nəqliyyat dəhlizləri, Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat marşrutlarının, xüsusən Orta Dəhliz və Çin-Mərkəzi Asiya-Avropa logistik şəbəkəsinin tam inteqrasiyası, dünyanın ən böyük enerji istehsalçıları ilə ən böyük istehlakçılarını birləşdirən "ŞƏT Enerji Klubu"nun mexanizmlərinin effektivləşdirilməsi, iqlim dəyişikliyi ilə birgə mübarizə, kənd təsərrüfatı texnologiyalarının mübadiləsi və rəqəmsal ticarət qaydalarının unifikasiyası kimi strateji istiqamətlərlə müəyyən olunur.
Azərbaycan ŞƏT ilə əlaqələrə xüsusi önəm verir. 2015-ci ildən təşkilatın "Dialoq Tərəfdaşı" statusuna malik olan Azərbaycan özünün strateji coğrafi mövqeyi ilə ŞƏT-in nəqliyyat-logistika xəritəsində qovşaq rolunu oynayır. Azərbaycan Mərkəzi Asiya ölkələrinin və Çinin Avropa bazarlarına çıxışı üçün etibarlı Orta Dəhliz xəttini təmin edir. Bakı-Tbilisi-Qars və Ələt Limanı kimi infrastrukturlar ŞƏT üzvü olan dövlətlərin yükdaşımalarında bu açar rola malikdir. Azərbaycanın balanslaşdırılmış və müstəqil xarici siyasəti təşkilatın əsas prinsipləri ilə tam üst-üstə düşür.
25 illik tarixi inkişaf yolu göstərir ki, Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı sırf regional təhlükəsizlik qurumundan çıxaraq qlobal siyasətdə və iqtisadiyyatda mühüm çəkisi olan, Avrasiya məkanında sabitliyin və iqtisadi tərəqqinin təminatçısına çevrilmişdir. Qərb mərkəzli institutların krizis yaşadığı bir dövrdə ŞƏT-in təklif etdiyi çoxqütblü və konsensusa əsaslanan model gələcəkdə dünya siyasətinin istiqamətini müəyyənləşdirən əsas güclərdən biri olaraq qalacaqdır.
Azərbaycan ŞƏT-in iki əsas güc mərkəzini (Çin və Rusiya) və Mərkəzi Asiya dövlətlərini Avropa və Yaxın Şərqlə bağlayan ən etibarlı tranzit qovşağıdır. Orta Dəhliz (Şərq-Qərb) və Şimal-Cənub nəqliyyat marşrutlarının kəsişməsində yerləşən Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı (Ələt) və Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu ŞƏT üzv ölkələrinin yükdaşımalarında strateji rol oynayır.
ŞƏT-in zəngin karbohidrogen resurslarına malik ölkələri (Rusiya, İran, Qazaxıstan) və iri istehlakçıları (Çin, Hindistan) fonunda Azərbaycan regional enerji balansının təminatçısı kimi çıxış edir. Ənənəvi neft-qaz layihələri ilə yanaşı, "yaşıl enerji" keçidi sahəsində də tərəfdaşlıq genişlənir.
ŞƏT-in əsas prinsipi olan "üç şər qüvvə"yə (terrorizm, separatizm, ekstremizm) qarşı mübarizə Bakının milli təhlükəsizlik prioritetləri ilə tam üst-üstə düşür. Azərbaycan təşkilatın Regional Anti-Terror Qurumu (RATS) və digər təhlükəsizlik platformaları ilə məlumat mübadiləsi aparır.
Prezident İlham Əliyev Bişkekdə Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının Zirvə toplantısı çərçivəsində Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyanla görüş keçirib.
Rəsmi mənbələrin verdiyi məlumata görə, liderlər 2025-ci il 8 avqust tarixli Vaşinqton Sülh Zirvə görüşünün, ABŞ Prezidenti Donald Trampın şahidliyi ilə Prezident İlham Əliyevin və Baş nazir Nikol Paşinyanın imzaladıqları Birgə Bəyannamənin, həmçinin "Azərbaycan Respublikası ilə Ermənistan Respublikası arasında sülhün və dövlətlərarası münasibətlərin təsis olunması haqqında Saziş"in razılaşdırılmış mətninin paraflanmasının tarixi əhəmiyyətini vurğulayıblar.
Azərbaycanın neft məhsullarının Ermənistana ixracı, üçüncü ölkələrdən taxıl və digər əmtəənin Azərbaycan ərazisi ilə Ermənistana tranziti, həmçinin iki ölkə arasında ticarət əlaqələrinin qurulması sülh dividendlərinin mühüm əyani təzahürü kimi qeyd edilib. Liderlər, həmçinin işgüzar dairələr arasında təmasları alqışlayıb və qarşılıqlı faydalı iqtisadi, ticarət və enerji əməkdaşlığının daha da genişləndirilməsi imkanları barədə fikir mübadiləsi aparıblar.
Tərəflər Azərbaycan ilə Ermənistanın dövlət sərhədinin delimitasiyası üzrə müvafiq dövlət komissiyalarının mühüm rolunu qeyd edib, onların iki ölkə arasında əldə olunmuş razılaşmalara uyğun olaraq, öz işlərini davam etdirməsinin vacibliyini vurğulayıblar. Liderlər Vaşinqton Sülh Zirvə görüşünün mühüm nəticələrindən biri olan "Beynəlxalq Sülh və Rifah naminə Tramp Marşrutu"nun (TRIPP) həyata keçirilməsi ilə bağlı növbəti praktiki addımlar barədə müzakirə aparıb və TRIPP boyunca bağlantı layihələrinin əhəmiyyətini qeyd ediblər.
Liderlər parlamentarilər və vətəndaş cəmiyyəti nümayəndələrinin qarşılıqlı etimadın gücləndirilməsi və daha geniş sülh gündəliyinin dəstəklənməsinə verdikləri töhfələrini qeyd edərək, onların iştirakı ilə etimad quruculuğu üzrə təmasları müsbət dəyərləndiriblər. Prezident İlham Əliyev və Baş nazir Nikol Paşinyan birbaşa ikitərəfli təmaslar vasitəsilə davamlı sülhün daha da möhkəmləndirilməsi, dövlətlərarası münasibətlərin normallaşdırılması prosesinin irəlilədilməsi və bağlantıların gücləndirilməsi istiqamətində addımları davam etdirmək barədə razılığa gəliblər.
Beləliklə, Azərbaycan artıq yalnız regional təşəbbüslərin iştirakçısı deyil, yeni dünya düzənində mövqeyi nəzərə alınan və qlobal sabitliyə töhfə verən orta miqyaslı güc mərkəzinə çevrilib.

Həcər Verdiyeva - Tarix elmləri doktoru, professor


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Siyasət   Baxılıb: 659   Tarix: 01 sentyabr 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

İlham Əliyevlə xanımını belə qarşıladılar - Video - Fotolar

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin noyabrın 21-də Vyetnam Sosialist Respublikasının paytaxtı Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, Vyetnamın və Azərbaycanın Dövlət bayraqlarının dalğalandığı meydanda Prezident İlham Əliyevin şərəfinə fəxri qarovul dəstəsi düzülmüşdü

21 noyabr
.

Yeni Azərbaycan Partiyası - 34 illik siyasi tarix, güclü dövlətçilik və milli inkişaf strategiyasının təcəssümü

Azərbaycanın müasir siyasi tarixində Yeni Azərbaycan Partiyasının yaradılması dövlətçilik salnaməmizin ən mühüm hadisələrindən biridir. 1992-ci il noyabrın 21-də təsis edilən partiya ölkənin müstəqilliyinin ciddi təhlükələrlə üzləşdiyi, siyasi böhranın dərinləşdiyi, idarəçilik sisteminin zəiflədiyi v

17 noyabr
.

Prezident İlham Əliyev: "Bu gün Azərbaycan Cənubi Qafqazda əsas logistika və energetika habıdır"

"Bu gün Vyetnam Cənub-Şərqi Asiyada dinamik inkişaf edən ölkədir, Azərbaycan isə Cənubi Qafqazda əsas logistika və energetika habıdır". AZƏRTAC-a istinadən xəbər verir ki, bu sözləri Prezident İlham Əliyev Vyetnam Xəbər Agentliyinə (VNA) müsahibəsində söyləyib. "Qüvvələrimizi birləşdirərə

19 noyabr
.

Azərbaycan-Vyetnam münasibətlərində yeni mərhələ: Əməkdaşlıq hansı istiqamətlərdə genişlənəcək?

"Azərbaycan-Vyetnam əməkdaşlığı tarixində yeni səhifə açılır. Bunun zəruriliyi bir neçə amillə izah olunur. İlk növbədə, Azərbaycan-Vyetnam münasibətlərinin tarixi ənənələrə və möhkəm köklərə malik olduğunu qeyd etmək lazımdır. İkinci Dünya müharibəsindən sonra əsası qoyulan əlaqələr ötən 80 il

20 noyabr
.

Mariam Kvrivişvili İlham Əliyevin qəbulunda - Fotolar

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev bu gün Gürcüstanın Baş nazirinin müavini, iqtisadiyyat və davamlı inkişaf naziri Mariam Kvrivişvilini qəbul edib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, söhbət zamanı bu ilin aprelində Azərbaycan Prezidentinin Gürcüstana dövlət səfəri, həmçinin Mariam Kvrivişvilini

17 noyabr
.

Prezidentlər Birgə Bəyanat qəbul etdilər - Fotolar

Noyabrın 21-də Hanoyda Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Vyetnam Prezidenti To Lam "Azərbaycan Respublikası Prezidentinin və Vyetnam Kommunist Partiyasının Mərkəzi Komitəsinin Baş katibi, Vyetnam Sosialist Respublikası Prezidentinin Birgə Bəyanatı"nı qəbul ediblər. "Qafqazinfo"

21 noyabr
.

Təbiətin möcüzəsi - Kəlbəcər azaddır

İkinci Qarabağ müharibəsi Azərbaycanın şanlı qələbəsi ilə başa çatmaqla çoxəsrlik tariximizin heç zaman unudulmayacaq səhifəsini yazdı. Dövlətimizin başçısı, Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı İlham Əliyev noyabrın 25-də Kəlbəcərin işğaldan azad edilməsi münasibətilə xalqa müraciətində bir daha bildird

21 noyabr
.

Prezident və xanımının şərəfinə rəsmi nahar verilib

Noyabrın 21-də Hanoyda Vyetnam Sosialist Respublikasının Prezidenti To Lamın və xanımı No Fon Linin adından Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin və birinci xanım Mehriban Əliyevanın şərəfinə rəsmi nahar verilib. AZƏRTAC-a istinadən xəbər verir ki, prezidentlər tədbirdə çıxış ediblər

21 noyabr
.

25 Noyabr - Kəlbəcər Şəhəri Gününü qalib və güclü ölkənin vətəndaşları kimi qeyd etmək qürurvericidir

2020-ci il noyabrın 25-i Azərbaycan tarixinə Kəlbəcərin erməni işğalından azad edildiyi gün kimi yazılıb. Prezident İlham Əliyevin 2023-cü il iyulun 31-də imzaladığı Sərəncama əsasən, bu şanlı tarix Kəlbəcər Şəhəri Günü kimi qeyd olunur. Kəlbəcər 1930-cu il avqustun 8-də inzibati rayon statusu alıb

21 noyabr