Dənizin altında fizika qanunlarına meydan oxuyan ölçmə: Balina səslərinin sirri açıldı

Dənizin altında fizika qanunlarına meydan oxuyan ölçmə: Balina səslərinin sirri açıldıZolaqlı balinaların çıxardığı səsləri araşdıran tədqiqatçılar dəniz suyunda səs sürətinin bəzən 1000 m/s, bəzən isə 3000 m/s ölçüldüyünü müəyyən ediblər. Ətraflı təhlil isə fizika qanunlarının dəyişmədiyini, qeyri-adi nəticənin dalğaların birləşməsindən yaranan effektin ölçməyə təsir etməsi ilə bağlı olduğunu göstərib.

Qaynarinfo xəbər verir ki, okeanda səsin yayılma sürətini ölçmək ilk baxışda olduqca sadə proses kimi görünə bilər. Lakin zolaqlı balinaların çıxardığı dərin səsləri araşdıran Pensilvaniya Universitetinin professoru Con Spiesberger ölçmələr zamanı gözlənilməz nəticələrlə qarşılaşıb. Dəniz suyunda səsin orta sürəti təxminən 1500 m/s olsa da, bəzi ölçmələrdə 1000 m/s, bəzilərində isə 3000 m/s göstəricisi qeydə alınıb.

Spiesberger və Woods Hole Okeanoqrafiya İnstitutundan doktor Yucin Terray tərəfindən aparılan ətraflı araşdırma qeyri-adi nəticələrin səs sürətinin həqiqətən dəyişməsi ilə əlaqəli olmadığını ortaya qoyub. Əsas səbəb okeanda yayılan müxtəlif səs dalğalarının bir-biri ilə qarşılıqlı təsirə girməsidir.

Balina tərəfindən çıxarılan səs birbaşa qeyd cihazına çata bildiyi kimi, okeanın səthindən əks olunaraq daha uzun məsafə qət etdikdən sonra da cihaza çata bilər. Bu iki siqnalın üst-üstə düşməsi "zamanla interferensiya" adlandırılan effekt yaradır.

Dalğaların birləşməsi nəticəsində yaranan enerji zirvəsi ayrı-ayrı dalğaların hərəkətindən fərqli sürətlə yayıla bilər. Buna görə ölçmə zamanı səsin mühitdə olduğundan daha sürətli və ya daha yavaş hərəkət etdiyi təsəvvürü yarana bilər.

Beləliklə, qeydə alınan 3000 m/s göstəricisi dəniz suyunda səs sürətinin həqiqətən iki dəfə artdığı anlamına gəlmir. Mühitdəki səs dalğaları əvvəlki kimi normal sürətlə yayılmağa davam edir.

Tədqiqatçıların diqqət çəkdiyi məqamlardan biri də bu effektin xüsusi nisbilik nəzəriyyəsi ilə əlaqəsidir. Albert Eynşteynin nəzəri yanaşmasına görə, elektromaqnit dalğalarının interferensiyası nəticəsində yaranan zirvə işıq sürətindən daha sürətlə hərəkət edə bilər.

Burada əsas məqam ondan ibarətdir ki, belə zirvə informasiya daşımır. Fotonların özləri işıq sürətini aşa bilmədiyi kimi, səbəb-nəticə prinsipi də pozulmur.

Balina səslərində yaranan analoji səsdən sürətli zirvələr də real səs sürətini dəyişmir və fizika qanunları ilə ziddiyyət təşkil etmir.

Spiesberger okeanlarda təbii şəkildə baş verən bu hadisəni eksperimental şəkildə təsdiqləmək üçün araşdırmalarını davam etdirir. İlk mərhələdə sərt səthdən əks olunan səs dalğaları vasitəsilə okeandakı şəraiti modelləşdirməyi planlaşdıran tədqiqatçılar daha sonra eyni təcrübəni lazer şüaları ilə daha yüksək sürət miqyasında həyata keçirməyi hədəfləyirlər.

"Physical Review E" jurnalında dərc olunan araşdırma yalnız dalğa fizikasındakı mürəkkəb proseslərin anlaşılmasına töhfə vermir. Nəticələr dəniz biologiyasında canlıların səslər vasitəsilə yerinin müəyyənləşdirilməsi kimi proseslərin daha düzgün şərh edilməsinə də kömək edə bilər.


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Dünyada   Baxılıb: 4986   Tarix: 01 sentyabr 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Toyda o qədər pul yığıldı ki, 4 nəfər güclə daşıdı - VİDEO

Siirtdə keçirilən qəbilə toyunda bəyin pulu daşıması görüntüləri böyük maraq doğurub. " "a istinadən xəbər verir ki, çoxlu sayda qonağın iştirak edən toy şəhərin tanınmış simalarından birinin oğlu üçün baş tutub. Bəy pulu daşımaq üçün yanında olan daha 3 nəfərdən kömək istəyib. Bəy və yoldaşlarını

17 sentyabr 2021
.

Kadırov çeçen komandiri təhdid etdi: "Səni yandıracağam"

Çeçenistan lideri Ramzan Kadırov etdiyi sərt çıxışlarla gündəmə gəlib. Unikal.org xəbər verir ki, çeçen səhra komandiri Əhməd Zakayevi təhdid edib. Kadırov Zakayevlə bağlı təhdidlərini çeçen dilində səsləndirib. "Əgər sən bir daha atamın adını çəksən, görəcəksən başına nə gəlir. Hətta bu dünya yans

16 sentyabr 2021
.

Bill Qeyts: "Dünya yeni pandemiyaya hazır deyil"

"Microsoft" şirkətinin təsisçisi Bill Qeyts dünyanın yeni pandemiyaya hazır olmadığını bəyan edib. Multimilyarderin fikrincə, bu hal həyəcan doğurur. Qeytsin qənaətinə görə, hazırlığın başlıca meyarı 100 gün ərzində bütün dünyanı vaksinlə təmin edəcək istehsal müəssisələrinin yaradılmasıdır

15 sentyabr 2021
.

Köçəryan Moskvaya gedə bilməyəcək - QADAĞAN EDİLDİ

Məhkəmə Ermənistanın keçmiş prezidenti, "Hayastan" blokunun rəhbəri Robert Köçəryanı ölkədən çıxmasını qadağan edib. APA-ya istinadən xəbər verir ki, bu barədə "Hayastan" blokunun mətbuat xidməti məlumat yayıb. Bildirilib ki, təxminən bir həftə əvvəl Rusiyanın hakim "Vahid Rusiya"

17 sentyabr 2021
.

Merkel rəsmi mərasimdə ayaq üstə dura bilmədi – VİDEO

Ötən illərdə ara-sıra titrəmələrilə diqqət çəkən Almaniya Kansleri Angela Merkel Albaniyada rəsmi qarşılanma mərasimi zamanı stulda əyləşib. Hökumət başçısının rəsmi protokola uyğun olaraq ayaq üstə dura bilməməsi onun səhhətilə bağlı gəzən şayiələri yenidən gündəmə gətirib. Qeyd edək ki, Merkel il

15 sentyabr 2021
.

Bu ölkədə iki yaşdan yuxarı uşaqların vaksinasiyasına başlanıldı

Kubada 2-10 yaş arasında olan uşaqların vaksinasiyasına başlanılıb. Hazırda Kubada yerli istehsal olan "Abdala" və "Soberana" adlı iki peyvənd var. Hər iki peyvəndin üç dəfə vurulması tələb olunur. Ötən həftə isə hökumət 11-18 yaş arası kubalıların peyvəndləmə prosesinə başlayıb

17 sentyabr 2021
.

Qəbirdən çıxanı gördü, videonu titrəyərək çəkdi - VİDEO

ABŞ sakini tərəfindən çəkilən qorxunc kadrlar hər kəsi heyrətə salıb. -a istinadən xəbər verir ki, qəbiristanlıqdan çıxan saçları çəkən Coel Morrison saçların niyə çıxdığına təəccüblənib və səlahiyyətlilərdən məsələyə baxılmasını istəyib. Qəbirstanlıqda yaxınını ziyarət edən Morrison qəbirdən çıxan saçların

17 sentyabr 2021
.

İki dəfə dünyaya gəldiyini deyən qadın ÖLKƏ RƏHBƏRİNİ DƏ ŞOKA SALDI

Reenkarnasiya həqiqətən var ya yox bilinmir, amma Hindistanda baş verən bu hadisə, ona olan baxışınızı tamamilə dəyişəcək. -a istinadən iki dəfə doğulduğunu iddia edən hindli Şanti Devinin ağlları başdan alan hekayəsini təqdim edir. Şanti Devi cəmi 4 yaşında ikən ailəsinə evindən 120 kilometr uzaqlıqd

18 sentyabr 2021
.

Bəylə gəlin həm bir-birilərinə, həm də seçdikləri namizədə "hə" dedilər - VİDEO

Rusiyanın Zabaykalsk diyarında gənc cütlük səsvermə zaman elə birbaşa seçki məntəqəsində nikaha girmək qərarına gəliblər. Beləliklə yeni evlilər bir gündə iki vətəndaşlıq borcunu yerinə yetiriblər. Hadisə Çita şəhərində qeydə alınıb. "Gənclərin Rusiyanın gələcəyinə səs verməsinə mane olan səbəblər

18 sentyabr 2021