İqlim dəyişikliyi kənd təsərrüfatı üçün ciddi risklərdən birinə çevrilir - AÇIQLAMA

İqlim dəyişikliyi kənd təsərrüfatı üçün ciddi risklərdən birinə çevrilir - AÇIQLAMAİqlim dəyişikliyi Azərbaycanda kənd təsərrüfatı üçün temperaturun yüksəlməsi, su ehtiyatlarının azalması və quraqlıq, sel və digər ekstremal hava hadisələrinin artması kimi risklər yaradır. Bu amillər məhsuldarlığa və fermerlərin gəlirlərinə təsir etməklə yanaşı, ərzaq qiymətlərində də bahalaşma təzyiqi yarada bilər.

Bəs, iqlim dəyişikliyinin kənd təsərrüfatı və ümumilikdə iqtisadiyyat üçün yaratdığı əsas risklər nələrdir, su qıtlığı və ekstremal hava hadisələri məhsuldarlığa və ərzaq qiymətlərinə necə təsir edə bilər və fermerlərin bu risklərə uyğunlaşması üçün hansı dövlət dəstəyi tədbirləri görülməlidir?
İqlim dəyişikliyi kənd təsərrüfatı üçün ciddi risklərdən birinə çevrilir - AÇIQLAMAMövzu ilə bağlı Sonxeber.az-a açıqlama verən Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli bildirib ki, iqlim dəyişikliyi Azərbaycan kənd təsərrüfatı üçün ən ciddi risklərdən birinə çevrilir.

"Temperaturun yüksəlməsi, yağıntıların qeyri-sabitləşməsi, su ehtiyatlarının azalması, quraqlıq, sel, dolu və güclü küləklərin artması həm məhsuldarlığa, həm də fermerlərin gəlirlərinə birbaşa təsir edə bilər. Xüsusilə suvarmadan asılı olan ərazilərdə su çatışmazlığı əkin sahələrinin məhsuldarlığını aşağı sala və bəzi məhsulların istehsalını iqtisadi baxımdan daha az sərfəli edə bilər.
Temperaturun artması bitkilərin vegetasiya dövrünü dəyişməklə yanaşı, məhsuldarlığın azalmasına və xəstəliklərlə zərərvericilərin yayılmasının genişlənməsinə səbəb ola bilər. Məsələn, yüksək temperatur və su çatışmazlığı taxıl, pambıq, tərəvəzçilik və meyvəçilikdə məhsul itkisini artırır. Bu isə fermerin gəlirini azaldır, istehsal xərclərini yüksəldir və nəticədə məhsulun bazar qiymətinə təsir göstərir".

Ekspert bildirib ki, ərzaq qiymətləri baxımından əsas təhlükə odur ki, iqlim səbəbindən daxili istehsal azalanda bazarda təklif daralır:

"Tələb eyni qaldığı halda məhsul azaldıqda qiymət yüksələ bilər. Əgər həmin məhsul idxal hesabına əvəzlənirsə, bu zaman xarici valyutaya tələbat və dünya bazarındakı qiymət dəyişiklikləri də daxili bazara təsir göstərir. Yəni iqlim problemi təkcə fermerin problemi deyil, müəyyən mərhələdən sonra istehlakçı və ərzaq təhlükəsizliyi məsələsinə çevrilir.
Ən ciddi məsələlərdən biri su ehtiyatlarının idarə edilməsidir. Burada sadəcə yeni su mənbələri yaratmaq kifayət deyil. Mövcud suyun itkisinin azaldılması, kanalların yenilənməsi, damcı və yağmurlama kimi müasir suvarma sistemlərinin genişləndirilməsi və suyun məhsulun iqtisadi dəyərinə uyğun bölüşdürülməsi vacibdir. Fermerə suya qənaət edən texnologiya almaq üçün dəstək verilməsi də real nəticə yarada bilər".

Onun sözlərinə görə, dövlət dəstəyində də yanaşma dəyişməlidir:

"Subsidiyalar yalnız istehsalın həcminə deyil, suya qənaət, torpağın münbitliyinin qorunması, iqlimə davamlı sortlardan istifadə və müasir texnologiyaların tətbiqi kimi göstəricilərə də bağlana bilər. Aqrar sığortanın əhatə dairəsinin genişləndirilməsi xüsusilə vacibdir. Çünki fermer quraqlıq, dolu, sel və digər risklər nəticəsində bütün gəlirini itirirsə, növbəti istehsal mövsümünə vəsait tapmaqda çətinlik çəkir. Bununla yanaşı, fermerlərə iqlim riskləri barədə əvvəlcədən məlumat verən aqrometeoroloji sistemlərin gücləndirilməsi lazımdır. Fermer şaxta, dolu, quraqlıq və yüksək temperatur təhlükəsini əvvəlcədən bilsə, müəyyən qoruyucu tədbirlər görə bilər. Burada rəqəmsal texnologiyalar və süni intellekt də faydalı ola bilər".

Akif Nəsirli qeyd edib ki, iqtisadi baxımdan əsas məqsəd fermeri hər zərərdən sonra kompensasiya etmək yox, onun zərərə davamlılığını artırmaq olmalıdır:

"Yəni dövlət hər il yaranan itkiləri ödəməkdənsə, suya qənaət edən sistemlərə, iqlimə davamlı toxumlara, müasir aqrotexnologiyalara, sığortaya və düzgün su idarəçiliyinə investisiyanı stimullaşdırmalıdır. Əks halda iqlim dəyişikliyi ilə bağlı risklər artdıqca eyni vaxtda üç problem yarana bilər: məhsuldarlıq aşağı düşər, fermerin gəliri azalır və ərzaq qiymətləri yüksələr. Buna görə Azərbaycanda iqlim siyasəti kənd təsərrüfatından ayrıca məsələ kimi deyil, ərzaq təhlükəsizliyi, fermer gəlirləri və ümumi iqtisadi sabitliklə birlikdə nəzərdən keçirilməlidir".

Röyalə Xəyal


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
İqtisadiyyat   Baxılıb: 619   Tarix: 09 sentyabr 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Türk lirəsi tarixi minimuma düşdü

Qlobal iqtisadi vəziyyət və Türkiyənin daxili maliyyə bazarında baş verən sarsıntılar türk lirəsinin növbəti dəfə dəyər itirməsinə səbəb olub. xəbər verir ki, Türkiyədə 1 dollar 50 lirəni, yəni bütün zamanların ən yüksək nöqtəsini keçib

2 noyabr
.

Hesablama Palatasının xərclər smetası 25 %-ə yaxın artırılır

Hesablama Palatasının 2027-cı il üçün xərclər smetası 14 milyon 275 min 962 manat təşkil edəcək. "Report"un məlumatına görə, bu, 2026-cı illə müqayisədə 24,6 % çoxdur. Palata gələn il təkcə əməyin ödənişinə 12 milyon 889 min 193 manat yönəldəcək ki, bu da bu ilə nisbətən 30 % çoxdur. Hesablam

16 noyabr
.

Bu günə olan qızıl və gümüş qiymətləri

Azərbaycanda 3 noyabr 2026-cı il tarixinə olan rəsmi göstəricilərinə əsasən, qızılın və gümüşün qiyməti açıqlanıb. "Yeni Sabah" xəbər verir ki, qızılın 1 unsiyası 6 634.3605 manat, 1 qramı 213.30 manat təşkil edib. 1 qram qızılın qiyməti 99 əyyar təmiz qızıl üçün 213.30 manat, 750 əyyar İtalya

3 noyabr
.

Azərbaycana gətirilən bahalı avtomobillərin sayı artdı - Rəqəmlər

Oktyabrda Azərbaycanın avtomobil bazarında median qiymət 3.7 faiz artaraq 19 500 manata çatıb. Azərbaycan Qiymətləndiricilər Palatasından (AQP) -a bildirilib ki, bu yüksəliş real bahalaşma ilə deyil, satışa çıxarılan nəqliyyat vasitələrinin tərkibinin dəyişməsi ilə bağlıdır. Palatanın hesablamaların

15 noyabr
.

DVX: İxrac olunan təkrarsığorta xidmətlərinə 25 %-lik vergi güzəşti nəzərdə tutulur"

Azərbaycanda təkrarsığorta xidmətlərinin xaricə satışına vergi güzəştləri şamil ediləcək. "Report" xəbər verir ki, bunu İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinin baş idarə rəisi Nicat İmanov Milli Məclisin İqtisadi siyasət sənaye və sahibkarlıq komitəsinin bu gün keçirilən iclasınd

6 noyabr
.

Qızıl bazarında son vəziyyət

2026-cı il noyabrın 4-nə olan qızılın qiyməti açıqlanıb. "Yeni Sabah" xəbər verir ki, qızılın 1 unsiyası 6 670,1795 manat, 1 qramı isə 214,45 manat təşkil edir. Əyyarlara və mənşəyinə görə 1 qram qızılın qiyməti isə 99 əyyar (təmiz qızıl) - 214,45 manat, 750 əyyar (İtalyan qızılı) - 161,0

4 noyabr
.

Azərbaycanda qızıl bahalaşdı, yoxsa ucuzlaşdı?

Azərbaycanda 2026-cı il 2 noyabr tarixinə olan qızılın qiyməti açıqlanıb. "Yeni Sabah" xəbər verir ki, 1 unsiya qızılın qiyməti 6 796.43 manat, 1 qram qızılın baza qiyməti isə 218.51 manat təşkil edib. Qiymətlər əyyar və mənşəyə görə dəyişir. Belə ki, 99 əyyar (Təmiz qızıl) - 218.51 manat

2 noyabr
.

Azərbaycanda yük daşımalarının avtomobil nəqliyyatından dəmir yoluna keçirilməsi planlaşdırılır

Azərbaycanın nəqliyyat sektorunda 2060-cı ilə qədər elektrik avtomobillərinin xüsusi çəkisi 100 % təşkil edəcək, eləcə də alternativ yanacaq növlərinə keçid ediləcək. xəbər verir ki, bu barədə Azərbaycanın Uzunmüddətli Aşağıkarbonlu İnkişaf Strategiyasında deyilir. Qeyd olunur ki, ölkənin ümumi istixan

10 noyabr
.

Qızıl və gümüş bahalaşıb

Nyu-Yorkun COMEX əmtəə birjasında qızılın bir troya unsiyasının qiyməti 1,42% artaraq 4 132.6 ABŞ dollarına bərabər olub. "AzPolitika" birja məlumatlarına istinadən xəbər verir ki, COMEX-də gümüşün bir unsiyasının qiyməti də 2,14% artaraq 53.06 dollar təşkil edib

9 noyabr