Antarktidada buz kütləsi gözlənilmədən atdı: Alimlər səbəbini açıqladı

Antarktidada buz kütləsi gözlənilmədən atdı: Alimlər səbəbini açıqladıAntarktida artıq uzun illərdir buz kütləsini itirir. Buzlaqlar okeana buz tökərək dəniz səviyyəsinin yüksəlməsinə səbəb olur. Lakin 2021-2023-cü illər arasında bu tendensiyada qeyri-adi və alimlərin fikrincə, müvəqqəti dönüş baş verib. 22 ay ərzində qitənin buz kütləsi təxminən 695 milyard ton artıb. Bu, son iki onillikdə qeydə alınan ən böyük artımdır.

Qaynarinfo-nun məlumatına görə, "Nature" jurnalında dərc olunan araşdırma göstərib ki, əsas səbəb Şərqi Antarktidada anomal dərəcədə güclü qar yağması olub. 2003-2024-cü illər arasında qitə orta hesabla ildə təxminən 140,5 milyard ton buz itirib. Lakin 2021-ci ilin iyulundan 2023-cü ilin aprelinədək vəziyyət kəskin dəyişib.

Ən nəzərəçarpan artım Şərqi Antarktidada və Antarktida yarımadasında qeydə alınıb, Qərbi Antarktida isə buz itirməkdə davam edib. Xüsusilə Kraliça Meri Torpağı və Uilks Torpağı ərazilərində təxminən 470 milyard tonluq artım qeydə alınıb.

Alimlər peyk müşahidələrini yağıntı və iqlim məlumatları ilə müqayisə edərək belə qənaətə gəliblər ki, buz kütləsinin artımının əhəmiyyətli hissəsini məhz qeyri-adi intensiv qar yağması izah edir. Kraliça Meri Torpağı və Uilks Torpağı ərazilərində yağıntılar buz kütləsinə təxminən 351 milyard ton əlavə edib. Bu isə qitənin digər hissələrindəki itkiləri müvəqqəti olaraq kompensasiya etməyə kifayət edib.

Tədqiqatçılar qeyri-adi qar yağmasını "tropik isti hövzə" adlanan ərazidə okean səthinin temperaturunun yüksəlməsi ilə əlaqələndirirlər. Bu, Sakit okeanın qərb hissəsi ilə Hind okeanının şərq hissəsi arasında yerləşən geniş ərazidir.

Burada uzunmüddətli istiləşmə Rossbi dalğaları kimi tanınan atmosfer dəyişikliklərinə səbəb olub. Bu dalğalar Antarktidaya doğru yayılaraq qitənin şərq hissəsi üzərində yüksək təzyiq sahəsi formalaşdırıb.

Rütubətin bir hissəsi Hind okeanının orta enliklərindən daxil olub və "atmosfer çayları" adlanan hava axınları vasitəsilə cənuba doğru hərəkət edərək qar şəklində yağıb.

Bununla belə, alimlər vurğulayırlar ki, buz kütləsinin artması Antarktidanın bərpa olunmağa başladığı anlamına gəlmir. Qitənin qərb hissəsi, xüsusilə bu prosesin artıq uzun illərdir müşahidə olunduğu ərazilərdə, kütlə itirməkdə davam edib.

Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, qeyri-adi hadisə böyük ölçüdə iqlimin təbii dəyişkənliyi ilə bağlı olub. Tropik okeanın belə davamlı istiləşmə dövrlərinin təxminən on ildə bir dəfə baş verdiyi ehtimal edilir. Buna görə də buz kütləsində oxşar artımın yenidən müşahidə olunması mümkündür.

Alimlərin fikrincə, tropik iqlimlə Antarktida arasındakı əlaqənin müəyyənləşdirilməsi iqlim modellərinin dəqiqliyini artırmağa, buz örtüyündəki dəyişikliklər və Dünya okeanının səviyyəsi ilə bağlı proqnozları yaxşılaşdırmağa kömək edəcək.

Qrenlandiyada Peterman buzlağından sahəsi 76,4 kvadratkilometr olan nəhəng buz kütləsi qopub. Bu, təxminən Manhetten adasının sahəsinə bərabərdir. Buzun qalınlığı bəzi yerlərdə 150 metrə çatır.

Bu, 2012-ci ildən bəri buzlaqdakı üzən buz kütləsinin ən böyük itkisi, 2020-ci ildən etibarən isə Arktikada bu cür ən böyük parçalanma hadisəsidir.

Alimlər illərdir buzlaqda yaranan çatları izləyirlər və xəbərdarlıq edirlər ki, yaxın zamanda daha iki böyük buz kütləsi də qopa bilər.


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Dünyada   Baxılıb: 515   Tarix: 10 sentyabr 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Toyda o qədər pul yığıldı ki, 4 nəfər güclə daşıdı - VİDEO

Siirtdə keçirilən qəbilə toyunda bəyin pulu daşıması görüntüləri böyük maraq doğurub. " "a istinadən xəbər verir ki, çoxlu sayda qonağın iştirak edən toy şəhərin tanınmış simalarından birinin oğlu üçün baş tutub. Bəy pulu daşımaq üçün yanında olan daha 3 nəfərdən kömək istəyib. Bəy və yoldaşlarını

17 sentyabr 2021
.

Kadırov çeçen komandiri təhdid etdi: "Səni yandıracağam"

Çeçenistan lideri Ramzan Kadırov etdiyi sərt çıxışlarla gündəmə gəlib. Unikal.org xəbər verir ki, çeçen səhra komandiri Əhməd Zakayevi təhdid edib. Kadırov Zakayevlə bağlı təhdidlərini çeçen dilində səsləndirib. "Əgər sən bir daha atamın adını çəksən, görəcəksən başına nə gəlir. Hətta bu dünya yans

16 sentyabr 2021
.

Bill Qeyts: "Dünya yeni pandemiyaya hazır deyil"

"Microsoft" şirkətinin təsisçisi Bill Qeyts dünyanın yeni pandemiyaya hazır olmadığını bəyan edib. Multimilyarderin fikrincə, bu hal həyəcan doğurur. Qeytsin qənaətinə görə, hazırlığın başlıca meyarı 100 gün ərzində bütün dünyanı vaksinlə təmin edəcək istehsal müəssisələrinin yaradılmasıdır

15 sentyabr 2021
.

Köçəryan Moskvaya gedə bilməyəcək - QADAĞAN EDİLDİ

Məhkəmə Ermənistanın keçmiş prezidenti, "Hayastan" blokunun rəhbəri Robert Köçəryanı ölkədən çıxmasını qadağan edib. APA-ya istinadən xəbər verir ki, bu barədə "Hayastan" blokunun mətbuat xidməti məlumat yayıb. Bildirilib ki, təxminən bir həftə əvvəl Rusiyanın hakim "Vahid Rusiya"

17 sentyabr 2021
.

Merkel rəsmi mərasimdə ayaq üstə dura bilmədi – VİDEO

Ötən illərdə ara-sıra titrəmələrilə diqqət çəkən Almaniya Kansleri Angela Merkel Albaniyada rəsmi qarşılanma mərasimi zamanı stulda əyləşib. Hökumət başçısının rəsmi protokola uyğun olaraq ayaq üstə dura bilməməsi onun səhhətilə bağlı gəzən şayiələri yenidən gündəmə gətirib. Qeyd edək ki, Merkel il

15 sentyabr 2021
.

Bu ölkədə iki yaşdan yuxarı uşaqların vaksinasiyasına başlanıldı

Kubada 2-10 yaş arasında olan uşaqların vaksinasiyasına başlanılıb. Hazırda Kubada yerli istehsal olan "Abdala" və "Soberana" adlı iki peyvənd var. Hər iki peyvəndin üç dəfə vurulması tələb olunur. Ötən həftə isə hökumət 11-18 yaş arası kubalıların peyvəndləmə prosesinə başlayıb

17 sentyabr 2021
.

Qəbirdən çıxanı gördü, videonu titrəyərək çəkdi - VİDEO

ABŞ sakini tərəfindən çəkilən qorxunc kadrlar hər kəsi heyrətə salıb. -a istinadən xəbər verir ki, qəbiristanlıqdan çıxan saçları çəkən Coel Morrison saçların niyə çıxdığına təəccüblənib və səlahiyyətlilərdən məsələyə baxılmasını istəyib. Qəbirstanlıqda yaxınını ziyarət edən Morrison qəbirdən çıxan saçların

17 sentyabr 2021
.

İki dəfə dünyaya gəldiyini deyən qadın ÖLKƏ RƏHBƏRİNİ DƏ ŞOKA SALDI

Reenkarnasiya həqiqətən var ya yox bilinmir, amma Hindistanda baş verən bu hadisə, ona olan baxışınızı tamamilə dəyişəcək. -a istinadən iki dəfə doğulduğunu iddia edən hindli Şanti Devinin ağlları başdan alan hekayəsini təqdim edir. Şanti Devi cəmi 4 yaşında ikən ailəsinə evindən 120 kilometr uzaqlıqd

18 sentyabr 2021
.

Bəylə gəlin həm bir-birilərinə, həm də seçdikləri namizədə "hə" dedilər - VİDEO

Rusiyanın Zabaykalsk diyarında gənc cütlük səsvermə zaman elə birbaşa seçki məntəqəsində nikaha girmək qərarına gəliblər. Beləliklə yeni evlilər bir gündə iki vətəndaşlıq borcunu yerinə yetiriblər. Hadisə Çita şəhərində qeydə alınıb. "Gənclərin Rusiyanın gələcəyinə səs verməsinə mane olan səbəblər

18 sentyabr 2021