Çaylar quruyur, şirin su ehtiyatları tükənir: Səbəb nədir? - AÇIQLAMA

Çaylar quruyur, şirin su ehtiyatları tükənir: Səbəb nədir? - AÇIQLAMASon illər çaylarda su səviyyəsinin azalması və şirin su ehtiyatlarının tükənməsi ilə bağlı narahatlıqlar artır. İqlim dəyişiklikləri, temperaturun yüksəlməsi, yağıntıların azalması və qeyri-bərabər paylanması, quraqlıq, suvarmada su itkiləri və su ehtiyatlarından səmərəsiz istifadə bu prosesə təsir edən əsas amillər sırasında göstərilir. Azərbaycanda su ehtiyatlarının məhdud olması fonunda çayların və yeraltı suların qorunması, su itkilərinin azaldılması və daha səmərəli idarəetmə mexanizmlərinin tətbiqi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Bəs, çayların quruması və şirin su ehtiyatlarının azalmasının əsas səbəbləri nələrdir və Azərbaycanda su qıtlığının qarşısının alınması, mövcud su ehtiyatlarının qorunması və gələcəkdə su təminatının yaxşılaşdırılması üçün hansı tədbirlər görülməlidir?
Çaylar quruyur, şirin su ehtiyatları tükənir: Səbəb nədir? - AÇIQLAMAMövzu ilə bağlı Sonxeber.az-a açıqlama verən ekoloq Sadiq Həsənov bildirib ki, su ehtiyatlarının azalmasının birinci səbəbi iqlimdə baş verən kəskin dəyişikliklərdir.

"Bildiyimiz kimi, temperaturda artım var və iqlimdəki kəskin temperatur yüksəlişi uzunmüddətli quraqlıqlara səbəb olur. Azərbaycanda bu il yay aylarında da bunun şahidi olduq. Eyni zamanda, qısamüddətli, lakin böyük həcmli və sürətli yağışlarla müşayiət olunan dəyişikliklər baş verir. Bütün bunlar su ehtiyatlarının azalmasına səbəb olur. Uzunmüddətli quraqlıq buxarlanmanı artırır. Normal halda bu göstərici 8-10 faiz təşkil edirdisə, iqlim dəyişiklikləri şəraitində 10-15 faizə qədər yüksəlir. İkinci əsas səbəb çay axınlarında suyun azalmasıdır. Burada həm antropogen, yəni insan təsiri, həm də iqlim dəyişikliklərinin təsiri var. Məsələn, Xəzər dənizini qidalandıran ən böyük çay olan Volqanın suyunda əhəmiyyətli azalma müşahidə olunur. Xəzərə daxil olan su axınının həcmi təxminən 20-30 faiz azalıb. Eyni proses Kür, Terek və Ural çaylarında da baş verir. Bu iri çayların suyunda sürətli azalma olduğuna görə su ehtiyatları da azalır. Nəticədə həm içməli suyun, həm də əkin sahələrinin suvarılmasında istifadə olunan suyun həcmi azalır".

Ekoloq bildirib ki, artıq iqlimdə baş verən dəyişikliklərin qarşısını tam almaq mümkün deyil:

"Buna görə də adaptasiya proqramları həyata keçirilməlidir. Suya qənaət edən suvarma sistemlərinə, xüsusilə damcılı suvarma üsuluna keçilməlidir. Müxtəlif üsullardan istifadə etməklə suya qənaət etmək və problemi qismən yumşaltmaq mümkündür. Digər tərəfdən, içməli su sistemlərində itkilər azaldılmalıdır. Xüsusilə əkin sahələrində torpaq kanallarının istifadəsi məhdudlaşdırılmalıdır. Bəzi rayonlarda fermerlərin torpaq kanallarına polietilen örtüklər döşədiyini müşahidə etmişik ki, su itkiyə getməsin. Çünki torpaq kanallarında su itkisi həddindən artıq çoxdur. Hazırda itkilər 40-50 faiz arasında dəyişir. İçməli su nasos stansiyalarında və su anbarlarında təmizlik işləri aparılmalı, avadanlıqlar mütəmadi olaraq dəyişdirilməli və xidmətin səviyyəsi yüksəldilməlidir. Eyni zamanda, içməli sudan qənaətlə istifadə olunmalıdır. Bir çox sahələrdə, məsələn, avtomobil yuma məntəqələrində, sənaye müəssisələrində və digər yerlərdə texniki sulardan istifadə edilməlidir".

Onun sözlərinə görə, temperaturun artması şəraitində bu tədbirləri həyata keçirməklə həm insanları suya qənaət etməyə öyrətmək, həm də kənd təsərrüfatında məhsuldarlığı qorumaq mümkündür:

"Bu, eyni zamanda miqrasiyaya təsir edən amillərdən biridir. İçməli sudan qənaətlə istifadə etməklə su ehtiyatlarımız azalsa belə, mövcud imkanlardan daha səmərəli yararlana bilərik. Alternativ mənbə kimi yağış sularının toplanmasından da istifadə etmək mümkündür. Yağış suyunu toplamaq, anbarlarda saxlamaq və bir neçə filtrasiya mərhələsindən keçirməklə ondan həm içməli su, həm suvarma, həm də texniki məqsədlər üçün istifadə etmək olar. Yağış suyu atmosfer çirkliliyinə görə müəyyən dərəcədə çirklənə bilər, buna görə də istifadədən əvvəl təmizlənməsi və filtrasiya olunması vacibdir".

Röyalə Xəyal


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Sosial   Baxılıb: 1870   Tarix: 21 sentyabr 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Bakıda DƏHŞƏT: Avtobus gənc qızı vuraraq öldürdü

Bakıda səhər saatlarında ölümlə nəticələnən yol-nəqliyyat hadisəsi baş verib. -in "qaynar xətti"nə daxil olan məlumata görə, hadisə Koroğlu metrostansiyasının çıxışında qeydə alınıb. "Daewoo" markalı sərnişin avtobusu yolu keçən gənc qızı vurub. Zərbənin təsirindən ağır xəsarət ala

16 noyabr
.

Balıq bazarında bahalaşma var - Video

Bir həftədir bəzi balıqların qiymətində artım müşahidə olunur. Xəzər TV-yə istinadən bildirir ki, balıq almaq istəyənlər bazarda fərqli qiymətlərlə qarşılaşırlar. Satıcıların sözlərinə görə, ötən həftə ilə müqayisədə bəzi balıq növlərinin qiymətində artım var. Xüsusilə İrandan gətirilən məhsullarda bahalaşm

15 noyabr
.

Mediaya ayrılan pul çox azdır - Deputat

Mediaya ayrılan pul çox azdır. xəbər verir ki, bunu Milli Məclisin bu gün keçirilən plenar iclasında 2027-ci ilin dövlət büdcəsi zərfinin müzakirəsində deputat Hikmət Babaoğlu deyib. Deputat bildirib ki, düşüncəni, milli düşüncə platformasının keyfiyyətini təyin edən mediadır, televiziyalardır, televiziy

16 noyabr
.

Direktorların işə qəbul nəticələri - Açıqlandı

2026-cı ildə keçirilmiş direktorların işə qəbulu müsabiqəsinin nəticələri elan edilib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bu barədə MÜTDA məlumat yayıb. Bildirilib ki, müsabiqədə müəyyən edilmiş tələblərə cavab verən 463 nəfər uğur qazanıb. Namizədlərin müsabiqə nəticələri barədə məlumatlar onları

16 noyabr
.

Azərbaycanda terminallarla ödəniş qaydası dəyişdi

Ödənişlərin təhlükəsizliyinin artırılması və qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq terminallar vasitəsilə nağd vəsaitlərin qəbulu üzrə yeni qayda tətbiq olunur. xəbər verir ki, qaydaya əsasən, 500 AZN-dən artıq məbləğdə ödəniş və ya pul köçürməsi həyata keçirmək istəyən istifadəçilər şəxsiyyətlərin

16 noyabr
.

637 balla universitetə qəbul olmuşdu: Yataqxanada ölən tələbə ilə bağlı yeni təfərrüat

Yataqxanada meyiti tapılan tələbə qızın ölümü ilə bağlı bəzi təfərrüat məlum olub. -a istinadən xəbər verir ki, 2007-ci il təvəllüdlü Elmira Eyyubova 2024-cü ildə 637 bal toplayaraq Azərbaycan Tibb Universitetinə qəbul olub. O, universitetin yataqxanasına bir müddət əvvəl köçübmüş. Elmira iki il Bakıd

16 noyabr
.

Bakıda müşavirələr keçirildi - Qarlı havalara hazırlıq tədbirləri müzakirə olundu

Bakı şəhərinin bütün rayonlarında təsdiq edilmiş tədbirlər planlarına uyğun qış mövsümündə qarlı havalara hazırlıq tədbirləri davam edir. xəbər verir ki, ilk növbədə şəhər və rayon kommunal xidmətlərinin xüsusi təyinatlı texnikaları hazır vəziyyətə gətirilib, bir sıra yaşayış və qeyri yaşayış binalarınd

17 noyabr
.

Milli teleradio ənənələri və dövlətçilik ideologiyası: Azərbaycan mediasının qarşısında duran yeni vəzifələr

Azərbaycanın milli dövlətçilik tarixində radio və televiziya yalnız informasiya yayımı vasitəsi deyil, həm də xalqın milli-mənəvi dəyərlərinin qorunması, tarixi yaddaşının yaşadılması və dövlətçilik ideologiyasının möhkəmləndirilməsi baxımından mühüm ictimai institutlardır. Prezident İlham Əliyevin Azərbayca

16 noyabr
.

Kirayəçi evi boşaltmaqdan imtina edirsə, ev sahibi nə etməlidir? - EKSPERTDƏN AÇIQLAMA

Kirayə münasibətlərində ev sahiblərinin üzləşdiyi problemlərdən biri də müqavilənin müddəti başa çatdıqdan və ya kirayə haqqı ödənilmədikdən sonra kirayəçinin mənzili boşaltmaqdan imtina etməsidir. Belə hallarda mülkiyyətçilər həm əmlak hüquqlarını qorumaq, həm də qanun çərçivəsində hərəkət etmək məcburiyyətind

17 noyabr