İtaliyanın altında müəmmalı proses: Yer qabığı içəridən "açılır"

İtaliyanın altında müəmmalı proses: Yer qabığı içəridən "açılır"İtaliyanın dərinliklərində qeyri-adi geoloji proses baş verir. Alimlər ehtimal edirlər ki, yer qabığının aşağı təbəqələri tədricən ayrılaraq mantiyaya doğru batır. Bu proses yer qabığının sanki içəridən "açılmasına" bənzəyir.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Focus" yazıb.

Apennin dağları İtaliya yarımadası boyunca təxminən 1200 kilometr uzanır. Bu dağ silsiləsi uzun müddətdir alimlər qarşısında bir tapmaca olaraq qalır: onun bəzi hissələrində yer qabığı dartılır, digər hissələrində isə sıxılır. Eyni zamanda, bəzi ərazilər yüksəlir, qonşu sahələr isə aşağı enir. Dağ sisteminin müxtəlif tərəflərində zəlzələlərin xarakterində də fərqlər müşahidə olunur.

Florensiya Universitetindən Stefano Tavani başda olmaqla bir qrup geoloq hesab edir ki, bu prosesin izahı delaminasiya adlanan hadisə ola bilər.

Bu proses zamanı litosferin sıx və ağır aşağı təbəqələri yuxarıda yerləşən süxurlardan tədricən ayrılır və Yer mantiyasının daha dərin qatlarına batır.

Alimlər baş verənləri fermuarın açılmasına bənzədirlər. Bu zaman aşağı təbəqələrin ayrılmağa başladığı zona tədricən yerini dəyişir. Tədqiqatçılar həmin zonanı delaminasiya cəbhəsi adlandırırlar.

Geoloqlar GPS və zəlzələ məlumatlarını araşdırıblar

Hipotezlərini yoxlamaq üçün alimlər GPS məlumatlarını, peyk müşahidələrini və seysmik ölçmələri təhlil ediblər. Bundan əlavə, onlar yer qabığı ilə mantiya arasındakı sərhədi - Moxoroviçiç sərhədini, yaxud Moho sərhədini də araşdırıblar.

Əldə olunan məlumatlar Apennin dağlarının altında 500 kilometrdən artıq məsafəyə uzanan qeyri-adi strukturun mövcudluğuna işarə edib.

Tədqiqatçılar üçün yer səthinin hərəkəti xüsusi maraq doğurur. GPS ölçmələrinə əsasən, Apennin dağlarının daxili hissəsi ildə təxminən 4 millimetr sürətlə dartılır. Eyni zamanda, dağ sisteminin xarici hissəsi ildə təxminən 2 millimetr sürətlə sıxılır.

Geoloqlar bu vəziyyəti akkordeonun hərəkəti ilə müqayisə ediblər: sistemin bir hissəsi dartıldığı halda, digər hissəsi sıxılmaqda davam edir.

Adriatik dənizinin burada rolu nədir?

Müasir mənzərə daha qədim proseslərlə bağlı ola bilər. Apennin dağlarının formalaşması milyonlarla il ərzində tektonik plitələrin toqquşması və plitələrdən birinin mantiyaya batması fonunda baş verib.

Bu proseslər dağ sisteminin qərb tərəfində yer qabığının dartılmasına və Tirren dənizi hövzəsinin yaranmasına səbəb olub.

Lakin belə dartılmanın əsas mərhələsi təxminən 2 milyon il əvvəl başa çatıb. Buna baxmayaraq, Apennin dağlarında deformasiya davam edib.

Tədqiqatçıların fikrincə, yer qabığının hərəkətinin bu günədək davam etməsini məhz delaminasiya izah edə bilər.

Sıx və ağır aşağı təbəqələr ayrılaraq mantiyaya batdıqda, onların yerini daha yüngül və isti material tuta bilər. Bu isə yer qabığının qalxmasına və dartılmasına səbəb ola bilər.

Bununla belə, hərəkət edən delaminasiya cəbhəsinin qarşısında yer qabığı batmaqda olan strukturla əlaqəsini qoruyur. Nəticədə həmin ərazidə sıxılma və çökmə prosesləri meydana gəlir.


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Dünyada   Baxılıb: 1029   Tarix: 21 sentyabr 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Toyda o qədər pul yığıldı ki, 4 nəfər güclə daşıdı - VİDEO

Siirtdə keçirilən qəbilə toyunda bəyin pulu daşıması görüntüləri böyük maraq doğurub. " "a istinadən xəbər verir ki, çoxlu sayda qonağın iştirak edən toy şəhərin tanınmış simalarından birinin oğlu üçün baş tutub. Bəy pulu daşımaq üçün yanında olan daha 3 nəfərdən kömək istəyib. Bəy və yoldaşlarını

17 sentyabr 2021
.

Kadırov çeçen komandiri təhdid etdi: "Səni yandıracağam"

Çeçenistan lideri Ramzan Kadırov etdiyi sərt çıxışlarla gündəmə gəlib. Unikal.org xəbər verir ki, çeçen səhra komandiri Əhməd Zakayevi təhdid edib. Kadırov Zakayevlə bağlı təhdidlərini çeçen dilində səsləndirib. "Əgər sən bir daha atamın adını çəksən, görəcəksən başına nə gəlir. Hətta bu dünya yans

16 sentyabr 2021
.

Bill Qeyts: "Dünya yeni pandemiyaya hazır deyil"

"Microsoft" şirkətinin təsisçisi Bill Qeyts dünyanın yeni pandemiyaya hazır olmadığını bəyan edib. Multimilyarderin fikrincə, bu hal həyəcan doğurur. Qeytsin qənaətinə görə, hazırlığın başlıca meyarı 100 gün ərzində bütün dünyanı vaksinlə təmin edəcək istehsal müəssisələrinin yaradılmasıdır

15 sentyabr 2021
.

Köçəryan Moskvaya gedə bilməyəcək - QADAĞAN EDİLDİ

Məhkəmə Ermənistanın keçmiş prezidenti, "Hayastan" blokunun rəhbəri Robert Köçəryanı ölkədən çıxmasını qadağan edib. APA-ya istinadən xəbər verir ki, bu barədə "Hayastan" blokunun mətbuat xidməti məlumat yayıb. Bildirilib ki, təxminən bir həftə əvvəl Rusiyanın hakim "Vahid Rusiya"

17 sentyabr 2021
.

Merkel rəsmi mərasimdə ayaq üstə dura bilmədi – VİDEO

Ötən illərdə ara-sıra titrəmələrilə diqqət çəkən Almaniya Kansleri Angela Merkel Albaniyada rəsmi qarşılanma mərasimi zamanı stulda əyləşib. Hökumət başçısının rəsmi protokola uyğun olaraq ayaq üstə dura bilməməsi onun səhhətilə bağlı gəzən şayiələri yenidən gündəmə gətirib. Qeyd edək ki, Merkel il

15 sentyabr 2021
.

Bu ölkədə iki yaşdan yuxarı uşaqların vaksinasiyasına başlanıldı

Kubada 2-10 yaş arasında olan uşaqların vaksinasiyasına başlanılıb. Hazırda Kubada yerli istehsal olan "Abdala" və "Soberana" adlı iki peyvənd var. Hər iki peyvəndin üç dəfə vurulması tələb olunur. Ötən həftə isə hökumət 11-18 yaş arası kubalıların peyvəndləmə prosesinə başlayıb

17 sentyabr 2021
.

Qəbirdən çıxanı gördü, videonu titrəyərək çəkdi - VİDEO

ABŞ sakini tərəfindən çəkilən qorxunc kadrlar hər kəsi heyrətə salıb. -a istinadən xəbər verir ki, qəbiristanlıqdan çıxan saçları çəkən Coel Morrison saçların niyə çıxdığına təəccüblənib və səlahiyyətlilərdən məsələyə baxılmasını istəyib. Qəbirstanlıqda yaxınını ziyarət edən Morrison qəbirdən çıxan saçların

17 sentyabr 2021
.

İki dəfə dünyaya gəldiyini deyən qadın ÖLKƏ RƏHBƏRİNİ DƏ ŞOKA SALDI

Reenkarnasiya həqiqətən var ya yox bilinmir, amma Hindistanda baş verən bu hadisə, ona olan baxışınızı tamamilə dəyişəcək. -a istinadən iki dəfə doğulduğunu iddia edən hindli Şanti Devinin ağlları başdan alan hekayəsini təqdim edir. Şanti Devi cəmi 4 yaşında ikən ailəsinə evindən 120 kilometr uzaqlıqd

18 sentyabr 2021
.

Bəylə gəlin həm bir-birilərinə, həm də seçdikləri namizədə "hə" dedilər - VİDEO

Rusiyanın Zabaykalsk diyarında gənc cütlük səsvermə zaman elə birbaşa seçki məntəqəsində nikaha girmək qərarına gəliblər. Beləliklə yeni evlilər bir gündə iki vətəndaşlıq borcunu yerinə yetiriblər. Hadisə Çita şəhərində qeydə alınıb. "Gənclərin Rusiyanın gələcəyinə səs verməsinə mane olan səbəblər

18 sentyabr 2021