Dağ-mədən sənayesi Azərbaycanın qeyri-neft sektoruna yeni dinamika gətirir

Dağ-mədən sənayesi Azərbaycanın qeyri-neft sektoruna yeni dinamika gətirirAzərbaycan iqtisadiyyatının qarşısında duran əsas strateji vəzifələrdən biri iqtisadiyyatın şaxələndirilməsinin daha da sürətləndirilməsi, qeyri-neft sektorunun inkişafının yeni mərhələyə yüksəldilməsi və ölkənin mövcud təbii-iqtisadi potensialından daha səmərəli istifadə olunmasıdır. Bu baxımdan dağ-mədən sənayesinin inkişafı xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Cənab Prezidentin sədrliyi ilə keçirilən müşavirədə bu istiqamətdə səsləndirilən fikirlər göstərir ki, dağ-mədən sənayesinə yalnız xammal hasilatı sahəsi kimi deyil, ölkənin sənaye siyasətinin, regional inkişaf strategiyasının və ixrac potensialının mühüm komponentlərindən biri kimi yanaşmaq lazımdır. Azərbaycanın zəngin mineral-xammal ehtiyatları bu sahənin inkişafı üçün ciddi imkanlar yaradır. Lakin müasir iqtisadi yanaşmada əsas məsələ yalnız yeraltı sərvətlərin hasil edilməsi deyil. Əsas hədəf həmin resursların müasir texnologiyalar əsasında emal olunması, əlavə dəyərin ölkə daxilində yaradılması və dağ-mədən sənayesinin digər sahələrlə qarşılıqlı əlaqəsinin gücləndirilməsidir.
Dağ-mədən sənayesinin inkişafı qeyri-neft sektorunun şaxələndirilməsi baxımından bir neçə istiqamətdə mühüm imkanlar yaradır. İlk növbədə, bu sahə sənaye istehsalının genişləndirilməsinə və yeni istehsal zəncirlərinin formalaşmasına şərait yarada bilər. Filizin hasilatı ilə məhdudlaşmayan, onun zənginləşdirilməsi, emalı və son məhsula çevrilməsini əhatə edən iqtisadi model daha yüksək əlavə dəyərin ölkə daxilində qalmasına imkan verir. İkinci mühüm istiqamət ixrac potensialıdır. Azərbaycanın enerji resursları üzrə formalaşdırdığı ixrac imkanlarının yanında qeyri-neft məhsullarının, o cümlədən mineral xammal və onun emalından əldə olunan məhsulların xarici bazarlara çıxarılması ixrac strukturunun daha da şaxələndirilməsinə xidmət edə bilər. Bu isə uzunmüddətli perspektivdə ölkənin qeyri-neft ixracının genişləndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Dağ-mədən sənayesinin inkişafının regional iqtisadi fəallığa təsiri də xüsusi qeyd olunmalıdır. Mədən layihələrinin həyata keçirildiyi ərazilərdə yeni iş yerlərinin yaradılması, yol, enerji, su və digər infrastrukturun inkişaf etdirilməsi, yerli sahibkarlığın prosesə cəlb olunması həmin regionların iqtisadi potensialının artmasına səbəb ola bilər. Beləliklə, dağ-mədən sənayesi təkcə sənaye göstəricilərinin deyil, regionların sosial-iqtisadi inkişafının da mühüm amilinə çevrilə bilər. Burada mühüm məsələlərdən biri insan kapitalıdır. Müasir dağ-mədən sənayesi yüksək texnologiyalardan, geoloji kəşfiyyatın yeni metodlarından, rəqəmsal monitorinq sistemlərindən, avtomatlaşdırılmış istehsal proseslərindən və müasir idarəetmə mexanizmlərindən istifadəni tələb edir. Bu isə geoloq, mühəndis, texnoloq, ekoloq, İT və digər ixtisaslar üzrə yeni kadr tələbatı yaradır. Deməli, sahənin inkişafı həm də peşə və ali təhsil sisteminin real iqtisadiyyatın ehtiyacları ilə daha sıx əlaqələndirilməsi üçün yeni imkanlar açır.
Eyni zamanda, dağ-mədən sənayesinin inkişafında ekoloji təhlükəsizlik və dayanıqlı idarəetmə prinsipləri əsas şərtlərdən biri olmalıdır. Mineral ehtiyatlardan istifadə zamanı ətraf mühitin qorunması, su və torpaq ehtiyatlarının mühafizəsi, istehsal tullantılarının idarə olunması və mədən sahələrinin sonrakı rekultivasiyası müasir sənaye siyasətinin ayrılmaz hissəsi kimi nəzərdən keçirilməlidir. İqtisadi səmərəliliklə ekoloji məsuliyyət arasında düzgün balansın yaradılması sahənin uzunmüddətli inkişafının mühüm şərtidir.
Azərbaycanın artıq formalaşdırdığı sənaye infrastrukturu da bu proses üçün əlavə üstünlüklər yaradır. Ölkədə sənaye parklarının, logistika imkanlarının, nəqliyyat dəhlizlərinin və enerji infrastrukturunun inkişaf etdirilməsi hasil olunan xammalın emal və ixrac zəncirinə daha səmərəli inteqrasiyasına imkan verə bilər.
Bu baxımdan dağ-mədən sənayesinin inkişafına ayrıca bir sektorun inkişafı kimi deyil, bütövlükdə iqtisadiyyatın yeni istehsal və dəyər zəncirlərinin formalaşdırılması istiqamətində baxmaq lazımdır. Mədənçilikdən metallurgiyaya, kimya sənayesindən maşınqayırmaya, logistika və xidmət sektorundan elmi-tədqiqat və təhsil sahəsinə qədər geniş bir iqtisadi ekosistemin formalaşdırılması mümkündür. Azərbaycanın qarşısında duran strateji məqsəd təbii sərvətlərdən əldə olunan gəlirləri iqtisadiyyatın digər sahələrinin inkişafına yönəltməklə dayanıqlı və şaxələndirilmiş iqtisadi model qurmaqdır. Bu mənada dağ-mədən sənayesinin müasir texnologiyalar əsasında inkişaf etdirilməsi qeyri-neft sektorunun yeni hərəkətverici istiqamətlərindən birinə çevrilə bilər. Ən mühüm məqam isə ondan ibarətdir ki, Azərbaycanın mineral ehtiyatları yalnız yeraltı sərvət kimi deyil, iqtisadi inkişaf üçün kapitala çevrilməlidir. Bunun yolu isə xammalın hasilatı ilə kifayətlənməyərək onun emalını, yüksək əlavə dəyərli məhsul istehsalını, ixracını, yeni iş yerlərinin yaradılmasını, insan kapitalının inkişafını və regionların iqtisadi fəallığının artırılmasını vahid strategiya çərçivəsində təmin etməkdən keçir. Bu baxımdan dağ-mədən sənayesinin inkişafı Azərbaycanın qeyri-neft iqtisadiyyatının şaxələndirilməsi üçün mühüm perspektivlər açır və ölkənin sənaye siyasətinin növbəti mərhələsində strateji istiqamətlərdən biri kimi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

Metin Hüseynov - siyasi sərhçi, politoloq


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Siyasət   Baxılıb: 702   Tarix: 23 sentyabr 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

İlham Əliyev Ho Şi Minin məqbərəsinə baş çəkdi - Fotolar

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev noyabrın 20-də Hanoyda Vyetnamın qurucusu Ho Şi Minin məqbərəsini ziyarət edib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, məqbərənin qarşısında fəxri qarovul dəstəsi düzülüb. Prezident İlham Əliyev Ho Şi Minin xatirəsinə ehtiramını bildirib, məqbərənin önünə əklil qoyu

20 noyabr
.

Azərbaycan Prezidentinin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzindədir

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Vyetnama noyabrın 19-da başlayan rəsmi səfərinə bu ölkənin mediası böyük diqqət ayırıb. AZƏRTAC xəbər verir ki, nüfuzlu qəzetlər, xəbər portalları, onlayn nəşrlər iki ölkə arasında dövlət başçıları diplomatiyasının əlaqələrin inkişafı üçün oynadığı böyük rola, Azərbaycan-Vyetna

20 noyabr
.

Kəlbəcərin işğaldan azad olunması tarixi hadisədir

2020-ci il noyabrın 10-da Azərbaycan, Rusiya prezidentlərinin və Ermənistan baş nazirinin imzaladıqları birgə Bəyanatla 30 ilə yaxın davam edən münaqişəyə son qoyuldu, düşmən sülhə məcbur edildi. Bəyanata uyğun olaraq Ağdam, Kəlbəcər və Laçın rayonları siyasi yolla Azərbaycana qaytarıldı. Kəlbəcər Azərbaycanı

21 noyabr
.

Arzu və Leyla Əliyevalar Vyetnamda - Foto

Bakı Media Mərkəzinin rəhbəri Arzu Əliyeva sosial şəbəkə hesabında yeni paylaşım edib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, o, bacısı, Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyeva ilə Vyetnamın Hanoy şəhərində çəkdirdikləri fotonu paylaşıb. Həmin fotonu təqdim edirik:

20 noyabr
.

Mariam Kvrivişvili İlham Əliyevin qəbulunda - Fotolar

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev bu gün Gürcüstanın Baş nazirinin müavini, iqtisadiyyat və davamlı inkişaf naziri Mariam Kvrivişvilini qəbul edib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, söhbət zamanı bu ilin aprelində Azərbaycan Prezidentinin Gürcüstana dövlət səfəri, həmçinin Mariam Kvrivişvilini

17 noyabr
.

Prezident həmkarı ilə geniş tərkibdə görüşdü - Fotolar - Yenilənib

Noyabrın 21-də Hanoyda Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Vyetnam Sosialist Respublikasının Prezidenti To Lam ilə geniş tərkibdə görüşü olub. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bu barədə Azərbaycan Prezidentinin Mətbuat xidməti məlumat yayıb. *. Görüşdə çıxış edən Vyetnam Prezidenti To Lam deyib:

21 noyabr
.

25 Noyabr - Kəlbəcər Şəhəri Gününü qalib və güclü ölkənin vətəndaşları kimi qeyd etmək qürurvericidir

2020-ci il noyabrın 25-i Azərbaycan tarixinə Kəlbəcərin erməni işğalından azad edildiyi gün kimi yazılıb. Prezident İlham Əliyevin 2023-cü il iyulun 31-də imzaladığı Sərəncama əsasən, bu şanlı tarix Kəlbəcər Şəhəri Günü kimi qeyd olunur. Kəlbəcər 1930-cu il avqustun 8-də inzibati rayon statusu alıb

21 noyabr
.

Prezident İlham Əliyev: "Vyetnam biznesinin Azərbaycan iqtisadiyyatında iştirakı münasibətlərin mühüm tərkib hissəsidir"

"Vyetnam biznesinin Azərbaycan iqtisadiyyatında iştirakı da ikitərəfli münasibətlərin mühüm tərkib hissəsidir". AZƏRTAC-a istinadən xəbər verir ki, bu fikir Prezident İlham Əliyev Vyetnam Xəbər Agentliyinə (VNA) müsahibəsində səsləndirib. "Tikinti və infrastrukturun inkişafı, həmçini

19 noyabr
.

Azərbaycan-Vyetnam münasibətlərində yeni mərhələ: Əməkdaşlıq hansı istiqamətlərdə genişlənəcək?

"Azərbaycan-Vyetnam əməkdaşlığı tarixində yeni səhifə açılır. Bunun zəruriliyi bir neçə amillə izah olunur. İlk növbədə, Azərbaycan-Vyetnam münasibətlərinin tarixi ənənələrə və möhkəm köklərə malik olduğunu qeyd etmək lazımdır. İkinci Dünya müharibəsindən sonra əsası qoyulan əlaqələr ötən 80 il

20 noyabr