"Pekinin mövqeyinə görə, söhbət təkcə hüquqi texniki məsələdən getmir" - BƏHRUZ QULİYEV

"Pekinin mövqeyinə görə, söhbət təkcə hüquqi texniki məsələdən getmir" - BƏHRUZ QULİYEV"Son günlər Çinlə Yaponiya arasında münasibətlərdə yeni bir mübahisəli mövzu gündəmə gəlib. Söhbət BMT Nizamnaməsində II Dünya müharibəsindən qalma "düşmən dövlət" adlandırılan müddəalardan gedir.

Əvvəlcə məsələni aydınlaşdıraq. BMT Nizamnaməsinin 53, 77 və 107-ci maddələrində II Dünya müharibəsi dövründə BMT-nin qurucu dövlətlərinə qarşı döyüşmüş ölkələrlə bağlı xüsusi müddəalar mövcuddur. 53-cü maddədə hətta "düşmən dövlət" anlayışı II Dünya müharibəsində Nizamnamənin imzaçılarından hər hansı birinin düşməni olmuş dövlət kimi müəyyən edilir. 107-ci maddə isə həmin müharibənin nəticəsi olaraq belə dövlətlərlə bağlı görülmüş və ya səlahiyyət verilmiş tədbirlərin Nizamnamə tərəfindən avtomatik olaraq məhdudlaşdırılmadığını bildirir.

Amma burada mühüm bir məqam var ki, bunu bu gün Çin və ya başqa bir dövlətin Yaponiyaya istədiyi vaxt, heç bir prosedur olmadan sanksiya tətbiq edə bilməsi kimi başa düşmək düzgün deyil. Bu müddəalar 1945-ci ilin siyasi-hüquqi reallıqlarından qalan normalardır.

Hətta BMT Baş Assambleyası 1995-ci ildə bu müddəaları artıq köhnəlmiş hesab edib və onların Nizamnamədən çıxarılması prosedurunun başlanmasını nəzərdə tutan qətnamə qəbul edib. 2005-ci ildə də onların silinməsinə dair siyasi iradə bir daha ifadə olunub. Lakin Nizamnaməyə dəyişiklik edilməsi ayrıca mürəkkəb prosedur tələb etdiyindən həmin ifadələr bu gün də mətnin içərisində qalır." Bu fikirləri Səs qəzetinin baş redaktoru, siyasi ekspert Bəhruz Quliyev Sonxeber.az-a açıqlamasında deyib.
"Pekinin mövqeyinə görə, söhbət təkcə hüquqi texniki məsələdən getmir" - BƏHRUZ QULİYEVEkspert qeyd edib ki," indi, bu ərəfədə məsələ niyə yenidən qızışıb?" gəlin bu suala aydınlıq gətirək.

Yaponiyanın Baş naziri Sanae Takaichi sentyabrın 22-də BMT Baş Assambleyasındakı çıxışında açıq şəkildə bildirib ki, "düşmən dövlət" müddəaları Nizamnamədən çıxarılmalıdır. Tokio bunu artıq tarixdə qalmış, müasir beynəlxalq münasibətləri əks etdirməyən müddəaların aradan qaldırılması kimi təqdim edir.

Çin isə buna etiraz edir. Pekinin mövqeyinə görə, söhbət təkcə hüquqi texniki məsələdən getmir. Çin Yaponiyanın hərbi siyasətindəki dəyişiklikləri, xüsusilə təhlükəsizlik və Tayvan məsələsində Tokio tərəfindən səsləndirilən mövqeləri II Dünya müharibəsindən sonrakı regional nizam kontekstində qiymətləndirir. Çin BMT-dəki son çıxışında da bu müddəaların hələ Nizamnamədə olduğunu və onların əhəmiyyətini vurğulayıb.

"Deməli, burada məsələnin görünən tərəfi hüquqi mübahisədir, dərinliyində isə Çinlə Yaponiya arasında daha geniş geosiyasi rəqabət dayanır. Bir tərəfdə Yaponiyanın öz təhlükəsizlik imkanlarını genişləndirmək və beynəlxalq sistemdə daha fəal rol oynamaq cəhdi, digər tərəfdə isə Çinin Asiya-Sakit okean regionunda II Dünya müharibəsindən sonra formalaşmış nizamın dəyişdirilməsinə ehtiyatla yanaşması var.

Ona görə də bu məsələni sadəcə "köhnə bir maddə yenidən xatırlandı" kimi qiymətləndirmək doğru olmaz. Əslində, bu, Çin-Yaponiya münasibətlərində tarixin, hüququn və müasir geosiyasətin bir nöqtədə kəsişməsidir.

Və görünən odur ki, tərəflər arasındakı fikir ayrılığı təkcə keçmişə münasibətlə bağlı deyil, həm də Asiyanın gələcək təhlükəsizlik arxitekturası ilə bağlı fərqli baxışlardan qaynaqlanır." - deyə, B.Quliyev əlavə edib.

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Siyasət   Baxılıb: 536   Tarix: 30 sentyabr 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

İlham Əliyev Ho Şi Minin məqbərəsinə baş çəkdi - Fotolar

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev noyabrın 20-də Hanoyda Vyetnamın qurucusu Ho Şi Minin məqbərəsini ziyarət edib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, məqbərənin qarşısında fəxri qarovul dəstəsi düzülüb. Prezident İlham Əliyev Ho Şi Minin xatirəsinə ehtiramını bildirib, məqbərənin önünə əklil qoyu

20 noyabr
.

Azərbaycan Prezidentinin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzindədir

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Vyetnama noyabrın 19-da başlayan rəsmi səfərinə bu ölkənin mediası böyük diqqət ayırıb. AZƏRTAC xəbər verir ki, nüfuzlu qəzetlər, xəbər portalları, onlayn nəşrlər iki ölkə arasında dövlət başçıları diplomatiyasının əlaqələrin inkişafı üçün oynadığı böyük rola, Azərbaycan-Vyetna

20 noyabr
.

Kəlbəcərin işğaldan azad olunması tarixi hadisədir

2020-ci il noyabrın 10-da Azərbaycan, Rusiya prezidentlərinin və Ermənistan baş nazirinin imzaladıqları birgə Bəyanatla 30 ilə yaxın davam edən münaqişəyə son qoyuldu, düşmən sülhə məcbur edildi. Bəyanata uyğun olaraq Ağdam, Kəlbəcər və Laçın rayonları siyasi yolla Azərbaycana qaytarıldı. Kəlbəcər Azərbaycanı

21 noyabr
.

Arzu və Leyla Əliyevalar Vyetnamda - Foto

Bakı Media Mərkəzinin rəhbəri Arzu Əliyeva sosial şəbəkə hesabında yeni paylaşım edib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, o, bacısı, Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyeva ilə Vyetnamın Hanoy şəhərində çəkdirdikləri fotonu paylaşıb. Həmin fotonu təqdim edirik:

20 noyabr
.

Mariam Kvrivişvili İlham Əliyevin qəbulunda - Fotolar

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev bu gün Gürcüstanın Baş nazirinin müavini, iqtisadiyyat və davamlı inkişaf naziri Mariam Kvrivişvilini qəbul edib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, söhbət zamanı bu ilin aprelində Azərbaycan Prezidentinin Gürcüstana dövlət səfəri, həmçinin Mariam Kvrivişvilini

17 noyabr
.

Prezident həmkarı ilə geniş tərkibdə görüşdü - Fotolar - Yenilənib

Noyabrın 21-də Hanoyda Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Vyetnam Sosialist Respublikasının Prezidenti To Lam ilə geniş tərkibdə görüşü olub. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bu barədə Azərbaycan Prezidentinin Mətbuat xidməti məlumat yayıb. *. Görüşdə çıxış edən Vyetnam Prezidenti To Lam deyib:

21 noyabr
.

25 Noyabr - Kəlbəcər Şəhəri Gününü qalib və güclü ölkənin vətəndaşları kimi qeyd etmək qürurvericidir

2020-ci il noyabrın 25-i Azərbaycan tarixinə Kəlbəcərin erməni işğalından azad edildiyi gün kimi yazılıb. Prezident İlham Əliyevin 2023-cü il iyulun 31-də imzaladığı Sərəncama əsasən, bu şanlı tarix Kəlbəcər Şəhəri Günü kimi qeyd olunur. Kəlbəcər 1930-cu il avqustun 8-də inzibati rayon statusu alıb

21 noyabr
.

Prezident İlham Əliyev: "Vyetnam biznesinin Azərbaycan iqtisadiyyatında iştirakı münasibətlərin mühüm tərkib hissəsidir"

"Vyetnam biznesinin Azərbaycan iqtisadiyyatında iştirakı da ikitərəfli münasibətlərin mühüm tərkib hissəsidir". AZƏRTAC-a istinadən xəbər verir ki, bu fikir Prezident İlham Əliyev Vyetnam Xəbər Agentliyinə (VNA) müsahibəsində səsləndirib. "Tikinti və infrastrukturun inkişafı, həmçini

19 noyabr
.

Azərbaycan-Vyetnam münasibətlərində yeni mərhələ: Əməkdaşlıq hansı istiqamətlərdə genişlənəcək?

"Azərbaycan-Vyetnam əməkdaşlığı tarixində yeni səhifə açılır. Bunun zəruriliyi bir neçə amillə izah olunur. İlk növbədə, Azərbaycan-Vyetnam münasibətlərinin tarixi ənənələrə və möhkəm köklərə malik olduğunu qeyd etmək lazımdır. İkinci Dünya müharibəsindən sonra əsası qoyulan əlaqələr ötən 80 il

20 noyabr