Evin sənədi başqasının adınadırsa, onu öz adına keçirmək mümkündür? - Hüquqi yollar - ƏMLAK EKSPERTİNDƏN AÇIQLAMA

Daşınmaz əmlakın sənədləşdirilməsi ilə bağlı problemlər və mülkiyyət hüququnun rəsmiləşdirilməsi vətəndaşların qarşılaşdığı aktual məsələlərdəndir. Bəzən insanlar yaşadıqları və ya illər əvvəl aldıqları evin sənədlərinin başqa şəxsin adına olduğunu sonradan öyrənirlər. Belə vəziyyətlərdə əmlakın faktiki sahibi olmaq həmin ev üzərində hüquqi mülkiyyət hüququna sahib olmaq demək deyil. Bəs evin çıxarışı başqa şəxsin adınadırsa, onu öz adına keçirmək mümkündürmü?

Hansı hallarda bu proses həyata keçirilə bilər və mülkiyyətçinin razılığı olmadan evin rəsmiləşdirilməsi üçün hansı hüquqi imkanlar mövcuddur? Rəsmi qaydada mülkiyyət hüququnun dəyişdirilməsi üçün hansı sənədlər tələb olunur?
Mövzu ilə bağlı əmlak eksperti Fərid Cəfərli Sonxeber.az-a açıqlamasında bildirdi ki, ilk növbədə bir məqamı xüsusi vurğulamaq lazımdır: daşınmaz əmlakda faktiki sahibliklə hüquqi mülkiyyət hüququ eyni anlayışlar deyil. Bir şəxsin uzun illər evdə yaşaması, kommunal xərcləri ödəməsi, təmir aparması və ya həmin əmlakı öz vəsaiti hesabına əldə etməsi avtomatik olaraq ona mülkiyyət hüququ qazandırmır. Əgər evin çıxarışı başqa şəxsin adınadırsa, həmin əmlakın digər şəxsin adına keçirilməsi üçün müvafiq hüquqi prosedur həyata keçirilməlidir. Birinci hal - alqı-satqı müqaviləsidir. Əmlakın rəsmi mülkiyyətçisi öz iradəsi ilə evi başqa şəxsə satır və notarial qaydada alqı-satqı müqaviləsi bağlanır. Müqavilə və dövlət qeydiyyatı prosedurları tamamlandıqdan sonra mülkiyyət hüququ yeni sahibin adına rəsmiləşdirilir.

İkinci hal - bağışlama müqaviləsidir. Mülkiyyətçi əmlakı ödənişsiz şəkildə başqa şəxsə bağışlaya bilər. Bu zaman da qanunvericiliyin tələblərinə uyğun notarial rəsmiləşdirmə və dövlət qeydiyyatı tələb olunur.

Üçüncü hal - vərəsəlikdir. Əgər əmlakın mülkiyyətçisi vəfat edibsə, onun adına olan ev qanuni və ya vəsiyyət üzrə vərəsələrə keçə bilər. Bu proses vərəsəlik hüququnun rəsmiləşdirilməsi və müvafiq dövlət qeydiyyatı əsasında həyata keçirilir.

Dördüncü hal - məhkəmə qaydasında mülkiyyət hüququnun tanınmasıdır. Bəzi hallarda şəxsin əmlak üzərində hüququ mövcud olsa da, sənədləşmə düzgün aparılmayıb və ya mülkiyyət hüququ mübahisələndirilir. Belə vəziyyətlərdə müqavilələr, ödəniş sənədləri, arxiv məlumatları və digər sübutlar əsasında məhkəməyə müraciət etmək mümkündür. Lakin məhkəmənin qərarı hər bir halda işin konkret hallarından və qanuni əsaslardan asılıdır.

Burada mühüm bir məqama da diqqət yetirmək lazımdır: evin sənədi başqa şəxsin adınadırsa, həmin şəxsin razılığı olmadan əmlakı sadəcə müraciət etməklə öz adına keçirmək mümkün deyil. İstisnalar yalnız qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş xüsusi hüquqi hallarda mümkündür.

Xüsusilə ailə münasibətlərindən irəli gələn mübahisələrdə diqqətli olmaq lazımdır. Məsələn, ev ər-arvaddan birinin adına rəsmiləşdirilsə belə, nikah dövründə ümumi vəsait hesabına əldə edilmiş əmlak müəyyən şərtlərlə ər-arvadın ümumi birgə mülkiyyəti hesab oluna bilər. Yəni çıxarışda yalnız bir şəxsin adının göstərilməsi digər həyat yoldaşının hüquqlarını avtomatik olaraq aradan qaldırmır. Ən böyük səhvlərdən biri illərlə bir evdə yaşamağı və ya həmin evə pul xərcləməyi mülkiyyət hüququnun avtomatik yaranması kimi qəbul etməkdir.

Nəticə etibarilə, evin sənədi başqasının adınadırsa, onu öz adına keçirmək mümkündür. Ancaq əsas məsələ evdə kimin yaşaması deyil, həmin əmlak üzərində hüququn hansı qanuni əsasla əldə edilməsidir. Hər bir belə iş fərdi qaydada araşdırılmalı, sənədlər hüquqi ekspertizadan keçirilməli və yalnız bundan sonra düzgün hüquqi mexanizm seçilməlidir.

Çünki daşınmaz əmlak məsələlərində bir sənədin düzgün araşdırılmaması və ya yanlış addım gələcəkdə ciddi hüquqi və maliyyə problemlərinə səbəb ola bilər.

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin