Güclü küləklər, intensiv yağışlar, quraqlıq: Azərbaycanı nə gözləyir? - AÇIQLAMA

Son dövrlər güclü külək, intensiv yağış, sel və daşqın kimi ekstremal hava hadisələrinin daha çox gündəmə gəlməsi iqlim dəyişikliklərinin təsirləri ilə bağlı suallar yaradır. Azərbaycanda bu proseslərin su ehtiyatlarına, kənd təsərrüfatına, meşə örtüyünə və yaşayış məntəqələrinin təhlükəsizliyinə təsiri xüsusi diqqət tələb edir. Belə hadisələrin qarşısını tamamilə almaq mümkün olmasa da, düzgün ekoloji planlaşdırma və qabaqlayıcı tədbirlər onların vurduğu zərəri azaltmağa kömək edə bilər.

Bəs, Azərbaycanda müşahidə olunan güclü küləklər, intensiv yağıntılar, sel və daşqınlar iqlim dəyişiklikləri ilə nə dərəcədə əlaqəlidir? Bu hadisələrin fəsadlarını azaltmaq üçün hansı ekoloji və infrastruktur tədbirləri həyata keçirilməlidir?
Mövzu ilə bağlı Sonxeber.az-a açıqlama verən ekoloq Sadiq Həsənov bildirib ki, Azərbaycanın iqlimini həm şimaldan, həm də cənubdan gələn siklonlar müəyyən edir.

"Azərbaycan və Xəzər dənizi elə bir coğrafi mövqedə yerləşir ki, şimaldan Böyük Qafqaz sıra dağları, cənubdan isə Elburus dağları bu hava axınlarının hərəkətinə təsir göstərir. Şimaldan gələn arktik siklonlar Şərqi Avropa, Skandinaviya ölkələri, eləcə də Şərqi Sibir istiqamətindən Azərbaycana daxil olur. Bu soyuq hava kütlələri Böyük Qafqaz sıra dağları ilə qarşılaşdıqda Xəzər dənizinin şimalına doğru yönəlir və sıxılır. Nəticədə dənizlə hava arasında təzyiq fərqi yaranır. Təzyiq fərqi artdıqca külək formalaşır. Gələn soyuq siklonlar güclü olduqda isə bu külək sürətlənir. Məhz buna görə Xəzər hövzəsində yerləşən ölkələrdə, xüsusilə Bakı və Abşeron yarımadasında şimal küləkləri, yəni Xəzri tez-tez müşahidə olunur".

Ekspert bildirib ki, cənubdan isə isti hava kütlələri gəlir:

"Afrika istiqamətindən hərəkət edərək İran üzərindən Azərbaycana daxil olan bu hava axınları Elburus dağlarının təsiri ilə sıxılır və yerli şəraitdə Gilavar adlandırılan küləklərin yaranmasına səbəb olur. Şimaldan gələn arktik siklonlar xüsusilə qışda soyuq hava gətirir, yayda isə havanın nisbətən sərinləşməsinə səbəb olur. Cənubdan gələn isti hava kütlələri isə həm qışda, həm də yayda temperaturun yüksəlməsinə təsir göstərir. Beləliklə, bu hava axınları Azərbaycanın coğrafi və meteoroloji şəraitinin formalaşmasında mühüm rol oynayır. Xəzər hövzəsində yaranan təzyiq fərqləri də güclü küləklərlə müşahidə olunur. Məsələn, şimalda havanın soyuması, cənubda isə nisbətən isti hava şəraitinin olması təzyiq fərqini artırır. Bu da güclü küləklərin yaranmasına səbəb olur".

Onun sözlərinə görə, belə hadisələr Azərbaycan üçün mütəmadi xarakter daşıyır:

"Lakin iqlimdə baş verən kəskin dəyişikliklər və temperaturun artması bu proseslərin intensivliyini də artırır. Məsələn, qısamüddətli intensiv yağışlar yağır, digər dövrlərdə isə uzunmüddətli quraqlıq müşahidə olunur. Quraqlıq zamanı buxarlanmanın həcmi artır. Sonradan intensiv yağışlar yağdıqda isə ciddi fəsadlar yarana, sel və daşqınlar baş verə bilər. Azərbaycanın iqlim şəraiti bu cür proseslərin təsiri altında formalaşır. Düşünürəm ki, bu baxımdan bizim edə biləcəyimiz əsas iş mövcud iqlim şəraitinə uyğunlaşmaqdır".

Röyalə Xəyal

Telegramda izləyin