12 Noyabr - Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası Günü: Dövlətçilik, hüquqi təminatlar və milli suverenliyin təməli

12 Noyabr - Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası Günü ölkəmizin dövlətçilik tarixində mühüm əhəmiyyət daşıyan əlamətdar günlərdən biridir. Bu tarix müstəqil Azərbaycanın hüquqi dövlət quruculuğunun əsasını təşkil edən, xalqın iradəsini, dövlətin idarəçilik prinsiplərini, insan və vətəndaş hüquq və azadlıqlarını özündə əks etdirən ali qanunun qəbul edildiyi gündür. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası yalnız hüquqi sənəd deyil, həm də müstəqil dövlətimizin siyasi, hüquqi və ictimai inkişaf istiqamətlərini müəyyənləşdirən fundamental dövlətçilik sənədidir.

1995-ci il noyabrın 12-də ümumxalq səsverməsi - referendum yolu ilə qəbul edilən Azərbaycan Respublikasının ilk müstəqil Konstitusiyası ölkəmizin yeni tarixi mərhələyə qədəm qoymasını təmin etdi. Bu sənəd müstəqilliyin hüquqi əsaslarını möhkəmləndirməklə yanaşı, demokratik, hüquqi və dünyəvi dövlət quruculuğunun prinsiplərini təsbit etdi. Konstitusiyanın qəbul edilməsi Azərbaycanın dövlət müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi, milli qanunvericilik sisteminin formalaşdırılması və beynəlxalq hüquq normalarına uyğun inkişafı baxımından mühüm hadisə oldu.

Konstitusiyanın hazırlanması və qəbul edilməsi müstəqil dövlət quruculuğu prosesində mühüm tarixi mərhələ idi. Ulu Öndər Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə hazırlanan Əsas Qanun Azərbaycanın milli dövlətçilik maraqlarını, xalqın suverenlik hüququnu və gələcək inkişaf hədəflərini vahid hüquqi çərçivədə birləşdirdi. Konstitusiyanın preambulasında dövlət müstəqilliyinin, suverenliyin və ərazi bütövlüyünün qorunması, demokratik quruluşun təmin edilməsi, vətəndaş cəmiyyətinin formalaşdırılması, qanunun aliliyinə əsaslanan hüquqi və dünyəvi dövlətin qurulması əsas məqsədlər kimi müəyyənləşdirildi. nk.gov.az +1

Azərbaycan Konstitusiyasının ən mühüm xüsusiyyətlərindən biri insan və vətəndaş hüquq və azadlıqlarına geniş yer ayırmasıdır. İnsan hüquqlarının qorunması, hər kəsin qanun qarşısında bərabərliyi, fikir və söz azadlığı, vicdan azadlığı, mülkiyyət hüququ, təhsil almaq, əmək və sosial təminat hüquqları Əsas Qanunda öz əksini tapıb. Bu müddəalar dövlət-vətəndaş münasibətlərinin hüquqi əsaslarını müəyyən etməklə yanaşı, hər bir şəxsin cəmiyyətdə layiqli mövqeyinin təmin olunmasına xidmət edir.

Hüquqi dövlətin əsas göstəricisi yalnız qanunların mövcudluğu deyil, onların bütün şəxslər və dövlət qurumları tərəfindən eyni qaydada icra edilməsidir. Bu baxımdan Konstitusiyanın aliliyi dövlət idarəçiliyinin fundamental prinsipidir. Heç bir dövlət orqanı, vəzifəli şəxs və ya vətəndaş Əsas Qanunun müəyyən etdiyi hüquqi çərçivədən kənarda fəaliyyət göstərə bilməz. Məhz qanunun aliliyi cəmiyyətdə ədalətin, hüquqi sabitliyin və ictimai etimadın möhkəmlənməsi üçün əsas şərtlərdəndir.

Konstitusiya dövlət hakimiyyətinin təşkilinin əsaslarını da müəyyən edir. Qanunvericilik, icra və məhkəmə hakimiyyətlərinin bölünməsi prinsipi hakimiyyət qollarının səlahiyyətlərini və qarşılıqlı fəaliyyət mexanizmlərini müəyyənləşdirir. Bu sistem dövlət idarəçiliyində hüquqi tarazlığın qorunmasına, səlahiyyətlərin qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada həyata keçirilməsinə xidmət edir.

Ötən illər ərzində Azərbaycanın ictimai-siyasi, iqtisadi və hüquqi həyatında baş verən dəyişikliklər Konstitusiyanın da təkmilləşdirilməsini zəruri edib. 2002, 2009 və 2016-cı illərdə keçirilən ümumxalq referendumları nəticəsində Əsas Qanuna əlavə və dəyişikliklər edilib. Bu dəyişikliklər dövlət idarəçiliyinin, insan hüquqlarının müdafiəsinin və hüquqi mexanizmlərin müasir tələblərə uyğunlaşdırılması baxımından əhəmiyyət daşıyıb. president.az +1

Azərbaycanın müasir dövlətçilik tarixində Konstitusiyanın əhəmiyyəti ölkənin ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin təmin olunması kontekstində də xüsusi məna kəsb edir. 44 günlük Vətən müharibəsində qazanılmış tarixi Zəfər və 2023-cü ilin sentyabrında həyata keçirilmiş antiterror tədbirlərindən sonra ölkənin bütün ərazilərində dövlət suverenliyinin təmin edilməsi Azərbaycanın konstitusiya quruluşunun möhkəmləndirilməsi baxımından yeni mərhələ yaratdı. Bu reallıq dövlətin hüquqi əsaslarının bütün ölkə ərazisində tam tətbiqinin, qanunçuluğun və vahid hüquqi məkanın əhəmiyyətini bir daha gündəmə gətirdi.

Bu gün işğaldan azad edilmiş ərazilərdə aparılan bərpa və quruculuq işləri, Böyük Qayıdış proqramının həyata keçirilməsi, yeni yaşayış məntəqələrinin salınması, sosial infrastrukturun yaradılması da Konstitusiyada təsbit edilmiş dövlətçilik prinsipləri ilə sıx bağlıdır. Vətəndaşların təhlükəsiz yaşamaq, mülkiyyət, təhsil, əmək və sosial təminat hüquqlarının həmin ərazilərdə də reallaşdırılması vahid hüquqi dövlət sisteminin mühüm tərkib hissəsidir. Dövlət suverenliyinin möhkəmlənməsi ilə yanaşı, hər bir vətəndaşın konstitusion hüquqlarının təmin edilməsi müasir Azərbaycanın qarşısında dayanan əsas vəzifələrdəndir.

Konstitusiya Günü həm də hüquqi maarifləndirmə baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Cəmiyyətin hər bir üzvü öz hüquq və vəzifələrini bilməli, qanunlara hörmət etməli, başqalarının hüquq və azadlıqlarına ehtiramla yanaşmalıdır. Çünki hüquqi dövlətin möhkəmliyi təkcə dövlət qurumlarının fəaliyyəti ilə deyil, həm də vətəndaşların hüquqi düşüncəsi, məsuliyyəti və qanunlara münasibəti ilə müəyyən olunur. Konstitusiyanın müddəalarının gündəlik həyatda tətbiqi, hüquqi mədəniyyətin inkişafı və ədalət prinsipinin qorunması dövlət-cəmiyyət münasibətlərinin sağlam əsaslar üzərində qurulmasına imkan yaradır.

12 Noyabr - Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası Günü müstəqilliyimizin hüquqi əsaslarını, milli dövlətçilik ənənələrimizi və gələcək nəsillər qarşısında məsuliyyətimizi xatırladan əlamətdar tarixdir. Bu günün əsas mesajı ondan ibarətdir ki, güclü dövlət yalnız iqtisadi və siyasi imkanları ilə deyil, həm də möhkəm hüquqi sistemi, qanunun aliliyi və vətəndaş hüquqlarının təmin olunması ilə xarakterizə olunur. Konstitusiyaya hörmət, onun müddəalarına əməl edilməsi və hüquqi dövlət prinsiplərinin inkişaf etdirilməsi Azərbaycanın davamlı tərəqqisinin mühüm şərtlərindən biridir.

12 Noyabr - Konstitusiya Günü müstəqil Azərbaycanın dövlətçilik iradəsinin, hüquqi sabitliyinin və milli suverenliyinin təcəssümüdür.

Cavanşir Paşazadə
Milli Məclisin deputatı

Telegramda izləyin