Öz toyuğumuz, yumurtamız yoxdur? - ARAŞDIRMA

Öz toyuğumuz, yumurtamız yoxdur? - ARAŞDIRMAToyuq və yumurta istehsalı ilə məşğul olan şirkətlər ölkəmizə xaricdən məhsul gətirilməsinə etiraz edirlər. Ekspertlər isə bu qənaətdədirlər ki, idxala məhdudiyyət qoyulsa, quş əti məhsulları və yumurta bahalaşacaq. Tək istehsalçını yox, istehlakçını da nəzərə almalıyıq.

Yerli quşçuluq sənayemiz problemlərlə üzləşib. "Azərbaycan Quş Əti, Yumurta İstehsalçıları və İxracatçıları Assosiasiyası" hökumətə müraciət edib. Belə ki, ölkəyə xaricdən iki-üç manata quş əti gətirilir. Həmçinin, yumurta da xaricdən idxal olunur. Bununla əlaqədar yerli istehsalçıların satışlarının məhdudlaşdığı qeyd olunub. Bildirilib ki, bütün bu məsələlər yerli istehsalımıza mənfi təsir göstərir. Belə davam edərsə, yerli quşçuluq sənayemizi nə gözləyir?

"Kaspi" qəzeti mövzu ilə bağlı məqalə dərc edib.

"Azərbaycan Quş əti, Yumurta İstehsalçıları və İxracatçıları Assosiasiyası" İctimai Birliyinin sədri Mürvət Həsənli bildirdi ki, yerli istehsalda xeyli irəliləyiş mövcuddur:

"Ölkədə tələbatın 130-140 faizi civarında süfrə yumurtası istehsalı var. Hətta süfrə yumurtasını Yaxın Şərq ölkələri, Əfqanıstan, İraq, İsrail, Qətər, Səudiyyə Ərəbistanı kimi 10-a yaxın ölkəyə ixrac edirik. Həmçinin, bazara kifayət qədər ucuz yumurta çıxarırıq. Keçən il 16 qəpiyə satılan yumurta, hazırda 12 qəpikdir. Bu, yemin qiymətinin aşağı düşməsi ilə bağlıdır. Damazlıq yumurta istehsalında isə tələbatımızın 100-105 faizi civarında istehsal gücünə sahibik. Ölkədə hazırda toyuq saxlaya biləcək fermaların sayı 765-dir. Aylıq 15 min ton civarında quş əti istehsal edə bilərik. Bu halda illik istehsal 180 min tondur. Bizim ölkənin tələbatı isə 150-160 min tondur. 20 min ton artıq quş əti qalır. Yəni, quş əti istehsalında da heç bir problemimiz yoxdur".

Yerli fabriklər satış problemi yaşayırlar

M.Həsənlinin sözlərinə görə, bu qədər gücümüz olsa da, xaricdən gətirilən məhsullar yerli istehsalçılara mane olur:

"Nəticədə istehsal gücümüzü azaldırıq. Səbəbi xaricdən gələn quş əti, damazlıq və süfrə yumurtalarıdır. Rusiya və Belarusun Avropaya çıxışının olmaması bu ölkələrdə yumurtanın qiymətinin əhəmiyyətli dərəcədə aşağı düşməsinə səbəb olub. Onlar da bizim bazarda rəqabəti pozur. Maya dəyərindən aşağı qiymətə mal satılması yerli fabriklərin istehsalının zəifləməsinə gətirib çıxarır. Yerli fabriklər satış problemi yaşayırlar. Həmçinin, damazlıq və süfrə yumurtasının da istehsalı zəifləyib".

İxrac şirkətləri rüsumdan necə yayınır?

Sədr deyir ki, ixrac şirkətləri rüsumdan qaçmaq üçün müxtəlif yollara əl atırlar:

"Xaricdən gələn yumurtaya 10 sent gömrük rüsumu var. Ancaq türk şirkəti rüsumu verməmək üçün yumurtanı Gürcüstanda inkubasiya edir və cücə şəklində Azərbaycana satır. Gürcüstan MDB ölkəsi olduğuna görə 10 sent gömrük rüsumundan azaddır. Gürcüstanda istehsal olunan yumurta özlərinin tələbatını qarşılaya bilmir. Amma Gürcüstan illik 40 milyondan çox yumurta ixrac edir".

Onlar öz daxili bazarını qoruyursa, biz də qorumalıyıq

M.Həsənli qeyd edir ki, bizim ixracla bağlı problemlər mövcuddur. Onun sözlərinə görə, Belarus, Rusiya, Gürcüstana ixrac mümkün deyil:
"Satmaq istəyirik, lakin onlar bizim qarşımıza xeyli şərtlər qoyur. İşçinin, ailəsinin sertifikatı, yaxud bələdiyyənin, icra hakimiyyəti orqanının icazəsi kimi bəhanələr gətirərək, bizdən məhsul almırlar, amma bizə sata bilirlər. Onlar öz daxili bazarını qoruyursa, biz də qorumalıyıq. İstehsalçını qorumalıyıq ki, fabriklər rəqabətə davam gətirə bilsinlər".

Sədr bildirir ki, onlar Dövlət Gömrük Komitəsinə müraciət də ünvanlayıblar:

"10 sent rüsumu cücəyə də tətbiq etməlidirlər. Çünki bu, bizim bazarda böyük problemlər yaradır. Fəsadı altı aydan sonra görünəcək. Əvvəl xaricdən asılılığımız yox idi. Asılılıq yaranmasın deyə, bu gün həyəcan təbili çalırıq. Çünki istehsalçılar bu vəziyyətə dözə bilməyəcək və idxaldan asılılıq yaranacaq. Dövlət xaricdən idxal olunan ətin, yumurtanın qarşısını müəyyən kvota ilə almalıdır. Xaricdən gətirməyə davam etsək, yerli istehsal fabrikləri dayanacaq. Dayanandan sonra həmin fabrikləri yenidən hərəkətə gətirmək çətindir".

Alıcıları da düşünmək lazımdır

İqtisadçı Xalid Kərimli isə düşünür ki, istehsalçıların fikirləri birtərəflidir:

"Əvvəl toyuq ətinin bir kiloqramını dörd-beş manata alırdıq. İndi isə yeddi-səkkiz manatdan aşağı tapmaq mümkün deyil. Yumurta 10-15 qəpik idi, indi 20 qəpikdən yuxarıdır. Bu sektorda bahalaşma var. Amma xərclər də artıb. Lakin quşçuluqla məşğul olan insanları bu bahalaşma qane etmir. Dövlətə müraciət edərək qiymətləri daha da bahalaşdırmaq istəyirlər. Onlar deyir ki, yumurtanı 20 qəpiyə yox, 35 qəpiyə sataq. Toyuğun yeddi-səkkiz manat olması onları qane etmir, 11-12 manata satmaq istəyirlər. Amma məsələnin ikinci tərəfi - alıcılar da var".

İqtisadçının fikrincə, onların hökumətə müraciət etməsi qiymətləri daha da bahalaşdıra bilər:

"Hökumətdən ixracı saxlamasını tələb etmək doğru deyil. Hökumətin məqsədi odur ki, yerli istehsalı qorumaq şərti ilə, rəqabət şəraitində ədalətli qiymətlər müəyyənləşsin. İstehsalçılar yerli istehsalı ön plana çəkib əlavə dəstək istəyirlərsə, bu, qiymətlərin daha da bahalaşmasına səbəb ola bilər. Əgər hökumət onların dedikləri məhdudlaşdırmaları etsə, rüsumları artırsa, qiymətlər daha da bahalaşacaq. Baxmaq lazımdır ki, Azərbaycan tipli ölkələrdə toyuq, yumurta neçəyədir. Çünki Azərbaycandakı qiymətlər onsuz da bahadır".

Xarici şirkətlər işlərini düzgün həyata keçirmirsə...

X.Kərimli düşünür ki, əgər xarici şirkətlər işlərini düzgün həyata keçirməzsə, yalnız o halda müdaxilə etmək olar:

"Xaricdən bazara məhsul ixrac edən şirkət dotasiya, subsidiya alsa, qiymətləri bilərəkdən ucuzlaşdırsa, o vaxt bunu edə bilərlər. O halda şirkət xərclərin bir hissəsini aldığı pulla bağlayır və məhsulu daha ucuz qiymətə satır. Bu halda antidempinq gömrük vergiləri tətbiq etmək olar. Amma bu hal yoxdursa, hər hansı üstünlük tələb etməkdə haqlı deyillər".


Sonxeber.az Telegramda izləyin instagramda izləyin
İqtisadiyyat   Baxılıb: 1245   Tarix: 06 avqust 2023  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 051 7028255

Facebookda Paylaş


Xidmetler

Oxşar xəbərlər

.

Uşaqlarda qripin ilkin əlamətlərində nə etməli?

Uşaqlarda qripin ilkin әlamәtlәri qeyd olunduğu zaman bol maye qәbulu tәmin edilmәli, hәmçinin qidalanmasında sulu yemәklәrә üstünlük verilmәli, südәmәr körpәdirsә tez-tez әmizdirilmәlidir. Burun tәnәffüsünü açıq tutmaq üçün burun tәmizliyi vacibdir. Belә ki, hәyatının ilk aylarında olan körpәlәrdә fizioloj

2 iyun 2021
.

Maliyyə Nazirliyi 60 milyon manat da BORC ALDI

18 may 2021-ci il tarixində Bakı Fond Birjasında Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyinin AZ0105016882 ISIN-li, 40 milyon manat həcmində, 728 gün tədavül müddətli dövlət ortamüddətli istiqrazlarının (DOİ) yerləşdirilməsi üzrə hərrac keçirilib. Hərrac zamanı 18 investor tərəfindən qiymət interval

18 may 2021
.

Toylar necə keçiriləcək? - AÇIQLAMA

Artıq bir ilə yaxındır ki, koronavirus infeksiyası səbəbindən ölkədə toyların keçirilməsinə qadağa qoyulub. Karantin qaydalarının növbəti yumşaldılmasından sonra toyların da keçirilməsinə icazə ilə bağlı sual hər kəsi düşündürür. Bəs toylar hansı qaydalar əsasında təşkil oluna bilər?. Mövzu ilə bağl

26 may 2021
.

"Elmlər Akademiyası" stansiyasının pəncərələrinə 5,3 mln manat xərclənəcək

"Bakı Metropoliteni" QSC "Elmlər Akademiyası" stansiyasının inzibati binasının 5-ci mərtəbəsində pəncərələrin hazırlanıb quraşdırılması işləri ilə bağlı elan etdiyi açıq tenderə yekun vurub. vahid dövlət satınalmaları portalına istinadən xəbər verir ki, tenderin qalibi "Nimex"

25 avqust 2021
.

Azərbaycan apreldə "OPEC plus" üzrə öhdəliyini yerinə yetirib

2021-ci ilin aprel ayında ölkə üzrə gündəlik neft (kondensatla birlikdə) hasilatı 698 min barrel olub. Energetika Nazirliyindən "Qafqazinfo"ya verilən məlumata görə, bunun 594 min barrelini xam neft, 104 min barrelini isə kondensat təşkil edib. Xatırladaq ki, "OPEC plus" ölkələr

9 may 2021
.

Bitkoin yenə bahalaşdı

Dünyanın ən bahalı kriptovalyutası olan bitkoinin qiyməti bahalaşıb. xəbər verir ki, bu barədə "CoinMarketCap" məlumat yayıb. Məlumata görə, bitkoinin dəyəri 1.79 faiz artaraq 44.55 min dollar olub

8 avqust 2021
.

Azərbaycan nefti ucuzlaşdı

Azərbaycanın dünya bazarına çıxararaq satdığı "Azeri LT CIF" markalı xam neftin qiyməti 0,43 ABŞ dolları, yaxud 0,6 % azalıb. xəbər verir ki, "Azeri Light" markalı neftin bir barelinin qiyməti 73,53 ABŞ dolları təşkil edib. Xatırladaq ki, "Azeri LT CIF" neftinin ən aşağ

4 sentyabr 2021
.

Millət vəkilindən qeyri-neft sektorundakı artımla bağlı AÇIQLAMA

Bu ilin ilk 4 ayında Azərbaycan iqtisadiyyatında azalma tempinin səngiməsi müşahidə olunub. xəbər verir ki, millət vəkili Vüqar Bayramov bildirib ki, 2021-ci ilin yanvar-aprel aylarında ölkədə 25 milyard 78 milyon manatlıq və ya əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 0,2 faiz az ümumi daxili məhsul istehsa

19 may 2021
.

"Bitcoin"in qiyməti düşdü

Dünyanın ən populyar kriptovalyutası olan "bitcoin"in qiyməti 18 faizdən çox düşüb. TASS-a istinadla xəbər verir ki, saat 20:45 (GMT+4) üçün "bitcoin"in dəyəri 18,32 faiz ucuzlaşaraq 31,179 min dollar təşkil edib. Qeyd edək ki, saat 16:55-də "bitcoin"in qiyməti 33,348 (-11,0

23 may 2021